Vào ngày 14 tháng Hai năm 2005, Thủ tướng Li-băng lúc đó là Rafik al-Hariri, đã bị ám sát bởi một chiếc xe tải chứa đầy chất nổ quân sự, chiếc xe này đã nổ tung khi đoàn xe của ông Hariri đi ngang qua. Vụ ám sát xảy ra tại thành phố Beirut, thủ đô của Li-băng,
Thủ tướng Hariri cùng 21 người khác thiệt mạng. Các nạn nhân bao gồm các cận vệ, cựu bộ trưởng kinh tế Bassil Fleihan và cả người qua đường không có liên quan.
Tổng cộng 226 người đã bị thương trong vụ nổ.
Ba năm sau, cựu phó ủy viên cảnh sát của NSW, Nick Kaldas, đã được Liên Hiệp Quốc chỉ định lãnh đạo cuộc điều tra đầy tính nhạy cảm này.
“Ở Li-băng có 21 vụ ám sát được ghi nhận trong khoảng năm 2004 đến năm 2008. Không kẻ ám sát nào bị xử lý. Và vụ ám sát nổi bật nhất là vụ ám sát Thủ tướng Hariri.”
Vụ ám sát đã làm khởi phát phong trào biểu tình phản đối sự hiện diện của Syria ở Li-băng. Dưới áp lực quốc tế ngày càng tăng, Syria rút quân khỏi Li-băng vào tháng 4/2005.
Hariri là một tỷ phú Hồi giáo dòng Sunni, ông được xem là mối đe dọa cho người Iran và đe dọa cả sự ảnh hưởng của Syria ở Li-băng.
Người đứng đầu cuộc điều tra khi đó cũng đã bị ám sát trong một vụ nổ bom xe.
Ông chuẩn bị là phó cấp của điều tra Nick Kaldas, nhưng cuối cùng họ không bao giờ có cơ hội được gặp nhau.
“Ông ấy là một sĩ quan cảnh sát cao cấp của Li-băng tên là Wissam Eid. Ông ấy đã góp phần rất lớn trong công tác phân tích thông tin. Ông ấy cưc kỳ can đảm.”
Ông Kaldas là người Úc gốc Ai Cập, và nói tiếng Ả Rập. Ông cho biết đã nhận rất nhiều lời đe dọa trong thời gian gần 2 năm làm nhận diện những kẻ được cho là đồng chủ mưu vụ ám sát.
“Họ được gọi là những kẻ miễn trừ, những người này dù có làm gì thì cũng không thể bị bắt. Chúng tôi đã xác định được 5 đối tượng, một trong những kẻ này đã bị giết ở Syria khi chiến đấu tại đây. Bốn người còn lại đang bị xét xử nhưng là xét xử vắng mặt, họ vẫn chưa bị bắt.”
Một trong bốn người nói trên là thành viên Hezbolla tên là Salim Jamil Ayyash, đã bị Tòa án La Hay đã tuyên án là một trong những kẻ chủ chốt trong vụ ám sát năm 2005. Ba người còn lại đã được tha bổng vì không đủ chứng cứ luận tội.
Ayyash bị kết tội lên kế hoạch và thực hiện vụ tấn công khủng bố, cũng như tội ám sát ông Hariri cùng 21 người khác, đã phải nhận án tù chung thân.
Thế nhưng có vẻ như Ayyash sẽ không bao giờ phải ngồi tù, vì phía Hezbollah đã từ chối trao trả bất cứ thành viên nào, đồng thời chất vấn tính pháp lý của tòa án.
Phía Hezbollah cũng phủ nhận mọi liên quan. Tòa án cũng nói không có bằng chứng gì cho thấy có sự chỉ đạo của nhóm phiến quân này.
Phiên tòa này đánh dấu lịch sử lần đầu một vụ xét xử khủng bố do một tòa án quốc tế thực hiện.
Một trong các Thẩm phán gọi vụ ám sát này là ‘một hành động chính trị không chối cãi’, khi ông Hariri muốn tổ chức bầu cử lại để chấm dứt sự thống trị của Syria ở Li-băng.
Rất nhiều người ủng hộ Thủ tướng Hariri ngày hôm nay đã tụ tập quanh mộ ông ở trung tâm Beirut sau khi phán quyết của Tòa được đưa ra.
