Hiện đang dấy lên những lo ngại nghiêm trọng đối với quần thể hải cẩu và sư tử biển của Úc, sau khi trường hợp thứ hai nghi nhiễm cúm gia cầm H5 được phát hiện ở một động vật có vú dọc bờ biển Nam Úc. Trong khi các chương trình tiêm chủng đang được triển khai cho quần thể chim, các quan chức tham gia phòng dịch cho hay họ vẫn đang tìm kiếm một loại vaccine khả dụng cho động vật có vú.
Cúm gia cầm H5 đã đánh dấu một cột mốc đầy khó khăn cho nước Úc, khi trường hợp nhiễm bệnh dịch đầu tiên được xác nhận là lây lan từ loài chim sang loài động vật biển có vú, báo hiệu những vấn đề nghiêm trọng.
Với trường hợp thứ hai, một con hải cẩu được xác nhận nhiễm bệnh chết chỉ vài ngày sau đó, các chuyên gia cảnh báo điều tồi tệ nhất vẫn chưa đến.
Giáo sư Rachael Gray, Tiến sĩ Thú y tại trường Đại học New South Wales, đã tận mắt chứng kiến sự lây lan của cúm gia cầm ở hải cẩu tại khu vực cận Nam Cực. Bà nói:
"Về căn bản, chúng tôi đang ở trên những con thuyền cao su ngoài khơi tại một trong những khu vực sinh sống chính của hải cẩu voi phương Nam ở Nam Georgia, và về căn bản bạn chỉ thấy một hàng dài các con vật chết dọc theo đường thủy triều. Một vài chỗ sâu bên trong và sau đó ở những địa điểm khác, chúng tôi thấy những con vật và chim bị chết, và chúng tôi thu thập mẫu xung quanh những khu vực đó và gửi chúng về Úc để xét nghiệm."
Cúm gia cầm lây truyền qua không khí và lây nhiễm bởi chim và các động vật có vú khác khi chúng hít thở hoặc ăn động vật khác.
Năm 2023, một đợt bùng phát chủng H5 đã giết chết hơn 17.000 hải cẩu voi con ở Argentina và hơn 13.500 con trên đảo Heard của Úc vào năm ngoái. Giáo sư Gray nói:
"Dựa trên những gì chúng tôi thấy ở nước ngoài, tại Nam Mỹ và vùng cận Nam Cực, chúng tôi biết rằng hải cẩu và sư tử biển có nguy cơ nhiễm bệnh và tử vong rất cao. Giờ đây, khi chúng tôi biết rằng đã có sự lây truyền từ chim sang động vật có vú ở Úc, điều này khiến chúng tôi rất lo ngại vì có thể xảy ra các sự kiện chết hàng loạt và virus có thể lây lan rộng hơn."
Với hai trường hợp được xác nhận ở hải cẩu, các chuyên gia cũng cảnh báo rằng sư tử biển Úc có thể đang đứng trước nguy cơ chết hàng loạt.
Úc là nơi sinh sống của khoảng 10.000 đến 13.000 con sư tử biển và khoảng 85% số lượng loài này tập trung ở Nam Úc, nơi đang ghi nhận trường hợp nhiễm bệnh đầu tiên ở động vật có vú.
Giáo sư Gray cho biết quần thể vốn đã bị đe dọa này đang gặp nguy hiểm trầm trọng.
"Ước tính dân số của quần thể này dao động từ dưới 10 nghìn đến hơn 12 nghìn con, và vấn đề đối với sư tử biển Úc là nếu chúng thực sự bị ảnh hưởng bởi các sự kiện chết hàng loạt, đó là do quy mô dân số của chúng khá thấp và phân bố rải rác dọc bờ biển Nam Úc và Tây Úc, vì vậy có khả năng một số khu vực cụ thể sẽ bị ảnh hưởng nặng nề bởi cúm gia cầm."
Trong khi việc tiêm phòng cúm gia cầm đang được tiến hành ở một số quần thể chim cụ thể, chẳng hạn như chim cánh cụt nhỏ, thì các chuyên gia đang đặt câu hỏi liệu chính phủ đã chuẩn bị đầy đủ chưa.
Bộ trưởng Nông nghiệp Julie Collins cho biết chính phủ đang điều tra xem liệu các thử nghiệm vaccine cúm gia cầm cho động vật biển có vú ở Bắc Mỹ có thể được sử dụng ở Úc hay không.
Tuy nhiên, bà cho biết hiện tại không có sản phẩm nào được bán trên thị trường để bảo vệ các loài hải cẩu và sư tử biển bản địa dễ bị tổn thương.
Giáo sư Euan Ritchie từ trường Đại học Deakin cho rằng lẽ ra có thể làm nhiều hơn nữa để chuẩn bị cho virus này. Ông nói:
"Úc đã có vài năm để chuẩn bị cho sự xuất hiện của cúm gia cầm. Chúng ta là lục địa cuối cùng bị ảnh hưởng bởi cúm gia cầm. Nhưng chúng ta cũng nhận thấy sự thiếu hụt kinh phí nói chung cho công tác ứng phó này, mặc dù chính phủ liên bang đã chi 113 triệu đô la, cộng thêm 24 triệu đô la từ các tiểu bang và vùng lãnh thổ; con số này vẫn còn thiếu rất nhiều so với nhu cầu thực tế."
Chính phủ Nam Úc đã công bố tăng cường tiêm phòng cho các loài chim bản địa và chính phủ Victoria đang nhanh chóng tiến hành tiêm phòng cho quần thể chim cánh cụt nhỏ.
Bộ trưởng Bộ Công nghiệp và Phát triển miền quê Nam Úc, bà Clare Scriven, cho biết khoảng 180 con chim, thuộc hơn 30 loài, sẽ được tiêm phòng theo chương trình mở rộng này.
"Vì vậy, các loài chim bản địa tại Công viên Động vật hoang dã Cleland, bao gồm vẹt bụng cam và chim hút mật hoàng gia, hiện đã được phê duyệt tiêm phòng như một phần trong biện pháp ứng phó của chúng tôi. Các loài chim bản địa khác sẽ được đưa vào danh sách bao gồm ngỗng magpie, bồ nông Úc, vẹt hoàng gia và vẹt mào đen đuôi đỏ."
Với 319 trường hợp nhiễm cúm gia cầm H5 được xác nhận tính đến ngày 25/8, cuộc chiến bảo vệ động vật hoang dã của Úc vẫn đang tiếp tục.
Bộ trưởng Julie Collins cho biết mặc dù nguy cơ đối với người vẫn còn thấp, nhưng bất kỳ trường hợp nhìn thấy chim bị bệnh hoặc chết nào cũng nên được báo cáo ngay lập tức.
"Tôi muốn nhắc lại rằng hiện tại không có bằng chứng về cúm gia cầm H5 trong hệ thống gia cầm hoặc nông nghiệp của chúng ta, và nguy cơ đối với sức khỏe con người vẫn còn thấp. Và tôi tiếp tục kêu gọi: nếu bạn nhìn thấy chim bị bệnh hoặc bị chết, đừng chạm vào chúng mà hãy truy cập birdflu.com.au và báo cáo lại. Hãy ghi lại những gì bạn nhìn thấy và báo cáo lại."
Còn ông Euan Ritchie cho biết với rất nhiều loài động vật của Úc đang gặp nguy hiểm, nhu cầu hành động nghiêm túc và nguồn tài trợ là vô cùng cấp thiết.
"Chúng ta đang chứng kiến cúm gia cầm lây lan sang nhiều tiểu bang, trải dài từ Tây Úc đến Queensland, và nó cũng đang lan vào nội địa phía bắc vùng sông Murray. Vì vậy, thật không may, tôi nghĩ rằng vấn đề chỉ là khi nào, chứ không phải liệu dịch cúm gia cầm này có lan rộng hơn nữa khắp nước Úc hay không, nó đã bắt đầu ảnh hưởng đến nhiều loài và hệ sinh thái khác nhau. Chúng ta đã có các loài động vật có vú, chim và các loài động vật hoang dã khác đang có nguy cơ tuyệt chủng đáng kể, hơn 2200 loài."
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
