Thủ lãnh nhóm Wagner đã chết, lính đánh thuê ở Mali sẽ ra sao?

Trong một thập niên qua, Liên hợp quốc đã dẫn đầu sứ mệnh gìn giữ hòa bình ở Mali.

Nhiệm vụ của họ là cải thiện an ninh của đất nước trong bối cảnh các cuộc nổi dậy của phe ly khai và phe thánh chiến.

Nhưng vào tháng 6, hội đồng bảo an gồm 15 thành viên đã bỏ phiếu chấm dứt sự tham gia của mình.

Đại diện LHQ tại Mali Issa Konfourou nói rằng lực lượng LHQ chưa bao giờ được chào đón.

“Việc rút lui của MINUSMA do nhiệm vụ không phù hợp với bối cảnh của Mali, như nhiều thành viên của tổ chức này đã chỉ ra nhiều lần, tuân theo yêu cầu mạnh mẽ về bước đi của người dân Mali."

Việc rút khoảng 15.000 quân vũ trang và nhân viên dân sự hiện đang được tiến hành.

Các kế hoạch nhằm đóng cửa sáu căn cứ của phái đoàn Liên Hợp Quốc ở phía bắc, đông bắc và miền trung Mali đã được tiến hành khá tốt, nhưng không hề suôn sẻ.

Đầu tháng này, 4 binh sĩ Liên Hợp Quốc đã bị thương trong một cuộc tấn công nhằm vào các hoạt động rút khỏi căn cứ Ber ở phía bắc đất nước, trong khi các hoạt động rút quân ở các khu vực khác cũng trở thành mục tiêu.

Đại diện Hoa Kỳ tại Liên Hợp Quốc, Linda Thomas-Greenfield, nói rằng việc rút quân rõ ràng đã gây ra tình trạng bạo lực mới.

"Ngoài ra, việc rút lui của MINUSMA sẽ hạn chế khả năng của cộng đồng quốc tế trong việc bảo vệ thường dân khỏi sự săn mồi của Wagner, những hoạt động của họ đang góp phần gây thêm bất ổn trong nước."

Sự hiện diện của nhóm Wagner từ lâu đã gây tranh cãi.

Chính quyền của Mali, vốn nắm quyền trong các cuộc đảo chính vào năm 2020 và 2021, đã hợp tác với Wagner sang năm thứ hai.

Al-Jazeera đưa tin chính quyền mô tả các chiến binh chỉ đơn giản là những người huấn luyện quân đội địa phương sử dụng thiết bị mua từ Nga, trong khi các quốc gia phương Tây tin rằng họ thực sự là lính đánh thuê.

Năm 2022, Ngoại trưởng Hoa Kỳ Antony Blinken cho biết có những cáo buộc đáng tin cậy về hoạt động của Wagner liên quan đến nỗ lực gây bất ổn và vi phạm nhân quyền.

"Chúng tôi nhiều lần nghe thấy những lo ngại rằng Wagner và các nhóm có liên quan lợi dụng tình hình bất an, đe dọa sự ổn định, làm suy yếu chính phủ. Chúng cướp tài nguyên khoáng sản của các quốc gia, vi phạm nhân quyền.

Chúng tôi đã nghe và thấy điều đó lặp đi lặp lại. Nếu quay trở lại năm 2017, lực lượng Wagner đã triển khai đến Cộng hòa Trung Phi, triển khai Mozambique, tới Mali, tới Libya.

Đồng thời chúng ta đã thấy các chiến dịch thông tin sai lệch đang đẩy mạnh hơn nữa mục tiêu mà Wagner và người sáng lập của nó thực hiện trên khắp lục địa Châu Phi."

Nga và Mali luôn phủ nhận cáo buộc tội ác chiến tranh.

Nhưng đại diện của Anh James Kariuki nói rằng cần phải làm gì đó để bảo vệ thường dân Mali sau khi Liên hợp quốc rời đi.

"Liên hợp quốc nên đẩy nhanh tham vấn với Mali về chiến lược chi tiết trong tương lai, xem xét và hỗ trợ các thỏa thuận hòa bình cùng các nhiệm vụ quan trọng khác, bao gồm thực hiện quá trình chuyển đổi chính trị cũng như bảo vệ và thúc đẩy nhân quyền.”

Khoảng một nghìn chiến binh của nhóm Wagner vẫn đóng quân ở Mali, bất chấp cái chết của thủ lĩnh nhóm là ông Yevgeny Progozhin, sự tham gia của họ có thể sẽ tiếp tục.

Mali trước đây cho biết họ đã đạt được thỏa thuận với Điện Kremlin và việc cho lính đánh thuê Wagner tham gia là do Nga quyết định.

Phó Đại sứ Liên Hợp Quốc Dmitry Polyanskiy nói với Hội đồng Bảo an rằng Nga không can thiệp sâu.

“Về phần mình, Nga sẽ tiếp tục cung cấp cho Mali và các đối tác Châu Phi quan tâm khác sự hỗ trợ toàn diện trên cơ sở song phương, bình đẳng và tôn trọng lẫn nhau."