Cuộc họp Thượng đỉnh ASEAN 2024 được xem là một phép thử quan trọng về sự đoàn kết, trong bối cảnh căng thẳng dâng cao liên quan đến Biển Đông, chiến tranh tại Myanmar và một số bất đồng giữa các thành viên của khối. Hiện Lào đang giữ vai trò chủ tịch luân phiên của ASEAN. Liệu cuộc họp thượng đỉnh được kỳ vọng có mang lại kết quả thực tiễn hay không?.
Hội nghị cao cấp ASEAN lần thứ 44, chính thức khai mạc vào ngày thứ tư 9/10 và sẽ kéo dài đến ngày 11/10, tại thủ đô Viên Chăn của Lào.
Được biết Hiệp hội các Quốc gia Đông Nam Á gọi tắt là ASEAN được thành lập ngày 8/8/1967, hiện có 10 thành viên, với mục tiêu bao gồm ba trụ cột: chính trị-an ninh, kinh tế và văn hóa-xã hội.
Cuộc họp thượng đỉnh ASEAN năm nay còn có sự tham gia của Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken, Thủ tướng Nhật Bản Shigeru Ishiba, Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường và Tổng thống Hàn Quốc Yoon Suk-yeol.
Dự trù cuộc chiến tại Myanmar và Biển Đông sẽ là những nội dung trọng tâm của chương trình nghị sự.
Trước thềm hội nghị, Việt Nam đã có phản ứng mạnh về việc lực lượng chấp pháp Trung Quốc đánh bị thương, tịch thu tài sản ngư dân Việt Nam vào ngày 29/9.
Trước đó, Trung Quốc và Philippines cũng đã có nhiều va chạm và căng thẳng trên biển trong nhiều tháng qua.
Trong khi đó, chính quyền quân sự của Myanmar đã cử một viên chức ngoại giao cao cấp đến đến dự hội nghị, sau khi đã tẩy chay một thời gian, kể từ sau cuộc đảo chính vào đầu năm 2021.
Thủ tướng Việt Nam Phạm Minh Chính, Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone và Thủ tướng Campuchia Hun Manet, đã có buổi ăn sáng và làm việc vào sáng thứ Tư 9/10.
Thủ Tướng Lào tuyên bố khi gặp gỡ Thủ Tướng Việt Nam và Campuchia.
"Ba bên duy trì nguyên tắc, không cho phép các lực lượng thù địch sử dụng lãnh thổ của nước này, làm phương hại đến an ninh của nước kia, đồng thời đồng ý tổ chức cuộc gặp thường niên giữa Bộ trưởng Quốc phòng ba nước và Hội nghị Bộ trưởng Campuchia - Lào - Việt Nam về phòng chống tội phạm”, Sonexay Siphandone.
Báo Tuổi Trẻ tại Việt Nam đưa tin.
"Ba Thủ tướng nhất trí đánh giá nhiều cơ chế hợp tác ba bên, giữa Việt Nam - Campuchia - Lào đã được hình thành và phát huy hiệu quả, góp phần thiết thực vào việc củng cố và vun đắp cho hợp tác ba nước".
"Hợp tác quốc phòng - an ninh tiếp tục là trụ cột quan trọng của quan hệ hợp tác ba nước”, Báo Tuổi Trẻ.
Được biết cuộc gặp gỡ giữa ba nhà lãnh đạo diễn ra, trong bối cảnh cựu Thủ tướng Hun Sen mới đây đã tuyên bố, Campuchia rút khỏi Tam Giác Phát triển với Việt Nam và Lào vào ngày 20/9, làm dấy lên các quan ngại về những tác động liên quan đến quan hệ ngoại giao giữa ba nước láng giềng.
Bên cạnh đó, việc Campuchia khởi công kênh đào Phù Nam Techo và nâng cấp quân cảng Ream với sự hỗ trợ của Trung Quốc, là những vấn đề nổi bật trong quan hệ song phương giữa Việt Nam và Campuchia.
Phát biểu trong một sự kiện của Trung tâm Nghiên cứu Chiến lược và Quốc tế (CSIS) ở thủ đô Washington Hoa Kỳ vào ngày 1/10, Phó Thủ tướng Campuchia Sun Chanthol nói rằng, kênh đào Phù Nam Techo không phải là ‘một trò chơi không mang lại lợi ích’.
"Tôi chưa bao giờ nghiên cứu một dự án nào chi tiết như kênh đào Phù Nam Techo, vì chúng tôi muốn bảo đảm không có tác động nào đến cả hai quốc gia".
"Campuchia sẽ không thực hiện 'một trò chơi gây hại cho nước láng giềng', theo đó Campuchia chiến thắng và quốc gia láng giềng Việt Nam thất bại, chúng tôi không thể làm điều đó”, Sun Chanthol .
Được biết Hoa Kỳ, Trung Quốc và Nhật Bản đều đến tham dự.
Ngoại trưởng Mỹ Antony Blinken sẽ tham dự Thượng đỉnh ASEAN tại Lào và thảo luận về nhân quyền ở Myanmar, về hành xử ‘vô trách nhiệm’ của Trung Quốc ở Biển Đông và Ukraine, theo thông báo của Phụ tá Ngoại trưởng Mỹ phụ trách các vấn đề Đông Á Daniel Kritenbrink hôm thứ Ba 8/10.
Ông Daniel Kritenbrink nói với các phóng viên rằng, Tổng thống Joe Biden vẫn ‘có cam kết đầy đủ’ với ASEAN, mặc dù sẽ không đích thân tham dự cuộc họp nầy.
Ông Daniel Kritenbrink nói, ông không có chi tiết để chia sẻ về các kế hoạch gặp song phương tại Viêng Chăn, bao gồm cuộc gặp có thể diễn ra với Trung Quốc, nhưng nhiều vấn đề liên quan đến Trung Quốc sẽ được nêu ra, bao gồm ‘những bước đi vô trách nhiệm và làm leo thang căng thẳng mà Trung Quốc thực hiện, để ép buộc và tạo áp lực đối với nhiều bên có yêu sách ở Biển Đông’.
Ông cũng cho biết Washington vẫn ‘quan ngại sâu xa’ về việc chính quyền quân sự Myanmar có kế hoạch tổ chức bầu cử, theo ông bầu cử không nên được tổ chức chừng nào chưa có hòa bình và hòa giải thực thụ ở trong nước.
Cũng nhân dịp này, tân Thủ tướng Nhật Bản Shigeru Ishiba sẽ có chuyến công du nước ngoài đầu tiên. sau khi nhậm chức vào ngày 1/10.
Phụ tá Chánh Thư ký Nội các Nhật Bản Keiichiro Tachibana, nói trong một cuộc họp báo.
"Một loạt các cuộc họp sẽ khẳng định Nhật Bản, với tư cách đối tác đáng tin cậy, sẽ tăng cường hợp tác với ASEAN", Keiichiro Tachibana.
Ông Ishiba sẽ đưa ra các thông điệp liên quan đến lập trường của Nhật Bản, về các vấn đề trong khu vực và toàn cầu, tại diễn đàn ‘quan trọng này’, người phát ngôn của chính phủ Nhật Bản nói.
Được biết Thủ tướng Anthony Albanese đã đến Lào để tham dự hội nghị thượng đỉnh ASEAN kéo dài hai ngày, nơi ông dự tính sẽ gây áp lực với Trung Quốc về các biện pháp trừng phạt thương mại.
Ông nói với Quốc hội trước khi lên đường tham dự hội nghị thượng đỉnh rằng, một số cuộc gặp song phương đã được lên kế hoạch bên lề hội nghị thượng đỉnh, bao gồm cả với Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường.
Điều này được hiểu rằng, ngoài việc nêu các khối thương mại còn lại là vấn đề then chốt, các vấn đề như tranh chấp lãnh thổ ở Biển Đông, phát triển kinh tế và cuộc nội chiến đang diễn ra ở Myanmar, cũng sẽ được thảo luận tại hội nghị thượng đỉnh.
Được biết Thủ Tướng sẽ nêu ra các lệnh trừng phạt thương mại của Trung Quốc đối với hàng xuất khẩu của Úc, khi ông hội đàm với Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường tại Lào.
Ông đến thủ đô Viêng Chăn vào thứ Tư để tham dự cuộc họp của các nhà lãnh đạo Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á trong tuần này, ngoài Hội nghị thượng đỉnh Đông Á sau cuộc họp ASEAN.
Các tranh chấp lãnh thổ ở Biển Đông, phát triển kinh tế và cuộc nội chiến đang diễn ra ở Myanmar, sẽ được nêu ra.
Ông Albanese nói với Sky rằng, các cuộc đàm phán với Thủ tướng Lý, sẽ tiếp tục xây dựng trên mối quan hệ ổn định của Úc với Trung Quốc.
"Việc sửa chữa mối quan hệ có nghĩa là hơn 20 tỷ đô la hàng xuất khẩu của chúng ta sẽ được chuyển đến, ngoài những gì đã có trước đây, sẽ được chuyển đến đối tác thương mại lớn nhất của chúng tôi".
"Đây là một mối quan hệ quan trọng, nhưng đó cũng là một mối quan hệ quan trọng mà chúng tôi có thể giao tiếp”, Anthony Albanese .
Trong khi đó Thủ tướng Lào Sonexay Siphandone nói rằng, họ đang mong đợi những cuộc thảo luận hiệu quả.
"ASEAN sẽ tiếp tục mở rộng con đường hướng tới Văn kiện ASEAN 2025, hỗ trợ xây dựng ‘Tầm nhìn Cộng đồng ASEAN 2045’, nhằm xây dựng một cộng đồng vững mạnh và kiên cường, cho một nền kinh tế mạnh mẽ hơn và tăng cường kết nối với mỗi bên".
"Mặt khác, nó cũng sẽ làm cho chúng ta mạnh mẽ và có khả năng hơn, để đối phó với nhiều thách thức khác nhau trong tương lai, trong bối cảnh môi trường địa chính trị và địa kinh tế đầy biến động và phức tạp”, Sonexay Siphandone.
Được biết Thủ tướng Trung Quốc Lý Cường sắp có chuyến thăm chính thức kéo dài 3 ngày tới Việt Nam, từ ngày 12/10 theo lời mời của Thủ tướng Phạm Minh Chính, Bộ Ngoại giao Việt Nam cho biết.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
