Tổng trưởng ngân khố Jim Chalmers đã trình bày ngân sách liên bang 2026, trong đó ông cho biết chính phủ đang đi theo điều mà ông gọi là “con đường cải cách khó khăn”. Trọng tâm của ngân sách lần này là các thay đổi về thuế nhà ở và khoản tiết kiệm 35 tỷ đô la từ việc cải tổ chương trình Bảo hiểm Người khuyết tật Quốc gia (NDIS) vốn đang tăng trưởng mất kiểm soát. Chính phủ Lao động muốn thể hiện ngân sách này là một kế hoạch thắt chặt chi tiêu, sau khi các nhà kinh tế và Thống đốc RBA Michele Bullock cảnh báo rằng việc chi tiêu mạnh tay có thể khiến lạm phát tăng thêm và làm gia tăng nguy cơ tăng lãi suất.
Trước khi công bố ngân sách thứ năm của mình, Tổng trưởng Ngân khố Chalmers đã nhấn mạnh đến “con đường cải cách đầy khó khăn”.
“Ngân sách này đưa ra nhiều quyết định khó khăn cả trong ngắn hạn và dài hạn, nhằm cải thiện tình hình ngân sách và giải quyết những vấn đề đã bị bỏ ngỏ quá lâu.”
Bộ trưởng Tài chính Katy Gallagher cũng đưa ra thông điệp tương tự trên chương trình Sunrise của Channel 7:
“Người dân mong đợi chính phủ đưa ra những quyết định đúng đắn vào đúng thời điểm… Nhưng đồng thời, chính phủ cũng phải giải quyết những vấn đề rất khó khăn này. Chúng ta không thể làm ngơ.”
Sau khi ngân sách được công bố, các cải cách này đã trở nên rõ ràng hơn.
Tổng trưởng Ngân khố cho biết trước Quốc hội rằng cuộc chiến ở Trung Đông đang đẩy giá cả tăng lên, làm giảm tăng trưởng và gây áp lực lên người dân Úc.
“Chúng ta vốn đã đối mặt với áp lực giá cả trong nền kinh tế, nhưng hiện nay Bộ Tài chính dự báo lạm phát có thể đạt đỉnh khoảng 5% vào giữa năm do xung đột. Vì lý do tương tự, tăng trưởng kinh tế được dự báo thấp hơn nửa điểm phần trăm trong năm tài chính tới, còn khoảng 1,75%.”
Ông cho rằng ngân sách lần này nhằm giúp Úc vượt qua cú sốc dầu mỏ toàn cầu và xây dựng một nền kinh tế phục vụ nhiều người dân hơn.
“Trọng tâm của ngân sách này là một chiến lược kinh tế gồm năm phần: vượt qua cú sốc dầu mỏ toàn cầu và tăng cường khả năng chống chịu; giảm áp lực cho người dân khi có thể; nâng cao năng suất để cải thiện mức sống lâu dài; cải cách hệ thống thuế cho người lao động, doanh nghiệp và thế hệ tương lai, bao gồm giảm thuế mới cho mọi người lao động; và củng cố ngân sách, hướng đến tính bền vững hơn, đồng thời góp phần giảm áp lực lạm phát bằng cách tiết kiệm nhiều hơn chi tiêu.”
Một phần trong kế hoạch hỗ trợ người dân ứng phó tác động của chiến tranh là gói an ninh nhiên liệu, vốn đã được Thủ tướng Anthony Albanese công bố trước đó.
“Gói Tăng cường khả năng chống chịu nhiên liệu của Úc sẽ giúp cung cấp nhiều nhiên liệu hơn cho người lái xe và ngành công nghiệp, nhiều phân bón hơn cho nông dân và tăng cường an ninh năng lượng cho nền kinh tế. Trọng tâm là khoản đầu tư 10 tỷ đô la để đảm bảo nguồn cung nhiên liệu ngay lập tức và thiết lập Kho dự trữ an ninh nhiên liệu quốc gia vĩnh viễn.”
Đối với người dân, ngân sách tiếp tục đưa ra các đợt giảm thuế nhằm giảm chi phí sinh hoạt.
“Chính phủ này đã giảm thuế hai năm trước, chúng tôi sẽ tiếp tục giảm thuế trong năm nay và cả năm tới… Chúng tôi sẽ mang lại thêm tiền cho 13,3 triệu người lao động thông qua khoản giảm thuế mới trị giá 250 đô la cho người đi làm… Tính trung bình, các đợt giảm thuế, khấu trừ nhanh và khoản hỗ trợ mới tương đương khoảng 54 đô la mỗi tuần cho người lao động trung bình.”
Về vấn đề nhà ở, Tổng trưởng Ngân khố xác nhận các thay đổi lớn trong hệ thống thuế nhằm làm cho thị trường nhà ở công bằng hơn.
“Giá nhà đã tách rời khỏi thu nhập. Từ năm 1999, giá nhà đã tăng hơn 400%, nhanh gấp đôi mức tăng thu nhập trung bình. Những thay đổi thuế của chúng tôi sẽ giúp khoảng 75.000 người Úc có cơ hội sở hữu nhà ở. Chúng tôi sẽ giới hạn chính sách khấu trừ đầu tư thua lỗ (negative gearing) đối với bất động sản cho thuê chỉ áp dụng cho nhà xây mới từ tháng 7 năm sau. Đồng thời, chúng tôi thay thế mức giảm 50% thuế lợi vốn bằng cơ chế điều chỉnh theo lạm phát để đánh thuế đúng phần lợi nhuận thực. Chúng tôi cũng sẽ áp dụng mức thuế tối thiểu 30% đối với lợi nhuận vốn từ tháng 7 năm sau, và đối với các quỹ tín thác từ tháng 7 năm sau nữa.”
Ngân sách cũng bao gồm các khoản chi lớn cho quốc phòng, hạ tầng đường sắt và y tế.
“Ngân sách này dành thêm 250 tỷ đô la cho hệ thống bệnh viện công. Chúng tôi cũng đầu tư 5,9 tỷ đô la để mở rộng danh mục thuốc trong chương trình PBS, giúp người dân tiếp cận thuốc thiết yếu với giá rẻ hơn.”
Tổng trưởng Ngân khố cho biết gói nâng cao năng suất mới nhằm thu hút đầu tư, qua đó kỳ vọng nâng cao mức sống và tiền lương cho người dân.
Ngoài ra, mỗi năm sẽ có thêm 4.000 lao động tay nghề nhập cư được phép tham gia thị trường lao động, nhờ việc đẩy nhanh công nhận kỹ năng và giấy phép hành nghề.
Tuy nhiên, chính phủ Lao động vẫn nhấn mạnh đây là một ngân sách thắt chặt chi tiêu, sau các cảnh báo từ giới kinh tế và Thống đốc Ngân hàng Dự trữ Michele Bullock rằng chi tiêu quá mức có thể làm lạm phát tăng và dẫn đến tăng lãi suất.
Tổng trưởng Ngân khố cho biết ngân sách đã đạt mức tiết kiệm 63,8 tỷ đô la, trong đó phần lớn đến từ cải cách NDIS.
“Một phần quan trọng trong gói tiết kiệm của chúng tôi là đưa NDIS trở lại đúng mục tiêu ban đầu và đảm bảo tính bền vững lâu dài, tương tự như Medicare. Cải cách khó khăn nhưng cần thiết này sẽ giúp tiết kiệm 37,8 tỷ đô la trong các năm dự báo ngân sách.”
Ông kết luận rằng các lựa chọn trong ngân sách năm nay là cần thiết.
“Trước lựa chọn giữa khả năng chống chịu và cải cách, ngân sách này cho thấy chính phủ và đất nước chúng ta có thể làm được cả hai… Chúng tôi chọn con đường cải cách khó khăn, thay vì con đường dễ dàng, để đáp ứng những áp lực mà người dân đang đối mặt hôm nay và thực hiện trách nhiệm với các thế hệ tương lai.”
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
