Chính phủ Albanese muốn dùng vị trí tại cơ quan quyền lực nhất của Liên Hiệp Quốc để thúc đẩy an ninh, thịnh vượng và lợi ích của Úc, trong khi cùng lúc chịu sức ép về tình trạng trẻ em Thổ dân bị giam giữ quá mức.
Úc chính thức khởi động chiến dịch tranh cử một ghế không thường trực tại Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc cho nhiệm kỳ 2029–2030.
Thủ tướng Anthony Albanese công bố chiến dịch tại New York, trước thềm phiên Thảo luận chung của Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc, trong bối cảnh các cuộc xung đột quốc tế, biến đổi khí hậu và trí tuệ nhân tạo tiếp tục nằm trong chương trình nghị sự toàn cầu.
Tuy nhiên, chuyến công tác của Thủ tướng cũng diễn ra khi chính phủ liên bang chịu sức ép về tình trạng trẻ em thuộc các Dân tộc First Nations bị đại diện quá mức trong hệ thống tư pháp hình sự.
“Lắng nghe, hợp tác và bảo vệ”
Chiến dịch của Úc để giành một ghế tại Hội đồng Bảo an được xây dựng xoay quanh thông điệp: “Chúng tôi lắng nghe. Chúng tôi hợp tác. Chúng tôi bảo vệ.”
Trong đoạn giới thiệu chiến dịch, chính phủ nhấn mạnh vị trí địa lý và vai trò của Úc tại khu vực.
Úc là một quốc gia Thái Bình Dương, chiếm trọn một lục địa, đồng thời có mối liên kết với Đông Nam Á, Ấn Độ Dương và Nam Cực. Đây cũng là nơi có nền văn hóa liên tục lâu đời nhất trên hành tinh và là quê hương của những người có nguồn gốc từ hơn 300 nhóm tổ tiên khác nhau.
Thủ tướng Albanese cho rằng việc có mặt tại Hội đồng Bảo an sẽ giúp Úc tham gia trực tiếp hơn vào các quyết định quốc tế trong thời điểm những vấn đề toàn cầu ngày càng ảnh hưởng đến cuộc sống của người dân trong nước.
Ông nói Úc có cơ hội đóng vai trò trong việc định hình những vấn đề quốc tế có ý nghĩa đối với người Úc.
Chúng ta có cơ hội, thông qua chiếc ghế tiềm năng này tại Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc, đóng vai trò quan trọng trong việc định hình những vấn đề toàn cầu thực sự quan trọng đối với người Úc.Thủ tướng Úc Anthony Albanese
Hội đồng Bảo an là cơ quan của Liên Hiệp Quốc chịu trách nhiệm chính về duy trì hòa bình và an ninh quốc tế.
Hội đồng gồm năm thành viên thường trực là Trung Quốc, Pháp, Nga, Anh và Hoa Kỳ, cùng 10 thành viên không thường trực được bầu với nhiệm kỳ hai năm.
Lần gần nhất Úc giữ một ghế không thường trực tại Hội đồng Bảo an là vào năm 2014.
Khi đó, Úc sử dụng vị trí của mình để thúc đẩy một cuộc điều tra quốc tế về vụ máy bay MH17 của Malaysia Airlines bị bắn rơi ở miền đông Ukraine. Vụ việc khiến 298 người thiệt mạng, trong đó có 38 công dân và thường trú nhân Úc.
Lần này, Phần Lan cũng đã đề cử ứng viên cho một ghế không thường trực. Cuộc bỏ phiếu dự kiến diễn ra theo hình thức bỏ phiếu kín vào giữa năm 2028.
Một quốc gia cần nhận được ít nhất hai phần ba số phiếu của các thành viên Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc để được bầu. Nếu toàn bộ 193 thành viên bỏ phiếu, con số cần thiết là ít nhất 128 phiếu.
Biến đổi khí hậu và lợi ích của khu vực Thái Bình Dương
Ông Albanese cho biết nếu được bầu, Úc sẽ sử dụng vị trí này để thúc đẩy những vấn đề liên quan đến an ninh và thịnh vượng của Úc, khu vực và thế giới.
Biến đổi khí hậu cũng được chính phủ xem là một trong những vấn đề quan trọng, đặc biệt đối với các quốc đảo và quốc gia láng giềng của Úc tại Thái Bình Dương.
“Nếu được bầu vào Hội đồng Bảo an, chúng tôi sẽ sử dụng chiếc ghế của mình để thúc đẩy sự an toàn và thịnh vượng của Úc, khu vực của chúng ta và thế giới.”
Ông nói thêm rằng với các quốc gia Thái Bình Dương, việc Úc có một vị trí tại bàn đàm phán quốc tế có thể đóng vai trò quan trọng trong vấn đề biến đổi khí hậu.
Chính phủ cho biết chi phí cho chiến dịch tranh cử sẽ ở mức khiêm tốn.
Tuy nhiên, Phó lãnh đạo đảng Tự do Jane Hume yêu cầu chính phủ cung cấp thêm thông tin về chi phí và tính minh bạch của chiến dịch.
“Điều chúng tôi kêu gọi là sự minh bạch trong chiến dịch này, bởi hãy đối mặt với thực tế rằng chính phủ này không có thành tích thật sự tốt trong việc sử dụng tiền thuế của người dân.”
Sức ép về vấn đề trẻ em Thổ dân
Trong khi chính phủ quảng bá vai trò quốc tế của Úc, hồ sơ nhân quyền trong nước đang đặt ra một vấn đề khác.
Hồi tháng 5, Ủy ban Liên Hiệp Quốc về Xóa bỏ Phân biệt Chủng tộc đã kích hoạt một “thủ tục cảnh báo sớm và hành động khẩn cấp” liên quan đến tình trạng trẻ em Thổ dân liên tục bị đại diện quá mức trong hệ thống tư pháp hình sự.
Ủy ban bày tỏ quan ngại nghiêm trọng về tình trạng phân biệt chủng tộc trong giáo dục, chăm sóc y tế và điều kiện nhà ở tại Úc.
Theo ủy ban, những yếu tố này góp phần làm gia tăng nguy cơ trẻ em bản địa bị bắt giữ, giam cầm và tái phạm.
Tại New York, SBS đặt câu hỏi với Thủ tướng Albanese về trách nhiệm của chính phủ liên bang đối với trẻ em thuộc các Dân tộc First Nations.
“Bất lợi mà người bản địa phải đối mặt là một thực tế ở Úc. Chính phủ của tôi vẫn tiếp tục làm việc để thu hẹp khoảng cách trong nhiều lĩnh vực ở Úc.”Thủ tướng cũng được hỏi về một cuộc điều tra của báo The Australian đối với hệ thống bảo vệ trẻ em Thổ dân tại Úc.
Trước đó một ngày, ông đã từ chối trả lời những câu hỏi tương tự, nói rằng ông không muốn đề cập đến các vấn đề trong nước khi đang ở nước ngoài.
Lần này, ông cho biết chính phủ liên bang không có ý định can thiệp vào chính quyền Tây Úc, đồng thời đề nghị các câu hỏi cụ thể về vấn đề này được chuyển tới Bộ trưởng phụ trách.
“Chúng tôi không có ý định can thiệp vào chính quyền Tây Úc... Đây là vấn đề của Tây Úc.”
Ông nói thêm rằng không thể theo dõi từng giờ mọi diễn biến tại Úc khi đang ở New York.
Palestine tiếp tục là vấn đề tại Đại hội đồng
Bên lề các hoạt động tại New York, Ngoại trưởng Penny Wong cũng trao đổi với SBS về quyết định của Bộ Ngoại giao Hoa Kỳ từ chối cho các quan chức Chính quyền Palestine và thành viên Tổ chức Giải phóng Palestine nhập cảnh để tham dự trực tiếp các cuộc họp tại New York.
Đây là năm thứ hai liên tiếp các quan chức Palestine bị hạn chế tham dự trực tiếp các cuộc họp này.
Liên Hiệp Quốc đã thông qua một văn bản cho phép phái đoàn cấp cao của Palestine tham gia trực tuyến vào phiên Thảo luận chung.
Bà Wong cho biết bà đã nói chuyện với người đồng cấp từ Chính quyền Palestine vào tuần trước, trước khi Đại hội đồng nhóm họp.
Úc tiếp tục ủng hộ giải pháp hai nhà nước.
“Chúng tôi hoan nghênh việc tiếp tục đối thoại với Chính quyền Palestine, bởi cuối cùng, chúng tôi tin rằng cách duy nhất để bảo đảm hòa bình và ổn định ở Trung Đông, cách duy nhất để bảo đảm an ninh cho cả người Israel và người Palestine cũng như toàn khu vực, là phải có hai nhà nước.”
Bà Wong nói việc duy trì đối thoại ở cấp ngoại trưởng là điều quan trọng, đặc biệt sau khi Úc cùng nhiều quốc gia khác công nhận Nhà nước Palestine một năm trước.
Mỹ và Trung Quốc bàn về trí tuệ nhân tạo
Trong khi các nhà lãnh đạo tập trung tại New York, các cuộc tiếp xúc cấp cao giữa Hoa Kỳ và Trung Quốc cũng diễn ra.
Bộ trưởng Tài chính Hoa Kỳ Scott Bessent gặp Phó Thủ tướng Trung Quốc Hà Lập Phong vào Chủ nhật 20 tháng 9.
Bắc Kinh mô tả các cuộc đàm phán là “mang tính xây dựng”.
Ông Bessent đề xuất một cơ chế thông báo mới liên quan đến trí tuệ nhân tạo, đặc biệt đối với những sự cố có khả năng ảnh hưởng đến an ninh quốc gia.
Ông cho rằng việc tăng cường minh bạch giữa hai cường quốc AI hàng đầu thế giới là điều quan trọng.
Trong khi đó, Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình không đến New York dự Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc năm nay.
Lần gần nhất ông phát biểu trước Đại hội đồng là vào năm 2021. Năm nay, ông dự kiến gặp Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump tại Nhà Trắng vào ngày 24 tháng 9.
Việc một số lãnh đạo cấp cao không trực tiếp tham dự đã làm dấy lên tranh luận về vai trò của Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc trong việc giải quyết các cuộc khủng hoảng toàn cầu.
Dù vậy, gần 130 nguyên thủ quốc gia và người đứng đầu chính phủ dự kiến tham dự các cuộc thảo luận cấp cao kéo dài một tuần.
Trí tuệ nhân tạo, ứng phó với biến đổi khí hậu và giảm leo thang các cuộc xung đột quốc tế nằm trong những chủ đề chính của chương trình nghị sự.
Tổng Thư ký Liên Hiệp Quốc António Guterres gửi thông điệp tới các nhà ngoại giao tham dự Đại hội đồng, kêu gọi các quốc gia tiếp tục hợp tác quốc tế.
Thông điệp của tôi gửi tới họ rất rõ ràng: Hãy cùng nhau hướng tới hòa bình, phẩm giá, công lý và nhân loại.Tổng Thư ký Liên Hiệp Quốc António Guterres
Ông Guterres nói chỉ thông qua hợp tác quốc tế, thế giới mới có thể hướng tới một tương lai tốt đẹp hơn.
Đối với Úc, chiến dịch tranh cử ghế không thường trực tại Hội đồng Bảo an sẽ tiếp tục kéo dài cho đến cuộc bỏ phiếu vào năm 2028.
Trong thời gian đó, chính phủ Albanese sẽ phải thuyết phục các thành viên Liên Hiệp Quốc rằng Úc có thể đóng góp như thế nào vào các vấn đề an ninh và hòa bình quốc tế, đồng thời tiếp tục đối mặt với những vấn đề về nhân quyền và bất bình đẳng ngay trong nước.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
