Phó Thủ tướng Richard Marles công bố một sự thay đổi đáng kể trong thỏa thuận AUKUS, theo đó Úc sẽ mua ba tàu ngầm hạt nhân đã qua sử dụng và chuyển trọng tâm, sang phát triển các máy bay không người lái dưới nước mới. Sự thay đổi này diễn ra trong bối cảnh, nghi ngờ về khả năng sản xuất đủ tàu ngầm mới của Mỹ, làm dấy lên lo ngại rằng, Úc sẽ nhận được những tàu ngầm kém hiện đại hơn và có tuổi thọ ngắn hơn.
Trong một sự thay đổi lớn đối với thỏa thuận tàu ngầm AUKUS, Bộ trưởng Quốc phòng Richard Marles cho biết, Úc sẽ chỉ mua tàu ngầm hạt nhân đã qua sử dụng.
Theo thỏa thuận ban đầu, Úc dự kiến sẽ mua hỗn hợp tàu ngầm mới và đã qua sử dụng của Mỹ, với việc giao hàng dự kiến bắt đầu vào đầu những năm 2030.
Phát biểu tại một hội nghị thượng đỉnh quốc phòng lớn ở Singapore, ông Marles cho biết chính phủ giờ đây sẽ mua 3 tàu đã được đưa vào sử dụng.
Mặc dù bảo đảm rằng chi phí sẽ giảm, ông Marles cho biết sẽ không có sự khác biệt cơ bản về ngân sách, so với thỏa thuận trị giá 370 tỷ đô la dự kiến.
"Vì vậy, đây là một đóng góp tài chính rất hữu ích, cho chi phí của toàn bộ chương trình. Nhưng thực tế, cốt lõi của việc này là theo đuổi sự đơn giản, và điều đó sẽ thực sự quan trọng. Điều đó rõ ràng cũng có tác động về mặt tài chính, đối với việc đào tạo và bảo trì. Đây là một nỗ lực phức tạp trong bối cảnh đó, sự đơn giản đi kèm với một cái giá đắt đỏ. Việc có thể sở hữu cùng một loại tàu ngầm lớp Virginia hoạt động, như một phần của chương trình này thực sự rất quan trọng”, Richard Marles.
Trong suốt nhiệm kỳ thứ hai của mình, Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump đã nhiều lần kêu gọi các đồng minh, gia tăng chi tiêu quốc phòng.
Khi Hoa Kỳ đang chật vật, để đáp ứng nhu cầu của chính mình về tàu ngầm lớp Virginia, các chính trị gia Hoa Kỳ đã đặt câu hỏi về tính khả thi của thỏa thuận.
Hiện tại, các xưởng đóng tàu ở Hoa Kỳ sản xuất từ 1,1 đến 1,2 tàu ngầm, lớp Virginia mỗi năm.
Con số này thấp hơn nhiều, so với mục tiêu hàng năm là 2,33 chiếc cần thiết, để giữ đúng tiến độ.
Ông Marles cho biết Úc, sẽ đóng góp tài chính để giúp tăng tốc độ sản xuất của Hoa Kỳ.
"Chúng tôi nhận thức rõ, những thách thức trong nền tảng công nghiệp của Mỹ, nhưng chúng tôi đã nhận thức được điều đó ngay từ đầu, khi lộ trình tối ưu được công bố vào năm 2023. Và đó là lý do tại sao chúng tôi đóng góp tài chính cho nền tảng công nghiệp của Mỹ, để giúp nước này tăng tốc độ sản xuất. Nhưng đó cũng là lý do tại sao, những người Úc đang đào tạo các thợ lành nghề, những người đang được đào tạo để làm việc trên tàu ngầm chạy bằng năng lượng hạt nhân, đang làm điều đó ngay bây giờ ở Mỹ”, Richard Marles.
Trong khi Úc đang chờ đợi sự xuất hiện của chiếc tàu ngầm lớp Virginia đầu tiên vào năm 2032, ông Marles trước đây đã tuyên bố rằng, các tàu ngầm lớp Collins được thiết kế từ những năm 1980, hiện có sẽ được kéo dài tuổi thọ thêm một thập niên nữa.
Những nâng cấp này dự kiến, sẽ có chi phí khoảng 11 tỷ đô la.
Không giống như tuổi thọ 33 năm của một tàu ngầm lớp Virginia mới, các tàu ngầm đã qua sử dụng đều đã được đưa vào sử dụng trong nhiều năm, có thể hơn một thập niên.
Sau khi chiếc đầu tiên đến vào năm 2032, cứ 4 năm một chiếc khác sẽ đến, làm dấy lên lo ngại về số năm phục vụ còn lại của chiếc tàu cuối cùng.
Bảo vệ quyết định này, ông Marles nói rằng thỏa thuận này sẽ tạo ra một loạt tàu ngầm đồng nhất hơn.
"Những gì chúng ta sẽ có ở đây là một lộ trình đơn giản hơn nhiều. Điều đó có nghĩa là tất cả các tàu ngầm lớp Virginia mà chúng ta đang mua sẽ cùng loại. Và tôi không thể nhấn mạnh hết tầm quan trọng của điều đó, cả về những người điều khiển tàu ngầm, mà còn cả những người làm việc để bảo trì những tàu ngầm đó. Theo đuổi sự đơn giản là cốt lõi của lý do, tại sao chúng ta theo đuổi điều này”, Richard Marles.
Trong bối cảnh lo ngại rằng, sự thay đổi này đồng nghĩa với việc ‘Úc sẽ có được một loại tàu kém khả năng hơn với tuổi thọ ngắn hơn’, Thượng nghị sĩ đảng Xanh David Shoebridge nói rằng, đây không phải là một chiến thắng.
"Đảng Lao động đã đến Singapore, để gặp gỡ Mỹ và Anh về thỏa thuận AUKUS, và ông ấy đến đó với lời hứa rằng, chúng ta sẽ nhận được cả tàu ngầm lớp Virginia đã qua sử dụng và mới từ Hoa Kỳ. Ông ấy đã ra về với thông báo từ Hoa Kỳ rằng, những tàu ngầm duy nhất được chào bán, là tàu ngầm Virginia đã qua sử dụng. Làm sao có thể coi đó là một chiến thắng?", David Shoebridge.
Vào cuối năm 2025, Hoa Kỳ đã hoàn thành việc xem xét lại thỏa thuận AUKUS, nhưng không bao giờ công bố các phát hiện, hoặc khuyến nghị.
Ông Elbridge Colby, một viên chức của Ngũ Giác Đài đứng đầu cuộc xem xét, trước đây đã bày tỏ lo ngại rằng, Hoa Kỳ thiếu khả năng để điều động tàu chiến.
Mặc dù cuộc xem xét chưa được xác nhận là nguyên nhân của sự thay đổi, nhưng Bộ trưởng Chiến tranh Hoa Kỳ Pete Hegseth cho biết, nó đã giúp bảo đảm thỏa thuận phù hợp với khả năng của Hoa Kỳ.
"Và đó là lý do tại sao chúng tôi tiến hành đánh giá theo cách như vậy, để bảo đảm rằng những gì chúng tôi hứa hẹn, phù hợp với khả năng của chúng tôi, nhưng phải cùng có lợi. Rõ ràng những tàu ngầm đó, khi nằm trong tay Úc, rất quan trọng đối với quốc phòng của các bạn, nhưng chúng cũng góp phần vào khả năng phòng thủ chung mà chúng ta cần phải làm, nếu chẳng may chúng ta rơi vào tình huống khẩn cấp”, Elbridge Colby.
Trong bối cảnh diễn đàn quốc phòng cao cấp nhất châu Á, là sức mạnh kinh tế và quân sự đang lên của Trung Quốc.
Ông Marles cho biết, gần như toàn bộ lưu lượng truy cập internet của Úc, đều đi qua chỉ 15 cáp ngầm dưới biển, làm nổi bật tính dễ bị tổn thương của đất nước, khi các cáp tương tự trên khắp thế giới bị cắt, mà Nga và Trung Quốc bị nghi ngờ.
Trong khi tàu ngầm hạt nhân tạo thành trụ cột thứ nhất, ông nói rằng việc sản xuất UUV - tức là các phương tiện dưới nước không người lái - là bước tiếp theo quan trọng.
Ngoài việc chuyển sang sử dụng tàu ngầm đã qua sử dụng, ông Hegseth cho biết UUV sẽ tạo thành dự án trọng điểm đầu tiên.
"Dự án trọng điểm này, sẽ cung cấp một loạt các thiết bị UUV đa nhiệm, có khả năng thích ứng cao, được thiết kế để hỗ trợ các hoạt động dưới biển và duy trì lợi thế chung của chúng ta trong lãnh vực hàng hải”, Pete Hegseth.
Trong một tuyên bố chung với các đối tác của mình, ông Marles gọi đáy biển là một "chiến trường".
"Điều chúng ta cần bảo đảm là, chúng ta có khả năng tối đa trong lãnh vực dưới biển. Hiện nay chúng ta đang nói về việc có tàu ngầm tầm xa, đó là một phần của vấn đề, nhưng khi chúng ta hướng tới tương lai, việc có khả năng tự hành dưới biển, vốn là công nghệ tiên tiến, là vô cùng quan trọng đối với lực lượng quốc phòng của chúng ta, đối với một quốc gia hàng hải như Úc”, Richard Males.
Phát biểu trước cuộc họp báo chung, ông Pete Hegseth nói với diễn đàn rằng, Mỹ lo ngại về sự tăng cường quân sự của Trung Quốc.
"Khi nhìn vào khu vực ngày nay, chúng ta có lý do chính đáng để lo ngại, về sự tăng cường quân sự mang tính lịch sử của Trung Quốc và sự mở rộng các hoạt động quân sự của nước này, trong khu vực và ngoài khu vực. Chúng ta cùng chia sẻ, đánh giá sáng suốt về môi trường an ninh đó và sự hiểu biết chung rằng ,một Thái Bình Dương bị thống trị bởi bất kỳ bá chủ nào, sẽ phá vỡ sự cân bằng quyền lực trong khu vực và làm suy yếu sự cân bằng, mà tất cả chúng ta đều tìm cách bảo vệ”, Pete Hegseth.
Trong cùng bài phát biểu đó, ông cảnh báo rằng, Mỹ sẽ mở rộng sự thống trị quân sự của mình.
"Và đó là lý do tại sao Tổng thống Trump, sau khi chi 1 ngàn tỷ đô la cho quốc phòng năm rồi, có kế hoạch đầu tư một khoản tiền khổng lồ 1,5 ngàn tỷ đô la cho quốc phòng trong năm nay, để giải phóng kho vũ khí tự do của Mỹ và mở rộng sự thống trị quân sự của Mỹ, trong nhiều thập niên tới”, Pete Hegseth.
Ông David Shoebridge nói rằng, chính phủ Úc nên hết sức cẩn trọng, khi tiến tới liên minh này.
"Hoa Kỳ đã nói rất rõ ràng với Úc, họ đã ghi nhận điều đó vào ngày hôm qua rằng, họ muốn Úc tham gia vào một cuộc xung đột quân sự cấp cao. Đó là mục đích của AUKUS đối với Hoa Kỳ. Cuộc xung đột quân sự cấp cao duy nhất có thể xảy ra trong khu vực này, là chiến tranh Mỹ-Trung. Vậy thì Úc đang làm gì? Đảng Lao động đang làm gì? Chi hàng trăm tỷ đô la cho những chiếc tàu ngầm lớp Virginia đã qua sử dụng, mà chúng ta khó có thể nhận được, với mục tiêu căn bản, mục tiêu cốt lõi của đảng Lao động, là lôi kéo Úc vào một cuộc chiến của Mỹ chống lại Trung Quốc, với thảm họa mà điều đó sẽ gây ra cho khu vực của chúng ta, với thảm họa mà điều đó sẽ gây ra cho Úc, và thảm họa khủng khiếp mà điều đó, sẽ gây ra cho Trung Quốc và Bắc Á”, David Shoebridge.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
