Trong lúc các nhà lãnh đạo thế giới chuẩn bị tề tựu tại New York để tham dự Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc, chiến cuộc vẫn đang tiếp diễn từ Ukraine, Trung Đông cho đến Sudan. Những cuộc chiến này có thể bắt nguồn từ những nguyên nhân khác nhau, nhưng hậu quả của chúng ngày càng vượt khỏi biên giới, thử thách các mối liên minh, làm xáo trộn giao thương và lôi kéo thêm nhiều quốc gia vào vòng ảnh hưởng. Vậy những căng thẳng này sẽ diễn biến ra sao, tại kỳ họp Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc năm nay?
Hàng năm vào tháng Chín, Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc lại mở ra một diễn đàn, để các nhà lãnh đạo trình bày về tình hình thế giới.
Năm nay bức tranh được phác họa, có lẽ sẽ không mấy sáng sủa.
Các cuộc chiến tại Gaza, Iran và Ukraine vẫn chưa có giải pháp, những tuyến hàng hải thiết yếu đã bị gián đoạn, trong khi chính những định chế quốc tế được thành lập nhằm ngăn chặn xung đột, nay cũng đang chịu nhiều áp lực.
Tổng Thư ký Liên Hiệp Quốc António Guterres nói kỳ họp diễn ra, giữa lúc cán cân quyền lực và ảnh hưởng trên thế giới, đang được định hình lại.
“Các nhà lãnh đạo thế giới sẽ tề tựu tại Liên Hiệp Quố,c trong một thời đại đầy bất định. Đồng thời, cán cân quyền lực cũng đang chuyển dịch. Thế giới đang thay đổi. Và các định chế của chúng ta, cũng phải thay đổi theo. Nhưng đổi mới cơ cấu, không bao giờ có nghĩa là từ bỏ những nguyên tắc của chúng ta. Trái lại, điều đó phải có nghĩa là, áp dụng những nguyên tắc ấy với quyết tâm mạnh mẽ hơn nữa”, António Guterres.
Khi các nhà lãnh đạo thế giới đến New York, dự kỳ họp Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc, dự trù bắt đầu vào ngày 22 tháng Chín, họ sẽ phải đối diện với nhiều cuộc xung đột tuy vẫn riêng biệt, nhưng ngày càng khó giới hạn trong phạm vi biên giới của một quốc gia, hay một khu vực.
Và ngay trước khi cuộc Thảo luận Chung bắt đầu, một trong những nguyên tắc căn bản nhất của Liên Hiệp Quốc đã bị đặt trước thử thách, đó là việc các nhà lãnh đạo thế giới có thể cùng ngồi dưới một mái nhà, để đối thoại với nhau.
Trong năm thứ hai liên tiếp, chính quyền Trump đã từ chối cấp chiếu khán vào Hoa Kỳ, cho Tổng thống Palestine Mahmoud Abbas.
Thứ trưởng Ngoại giao Palestine là Omar Awadallah nói, Washington đang vi phạm trách nhiệm của mình, với tư cách quốc gia chủ nhà của Liên Hiệp Quốc.
“Chúng tôi bác bỏ quyết định này. Nhà nước Palestine và giới lãnh đạo Palestine đến New York, để tham dự Đại hội đồng. Không một ai đến đó với tư cách du khách, hay để thăm viếng Hoa Kỳ. Tìm cách bịt tiếng giới lãnh đạo Palestine, trong khi họ đang cố giải quyết cuộc xung đột Palestine-Israel và Ả Rập-Israel, bằng cách tìm đến Liên Hiệp Quốc, là cơ quan có trách nhiệm giải quyết các vấn đề bằng phương thức hòa bình, là điều không thể chấp nhận được”, Omar Awadallah.
Đại hội đồng đã bỏ phiếu cho phép ông Abbas phát biểu trước hội nghị, qua hệ thống truyền hình trực tuyến.
Tuy nhiên, Tổng thống Iran là Masoud Pezeshkian sẽ đích thân tham dự, mặc dù Iran đang có chiến tranh với Hoa Kỳ.
Cuộc xung đột này đã làm gián đoạn hoạt động hàng hải qua Eo biển Hormuz, trong khi một vụ tấn công bằng máy bay không người lái, đã khiến đường ống dẫn dầu thay thế của Ả Rập Saudi ra Hồng Hải, phải ngưng hoạt động.
Và giữa lúc lực lượng Houthi, đe dọa tuyến hàng hải đi qua Eo biển Bab el-Mandeb trên Hồng Hải, ông Guterres nói ngăn chặn tình hình leo thang thêm nữa, phải là ưu tiên hàng đầu.
“Vào thời điểm hệ trọng này tại Trung Đông, giảm căng thẳng phải là ưu tiên thứ nhất, trước ưu tiên thứ hai và ưu tiên thứ ba. Tất cả các bên phải chấm dứt mọi hành động gây tổn hại cho thường dân, đồng thời bảo đảm các hoạt động cứu trợ nhân đạo, có thể được tiến hành an toàn và không bị cản trở. Các quyền và quyền tự do hàng hải tại Eo biển Hormuz và Bab al-Mandab, cũng như trong vùng biển chung quanh, phải được hoàn toàn khôi phục và được tất cả các bên tôn trọng, phù hợp với luật pháp quốc tế. Con đường duy nhất để tiến tới, là giảm căng thẳng, ngoại giao và đối thoại”, António Guterres.
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu, cũng được dự trù sẽ đến New York.
Thị trưởng thành phố New York là Zohran Mamdani từng công khai chỉ trích Thủ tướng Israel, gọi ông Netanyahu là tội phạm chiến tranh, đồng thời đặt câu hỏi liệu các trát bắt của Tòa án Hình sự Quốc tế, có thể được thi hành tại New York hay không.
Đại sứ Israel tại Liên Hiệp Quốc là Danny Danon, cáo buộc Thị trưởng New York có thái độ bài Do Thái.
“Tuần tới, Thủ tướng Netanyahu sẽ đầy tự tin, bước lên phát biểu trước Đại hội đồng. Ông sẽ làm như vậy bất chấp những lời đe dọa, kích động và những luận điệu bài Do Thái, mà chúng tôi đã nghe từ Thị trưởng thành phố New York là Zohran Mamdani. Ông ấy đang kích động và kêu gọi người dân biểu tình, chống lại Thủ tướng của chúng tôi. Nhưng tất cả những điều đó sẽ không ngăn cản được chúng tôi. Thủ tướng Netanyahu sẽ đến, để nói về những thử thách mà Israel đang phải đối diện, nhưng cũng sẽ nói về những cơ hội mà chúng tôi đang có trong khu vực”, Danny Danon.
Một trong những thử thách đó là Gaza, nơi cái giá về sinh mạng con người trong cuộc xung đột sẽ được nêu bật, chỉ cách nơi các nhà lãnh đạo thế giới hội họp vài thước.
Đối diện trụ sở Liên Hiệp Quốc, những người vận động đã trưng bày một tấm vải mà họ gọi là “Tấm khăn liệm Trẻ em Gaza”, trên đó ghi tên những trẻ em Palestine, được báo cáo là đã thiệt mạng trong cuộc xung đột.
Bác sĩ Scott Hagaman, thuộc tổ chức Doctors Against Genocide, một trong những nhóm đứng sau hoạt động này, cho biết:
“Chúng tôi đã ghi hơn 15.000 cái tên, trên tấm khăn liệm này. Khi hoàn tất, nó sẽ rộng sáu bộ và dài hơn cả một sân bóng bầu dục. Những gì quí vị nhìn thấy ở đây hôm nay, mới chỉ là 6.000 cái tên. Thậm chí chưa tới một phần ba, chưa tới một phần ba số trẻ em đã thiệt mạng tại Gaza”, Scott Hagaman.
Những con số này do ban tổ chức cung cấp.
Đại diện Thường trực Palestine tại Liên Hiệp Quốc Riyad Mansour nói, sự chú ý cũng phải dành cho những trẻ em vẫn còn sống.
“Chúng ta không thể làm gì để đưa những em đã mất trở lại, nhưng chúng ta có thể làm rất nhiều, để cứu một triệu trẻ em hiện vẫn còn sống tại Dải Gaza. Các em cần một cuộc ngưng bắn lâu dài và được duy trì. Các em cần được cứu trợ nhân đạo, cần thực phẩm, thuốc men. Các em cần được chăm sóc y tế”, Riyad Mansour.
Thế nhưng chiến tranh và xung đột, không phải là những vấn đề duy nhất trong nghị trình.
Ông Guterres còn lo ngại rằng, trí tuệ nhân tạo đang phát triển nhanh hơn khả năng của các chính phủ, trong việc đặt ra luật lệ để kiểm soát.
Thủ tướng Úc Anthony Albanese sẽ đưa chiến dịch về an toàn, trên môi trường kỹ thuật số của Úc ra kỳ họp, sau khi thảo luận các biện pháp bảo vệ trẻ em với Chủ tịch điều hành Apple là Tim Cook tại California.
Thoạt nhìn, những vấn đề này dường như không liên hệ với nhau.
Nhưng thử thách căn bản vẫn giống nhau, đó là làm thế nào để các quốc gia cùng hành động, khi không một nước nào có thể đơn độc đối phó với hiểm họa.
Lịch sử cho thấy những cuộc chiến tranh toàn cầu thường khởi đầu từ những đốm lửa nhỏ, cho đến khi các liên minh, những hành động trả đũa và những tính toán sai lầm khiến các đốm lửa ấy nhập lại với nhau.
Liên Hiệp Quốc không thể dập tắt mọi đám cháy.
Nhiệm vụ của tổ chức này là ngăn không cho tất cả những đám cháy ấy nhập lại thành một biển lửa.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
