የውይይት መድረክ – ኢትዮጵያን ገጥመው ላሉ ችግሮች መፍቻ ምን ዓይነት መፍትሔዎች ያሻሉ?

ዶ/ር ተበጀ ሞላ - በዲከን ዩኒቨርሲቲ የትምህርት ፖሊሲና የማኅበራዊ ፍትሕ ተመራማሪ፣ ዶ/ር ላይችሉህ ባንቴ መኮንን - በደቡብ አውስትራሊያ ዩኒቨርሲቲ የመድኃኒት ግኝትና ቅመማ ጥናት ተመራማሪ፣ ኃይሌ አረፈዓይኔ - በሳውዘርን ክሮስ ዩኒቨርሲቲ የከርሰ ምድር ውኃና ማዕድን የሶስተኛ ዲግሪ ተማሪና ጋዜጠኛ መሐመድ አባዋጂ ኢትዮጵያን ገጥመዋት ላሉ ችግሮች አማራጭ ይሆናሉ የሚሏቸውን ምክረ ሃሳቦች ያጋራሉ።

---

ለወቅታዊው የኢትዮጵያ ችግሮች አማራጭ መፍትሔዎች ምንድናቸው?

• የኢትዮጵያ ችግር የሚፈታው፤ እያንዳንዱ ብሔር ብሔረሰብ ቁጭ ብሎ ተወያይቶ፣ ያጠፋም ተጠያቂ እንዲሆን የአገር ሽማግሌዎችና የሃይማኖት መሪዎች አንድ ላይ ከመጡ ነው።

-      ጋዜጠኛ መሐመድ አባዋጂ

Journalist Mohamed Abawaji. Source: M.Abawaji

• አንደኛው የኢትዮጵያን ተጨባጭ ሁኔታ አውቆ ወደፊት መሄድ ነው
• ሌላኛው ትግራይ ላይ ለደረሰው ጭፍጨፋ ጥፋተኛ የሚባለው ሁሉ የሚቀጣበትን መንገድ ማስተካካልና ብዝኅነታችንን መቀበል መቻል ነው።

-      ኃይሌ አረፈዓይኔ

Haile Arefeayne. Source: H.Arefeayne

• ኢትዮጵያዊ ችግሮችን ለመፍታት ዋናውና ትልቁ ብሄራዊ መግባባትና ዕርቅ
• ከሁለት እስከ ሶስት ዓመታት የሚቆይ ሁሉን አቀፍ ብሔራዊ የሽግግር መንግሥት መመስረት
• ከዚያም ወደ ዲሞክራሲያዊ የምርጫ ሥርዓትና ወደ ዲሞክራሲያዊ ሥርዓት ግንባታ መሄድ ነው።

-      ዶ/ር ላይችሉህ ባንቴ መኮንን

Dr Laychiluh Bantie Mekonnen. Source: LB.Mekonnen

• ከትግራይ ቀውስ ጋር በተያያዘ ባልታጠቁ ሰዎችን ላይ ደረሱ የተባሉ ወንጀሎችን መርምሮ ለሕዝብ የሚያቀርብ ነፃና ገለልተኛ አጣሪ ወደ ማሰማራት
• የኤርትራ ጦር የኢትዮጵያን ምድር ለቅቆ እንዲወጣ ማድረግ
• የዘውግ ፖለቲካን ለማስወገድ ጂኦግራፊን፣ ኢኮኖሚንና ባሕላዊ ትስስርን ማዕከል ያደረገ የፌዴራሊዝም አደረጃጀት ማድረግና
• የግጭት መንስኤ የሆኑ መሬቶች ላይ ሕዝበ ውሳኔ ማካሄድ ይገባል።

-      ዶ/ር ተበጀ ሞላ

Dr Tebeje Molla. Source: T. Molla