SKIP TO MAIN CONTENT

Australia explained: Thaum twg kuv tus ntxhais/tub nto nkauj nto nraug thiaj pib ua tau hauj lwm ntawm Australia?

Australia Explained - First Job
Knowing where to reach out for information can help parents ensure their child is treated fairly and has a positive first job experience. Credit: SrdjanPav/Getty Images

Tej hluas nyuam qhuav nto nkauj nto nraug ntawm Australia uas ua hauj lwm yeej muaj peev xwm ua tej hauj lwm khwv tau nyiaj raws li qee cov kev txwv, uas yeej muaj ib co cai pov puag tej hluas ua hauj lwm. Txuas ntxiv no yog tej uas ib tug niam txiv twg los yog ib tug neeg saib xyuas ib tug me nyuam twg uas muaj hnoob nyoog qes dua 18 xyoo tsim nyog paub txog.


Published

By Zoe Thomaidou

Presented by Melissa Compagnoni, Vixay Vue

Source: SBS



Skip to podcast episode content

Tej hluas nyuam qhuav nto nkauj nto nraug ntawm Australia uas ua hauj lwm yeej muaj peev xwm ua tej hauj lwm khwv tau nyiaj raws li qee cov kev txwv, uas yeej muaj ib co cai pov puag tej hluas ua hauj lwm. Txuas ntxiv no yog tej uas ib tug niam txiv twg los yog ib tug neeg saib xyuas ib tug me nyuam twg uas muaj hnoob nyoog qes dua 18 xyoo tsim nyog paub txog.


Ntsiab lus:

  • Haiv neeg no yeej tsis teev tias yuav tsum muaj hnoob nyoog npaum li cas mam ua hauj lwm ntawm Australia.
  • Tej cai tswj cov kev ntiav tej me nyuam yaus yeej teev tias tsuas pub tej me nyuam uas tej hauj lwm dab tsi thiab pub ua cov sij hawm ua hauj lwm npaum li cas teev xwb.
  • Ua tib zoo xyuas kom koj tus me nyuam tau daim ntawv them nyiaj hauj lwm (payslips) thiab kom lawv sau/teev cov sij hawm ua hauj lwm tseg cia.
  • Tej niam txiv muaj peev xwm ntsib lub koom haum Fair Workd Ombudsman los yog thov kev sab laj cai lij choj pab lawv tej me nyuam daws ib yam teeb meem ntawm chaw ua hauj lwm.

Mloog tau SBS Hmong ntawm no.

Muaj hnoob nyoog tsawg xyoo thiaj pib ua tau hauj lwm ntawm Australia?

Ib lub xeev twg nyias yeej muaj nyias tej cai los tswj tias ib tug neeg twg muaj hnoob nyoog li cas thiaj pib ua tau hauj lwm.

Yog koj xav paub txog tej cai uas tswj koj tus me nyuam ces txheeb tau ntawm Fair Work Ombudsman lub webpage rau tej neeg hluas ua hauj lwm.

"Thiab lawv yeej muaj ib nplooj uas qhia tsi ntsees txog tias muaj hnoob nyoog yam tsawg li cas thiaj pub ua hauj lwm.

''Thiab koj yeej muaj peev xwm txheeb tias muaj hnoob nyoog li cas thiaj pib ua tau hauj lwm ntawm koj lub xeev yog tias koj mus txheeb cov links ntawm nplooj ntawv,'' raws li Anastasia Coroneo hais.

Nws kuj yog ib tug kws lij choj laus ntawm lub koom haum Youth Law Australia, uas yog haiv neeg no ib lub koom haum pab cuam cai lij choj pub dawb rau tej me nyuam yaus thiab tej hluas uas tsis pub qhia lawv tej teeb meem rau lwm tus paub.

Australia Explained - First Job
Tsim nyog tej neeg ua hauj lwm yuav tau ib daim ntawv them nyiaj rau lub caij ib hnub uas them nyiaj rau lawv ntawd, txawm tias tsuas them nyiaj ntsuab rau lawv xwb. Source: Moment RF / Traceydee Photography/Getty Images

Tej me nyuam puas muaj peev xwm ua hauj lwm rau lub sij hawm kawm ntawv?

Thoob plaws Australia no ces yeej muaj ntau cov kev txwv tej sij hawm ua hauj lwm thiab cov hnub ua hauj lwm rau tej me nyuam yaus kom ua tib zoo xyuas kom lawv cov kev ua hauj lwm no tsis txhob muaj teeb meem cuam tshuam rau lawv cov kev kawm.

Raws li ib txwm pom ces tej me nyuam uas tseem muaj cov hnoob nyoog yuav tsum tau mus kawm ntawv yeej tsis pub ua hauj lwm rau cov sij hawm tseem kawm ntawv.

Qhov zoo tshaj ces yuav tau txheeb nrog koj tej nom tswv xeev uas tswj cov dej num kev kawm seb cov hnoob nyoog yuav tsum tau kawm ntawv ntawm thaj chaw koj nyob yog li cas.

Tab sis kuj muaj qee cov kev zam thiab piv txwv li cov kev qhia ntawv thiab cia me nyuam kawm ntawv ntawm tsev.

Ms Coroneo tshab txhais tias "Tsuas nyob rau ntawm tej cai ntawm yus lub xeev seb puas tso cai rau tej me nyuam uas kawm ntawv ntawm tsev ua tau hauj lwm rau lub caij tseem kawm ntawv xwb."

Tsis tas li ntawd los tej zaum kuj yuav siv ib co cai twg los tswj cov kev ua hauj lwm rau yav lig ntawm ib hmo twg thiab.

"Piv txwv li yeej muaj tej lus nug ntawm tej niam txiv uas pheej txhawj tias lawv tus me nyuam hnoob nyoog 16 xyoo pheej ua hauj lwm ntawm ib lub chaw muag cov zaub mov fast food txog ntua ob teev sawv ntxov qee hmo.

"Tab sis qhov tseeb tiag ces xeev New South Wales yeej tsis muaj cov kev txwv dab tsi thaum tus me nyuam ntawd muaj hnoob nyoog 15 xyoos lawm.''

Tej hauj lwm dab tsi uas tsis pub me nyuam yaus ua?

Raws li Kerry Brown uas yog ib tug zeskais uas paub txog cov hauj lwm ntiav neeg ua hauj lwm thiab lagluam ntawm Western Australia lub tsev kawm qib siab Edith Cowen University hais ces yeej muaj ib co hauj lwm twg tsi ntsees uas tsis pub tej me nyuam yaus ua, tab sis kuj zam qee yam thiab

Yuav tsum cia tej me nyuam yaus ua tej hauj lwm sib sib xwb, piv txwv li tsis pub lawv ua tej hauj lwm construction industry.
Professor Kerry Brown

Lwm cov kev txwv thoob plaws haiv neeg no yog tsis pub tej neeg ua hauj lwm hnoob nyoog qes dua 18 xyoo muag luam yeeb thiab cawv.

Professor Brown hais tias ''Tab sis tej lagluam muag khoom noj khoom haus ntawm qee lub xeev ces kuj zam rau ib txhia neeg hnoob nyoog qes dua 18 xyoo hliv dej cawv rau lwm tus hais thiab."

Australia Explained - First Job
Muaj ib txhia xeev ces yeej hais kom tej lagluam uas ntiav tej neeg ua hauj lwm hnoob nyoog qes dua 18 xyoo yuav tsum muaj cov ntaub ntawv tso cai pub me nyuam yaus ua hauj lwm. Source: Moment RF / Darya Komarova/Getty Images

Muaj tej cai dab tsi rau cov kev ntiav me nyuam ua cov hauj lwm tsim kev lom zem thiab haub tau yaum?

Tej neeg ua yeeb yam, tej neeg hnav tsoos zam fashion ces muaj hnoob nyoog li cas los yeej ntiav ua tau hauj lwm. Tab sis kuj muaj cov kev txwv ib yam dab tsi tsi ntsees los sis txawv tias tsuas pub leej twg muaj ntaub ntawv tso cai ntiav tau tej neeg no ua hauj lwm xwb.

Prof Brown hais tias yeej muaj tej niam txiv coob heev uas lawv tej me nyuam ua hauj lwm nrog tej lagluam tsim kev lom zem tsis paub tias yeej muaj tej cai teev meej tseg tias tej tswv lagluam yuav tsum tau qhia tej xov xwm kom ntxaws tias lawv tej me nyuam ua hauj lwm dab tsi qhia rau tej niam txiv paub.

"Tej niam txiv yeej muaj cai nug kom paub tias lawv tej me nyuam yuav pom dab tsi, hnov dab tsi thiab lawv yuav yuav ua dab tsi, tsis hais ua tej yeeb yam, ua yeeb yaj kiab los yog yees duab."

Puas tsim nyog kuv txhawj tias tsam lawv them nyiaj tsawg tshaj qhov tsim nyog them rau kuv tus me nyuam?

Tej hluas ntoj nkauj nto nraug ua hauj lwm yog cov yuav raug cov teeb meem uas tej tswv lagluam them nyiaj hauj lwm tsawg dua qhov tsim nyog them rau lawv dua.

Thawj yam ib tug niam txiv twg muaj peev xwm ua ces yog yuav tsum ua tib zoo xyuas kom lawv tus me nyuam tau nyiaj hauj lwm them rau lawv raws li tej nyiaj tsim nyog them raws li lawv tej hnoob nyoog thiab raws li cov award rate uas tsim nyog lawv tau.

Matthew Raggatt uas yog Fair Work Ombudsman tus Media Director hais tias "Awards ces yog cov nyiaj them raws sij hawm ib teev twg thiab tej penalty rates uas them rau cov kev ua hauj lwm rau ob hnub so (weekends) thiab ua hauj lwm dhau sij hawm (overtime)."

Tsis tas li ntawd los lub sij hawm npaj tej hauj lwm ntawm tej chaw ua hauj lwm los yeej raug xam tias yog ib co kev ua hauj lwm thiab.

Yog tias koj pib ua hauj lwm thaum sij hawm 10 teev sawv ntxov thiab koj tus tswv hais tias kuv xav kom koj tuaj sij hawm 9.45 tuaj npaj kom txhij los yog tuaj qhib khw, ces lawv yuav tau them nyiaj hauj lwm rau yus rau lub sij hawm ntawd tib yam thiab.
Matthew Raggatt

Tsim nyog yus yuav tau txheeb tag nrho txhua cov sij hawm uas yus tus me nyuam ua hauj lwm kom lawv them nyiaj rau nws, suav cov kev kawm, xyaum ib yam dab tsi los yog cov kev sim ua hauj lwm nrog thiab.

"Tsuas yog tej thaum thiaj muaj qee cov kev xyaum uas hauj lwm tsis tas them nyiaj hauj lwm raug cai xwb, tab sis tsuas tso cai pub muaj tej xwm txheej no rau ib lub caij luv luv xwb, tej zaum tsuas pub li ntawm ib teev rau ib hnub uas ua hauj lwm ib zaug twg xwb."

Tej tswv lagluam yuav tsum tau muab tej ntawv them nyiaj hauj lwm rau tej neeg ua hauj lwm tom qab txhua txhua cov kev them nyiaj rau tej neeg ua hauj lwm lawm, tab sis kuj yog tej yam tseem ceeb uas yus tus me nyuam yuav tsum tau teev nws cov sij hawm ua haum lwm tseg thiab.

Mr Raggatt tshab txhais tias ''Cov kev tsis teev yus tej sij hawm ua hauj lwm yuav ua rau nyuaj heev yuav los daws tej kev txhawj xeeb txog teeb meem ntau yam ntawm tej chaw ua hauj lwm li cov kev them nyiaj hauj lwm tsis raws li qhov tsim nyog them."

Yus muaj peev xwm siv Fair Work Ombudsman cov twj teev sij hawm ua hauj lwm li ‘Record My Hours’ app.

Thiab kuj tseem ceeb uas yus yuav tau txheeb tias seb tej tswv lagluam puas ib txwm them nyiaj superannuation contributions rau tej neeg ua hauj lwm hnoob nyoog 18 xyoo los yog hnoob nyoog siab tshaj ntawd thiab. Tej neeg ua hauj lwm hnoob nyoog qes dua 18 xyoo ces yeej muaj cai tau nyiaj superannuation thiab yog tias lawv ua hauj lwm ntau tshaj 30 teev ib limtiam twg.

Australia Explained - First Job
Tej me nyuam ua hauj lwm ntawm ib tsev neeg ua luam yeej raug zam ntawm ntau cov kev txwv suav cov kev thov ntaub ntawv tso cai kom ib co neeg muaj ib co hnoob nyoog twg ua tau hauj lwm thiab tej cai nruj heev uas tswj cov sij hawm ua hauj lwm. Credit: Halfdark/Getty Images/fStop

Kuv ho muaj peev xwm yuav pab tau kuv tus me nyuam daws ib co teeb meem ntawm nws qhov chaw ua hauj lwm li cas?

Yog tias koj tus me nyuam tab tom ntsib ib yam teeb meem ntawm chaw ua hauj lwm, ces lawv tus kheej yuav tsis muaj peev xwm daws tau tej teeb meem no kheej, yus muaj peev xwm mus nrog lub koom haum Fair Workd Ombudsman sab laj tau.

Tam li yog lub koom haum tswj tej cai uas tswj haiv neeg no tej chaw ua hauj lwm uas lawv yeej muaj peev xwm siv tej cai tswj tej chaw ua hauj lwm txog cov kev them nyiaj hauj lwm thiab tswj tej zej ceeb cuam tshuam txog cov kev ntiav tej neeg ua hauj lwm.

Mr Raggatt hais tias "Peb yeej muaj peev xwm nplua tej tswv lagluam uas tsis uas raws li tej tsim nyog lawv ua. Thiab yog cuam tshuam txog cov kev coj tej cwj pwm tsis raug cai, ces peb muaj peev xwm coj tej tswv lagluam mus hais plaub."

Tsis tas li ntawd los tej zaum koj kuj muaj peev xwm thov kev sab laj cai lij choj cuam tshuam txog ntau yam teeb meem ntawm tej chaw ua hauj lwm uas Fair Work Ombudsman tsis muaj peev xwm daws piv txwv li cov kev sib thab sib zes.

Tej niam txiv kuj muaj peev xwm sib txuas lus nrog lub koom haum Youth Law Australia thov kev taw qhia seb ho muaj tej cai dab tsi teev txog tej xwm txheej no.

Anastasia Corneo ntawm lub koom haum Youth Law Australia xaus lus tias "Peb thiaj xav txhawb nqa tej niam txiv kom pab lawv tej me nyuam kom totaub txog lawv tej cai thiab lawv tej luag hauj lwm, txuas ntxiv ntawd ces ho npaj qee cov kev taw qhia siv tau hauj lwm zoo pab tej me nyuam seb lawv yuav daws tej teeb meem li cas kheej."

Subcribe los yog caum mloog tej xov xwm kaw ua suab Australia Explained kom paub txog ntau yam xov xwm tseem ceeb thiab tej lus taw qhia koj koj pib tau lub neej tshiab ntawm teb chaws Australia.

Yog tias koj muaj ib co lus nug dab tsi los yog muaj ib co tswv yim dab tsi? Ces xa email rau peb rau ntawm australiaexplained@sbs.com.au

Mloog tau xov xwm tshiab ntawm SBS Hmongdownload SBS Adio appcaum SBS Hmong ntawm Facebook,mloog tau YoutubeSpotifyPodfollowiHeart RadioGoogle Podcast thiab Apple Podcast.


Latest podcast episodes

Follow SBS Hmong

Download our apps

Listen to our podcasts

Get the latest with our exclusive in-language podcasts on your favourite podcast apps.

Watch on SBS

SBS World News

Take a global view with Australia's most comprehensive world news service

Stream now