- Puas ib txwm teev qhia rau daim ntawv los pob khoom noj tias siv dab tsi ua?
- Daim ntawv qhia tias siv dab tsi, siv ntau npaum li cas los ua ib hom khoom noj twg (Statement of ingredients)
- Daim ntawv teev raws cai qhia tias seb hom zaub mov ntawd puas muaj tej yam khoom xyaw uas yog ib cov neeg twg noj lawm puas fab/noj tsis haum (Contains’ statement)
- Peb muaj peev xwm yuav ua li cas kom thaum peb tawm mus noj hmo ntawm tej khw kom tau txais kev nyab xeeb tsis txhob noj zaub mov fab?
- Yus puas noj tej zaub mov kosher diet?
- Yus puas noj tej zaub mov halal diet?
- Puas muaj peev xwm nrhiav tau tej hno kosher noj thaum tawm mus noj hmo ntawm tej khw noj mov?
- Puas muaj peev xwm nrhiav tau tej hno halal noj thaum tawm mus noj hmo ntawm tej khw noj mov?
Tsis hais tej kev hwm cov kev txwv tsis pub noj ib co zaub mov twg rau lub caij ua kev cai teev hawm, mus txog rau tej kev noj tej zaub mov raws qhov tsim nyog noj uas tsis tsim txom tej tsiaj txhu, thiab tej zaub mov noj pab kom yus tau txais kev noj qab nyob zoo li, tej zaum tag nrho peb sawv daws yeej muaj qee cov kev txwv tsis pub noj ib co zaub mov twg los yog peb yeej paub txog ib tug twg uas yeej txwv tsis noj ib co zaub mov twg.
Cia peb pib tham txog tej zaub mov noj fab/noj tsis haum ua ntej, vim yog tias yus tsis kub siab txog ces tej zaum yuav ua rau yus raug tau ntau yam teeb meem loj. Vim rau qhov yeej muaj txhua txhua 1 tug me nyuam neeg Australia ntawm 10 tus twg yeej raug txheeb tau tias noj tsis haum ib hom zaub mov twg, uas feem ntau mas yog noj tsis haum qe. Txog thaum peb loj tiav neeg lawm, ces yeej tseem muaj 1 tug ntawm txhua txhua 50 tus twg yeej noj tsis haum ib hom zaub mov twg thiab.
Yog li ntawd cov kev muaj tej ntaub ntawv lo qhia kom meej tseeg rau tej khoom noj thiaj tseem ceeb heev.
Puas ib txwm teev qhia rau daim ntawv los pob khoom noj tias siv dab tsi ua?
Lub koom haum Food Standards Australia New Zealand thiaj tau los tsim cov ntawv los qhia tej zaub mov tias siv dab tsi ua thiab puas muaj tej khoom xyaw uas yuav ua rau tej neeg noj fab/noj tsis hauj sau ua ntawv Askiv yooj yooj yim qhia sawv daws kom paub (Plain English Allergen Labelling).
Daim ntawv qhia tias siv dab tsi, siv ntau npaum li cas los ua ib hom khoom noj twg (Statement of ingredients)
Yog li ntawd tag nrho txhua yam khoom noj uas raug muab qhwv, ntim yuav tsum muaj ib daig ntawv sau coj los lo rau pob khoom noj ntawd kom ntxaws tias siv dab tsi coj los ua uas hu ua 'statement of ingredients'. Daim ntawv no yuav tsum coj los lo rau ntawm ib qho chaw ntawm pob khoom noj ntawv kom pom tau yooj yim, thiab yuav tsum siv cov ntawv Askiv uas nkag siab tau yooj yim qhia tej npe khoom siv coj los tsim thiab yuav tsum qhia tias seb ho puas muaj tej yam khoom dab tsi coj los ua zaub mov noj uas tej zaum yuav ua rau noj lawm yuav fab/noj tsis haum.
Ingrid Roche uas yog ib tug kws uas paub taw qhia kom tej neeg paub noj tej zaub mov zoo muaj txiaj ntsim rau lub cev ntaj ntsug kom tau txais kev noj qab nyob zoo thiab noj qab haus huv ntawm lub koom haum National Allergy Council hais tias "Daim ntawv Askiv uas totaub tau yooj yim uas sau lo rau pob khoom noj ntawd yuav tsum sau kom pom cov niam ntawv kom pom zoo zoo,"
"Piv txwv li yog yam khoom ntawd yog mis khov, ces yeej muaj los lus sau "milk'' ua cov ntawv pom tseeb tseeb kiag, los sis yog tias ho muaj txiv laum huab xeeb (Peanuts) tias yog ib yam khoom siv ua yam khoom noj ntawd, ces yuav tsum sau lo lus "Peanut" no ua tus ntawd pom tseeb dua lwm yam khoom uas raug teev tias siv coj los ua yam khoom noj ntawd."
Tej cereals uas muaj cov gluten— tsis hais tej noob qoob loo li wheat, rye, barley thiab oats — los yuav tsum tau teev nrog daim list lo rau pob khoom noj ntawd qhia rau tej neeg uas muaj cov mob Coeliac disease thiab noj tsis haum cov gluten (tej protein muaj ntawm tej noob qoob loo).
Tej tsiaj nruab deg li cws, raub ris (uas hle thiab phlis tej khauj khaum) los yeej yuav raug teev rau nws ib qhov chaw kheej tab sis ho tsis teev tej pliag deg (mussels).
Tej cereals uas muaj tej protein noob qoob loo (gluten) — li wheat, rye, barley thiab oats — los kuj yuav tsum tau cais thiab nws teev nws rau ib qho chaw ntawm daim ntawv lo qhia pob khoom noj ntawd coj los qhia rau tej neeg uas muaj cov mob Coeliac disease thiab noj tsis hauj tej gluten (gluten intolerance).
Hos yog tias yam khoom noj ntawm tsis muaj gluten xyaw, ces yuav tsis sau ntawv lo qhia rau pob khoom noj ntawd. Yog li ntawd daim list uas sau teev txog tej khoom coj los tsim yam khoom noj ntawd thiaj yuav qhia tias seb puas muaj gluten xyaw.
Daim ntawv teev raws cai qhia tias seb hom zaub mov ntawd puas muaj tej yam khoom xyaw uas yog ib cov neeg twg noj lawm puas fab/noj tsis haum (Contains’ statement)
Tsis tas li ntawd los yuav tsum tau sau ib co ntawv Askiv nkag siab tau yooj yim uas teev txog tej khoom uas siv coj los ua yam zaub mov ntawd tias seb puas muaj tej khoom uas noj lawm yuav ua rau fab/noj tsis haum ntxiv thiab.
Txuas ntxiv ntawm los yog nyob hauv qab ntawm cov list uas teev tias siv tej khoom dab tsi los ua yam khoom noj ntawd, yeej muaj ib sob lus qhia tias 'muaj dab tsi xyaw - contains' thiab. Uas yog ib sob lus sau qhia tag nrho txhua yam khoom uas pheej ua rau tej neeg fab/noj tsis haum tas mus li uas muaj hauv tej zaub mov.Ingrid Roche
Peb muaj peev xwm yuav ua li cas kom thaum peb tawm mus noj hmo ntawm tej khw kom tau txais kev nyab xeeb tsis txhob noj zaub mov fab?
Yus kuj tsis tshua txawj txog cov kev mus yuav tej khoom noj pes tsawg, tab sis cov kev tawm mus noj ib pluas hmo ntawm tej khw noj mov tej zaum yog noj zaub mov fab tsis haum thiab mob sab heev yog tej yam ua rau yus ntxhov siab heev.
Thiaj yog tej yam tseem ceeb uas yus yuav tau qhia rau yus tej neeg ua hauj lwm tias yus noj tsis haum ib yam zaub mov twg. Thiab Ingrid Roche los kuj muaj ib co lus taw qhia zoo qhia rau sawv daws thiab.
Nws hais tias "Lub koom haum Allergy & Anaphylaxis Australia yeej muaj ib daim chef card uas me me luaj hnub hnab ntim nyiaj uas qhia txog tej lists ntawm tej zaub mov uas yus noj tsis haum. Thiab thaum yus mus rau ntawm ib lub kho noj mov los yog ib lub cafe, los yog ib lub khw yuav tej khoom noj uas ua tau siav lawm cia li nqa mus noj kiag xwb, ces yus muaj peev xwm thaum yus daim chef card tawm los thiab qhia rau tus neeg ua hauj lwm ntawd tias, ''Kuv noj tsis haum ib yam zaub mov twg — thov koj pab muab daim card no rau tus chef (tus neeg ua zaub mov noj) puas tau?"
Lub koom haum National Allergy Council muaj qee cov lus taw qhia yooj yooj yim rau sawv daws li no:
- Mus rau ntawm qhov chaw yuav ua koom txoos ntawd rau lub caij uas lawv tsis tshua muaj hauj lwm ntau kom yus thiaj nrog tau lawv ib tug neeg ua hauj lwm tham.
- Ua tib zoo xaiv ib qho thiab tsuas hais kom lawv ua tej zaub mov yooj yooj yim noj uas tsuas siv tsawg tsawg yam khoom los ua noj xwb.
- Lug tsis txhob noj tej khoom noj li noj buffet vim tsam ho muaj lwm yam zaub mov xyaw rau.
- Nco ntsoov npaj thiab nqa tej tshuaj hno/tshuaj noj cawm fab nrog nraim yus tsam yus ho noj khoom fab.
Tej khoom noj halal diet uas noj hmo yog tej uas yuav xaiv noj tau nyuaj dua cov kev mus yuav tej khoom halal coj los ua noj, thiab muaj tej thaum ces tej lagluam yeej tsis tshua xav lo lub cim Halal qhia ntawm lawv tej chaw ua luam. Credit: FreshSplash/Getty Images
Yus puas noj tej zaub mov kosher diet?
Shosh Landau ces yog tus coj uas tswj tej kiab khw thiab thauj tej khoom lagluam ntawm lub koom haum Kosher Australia hais tias tsuas muaj ob lub koom haum uas ua tej ntawv tso cai muag tej cov khoom noj Kosher diet ntawm teb chaws no xwb.
Thiaj xav kom saib lawv (tej tuam txhab lagluam ntawd) lub cim lagluam (logo): uas muaj ib daim luaj chib lig (map) Australia uas muaj tus niam ntawv 'K' nyob hauv plawv thiab muaj ib lub vojvoog vis.
Txawm li cas los tsuas muaj cov feem pua ntawm tej khoom uas lo lub cim no tsawg tsawg xwb thiab, yog li ntawd qhov zoo tshaj ces xav kom txheeb tej khoom noj ntawd ntawm lub Kosher Australia app seb puas muaj ntaub ntawv teev thiab lees paub tias yog cov zaub mov Kosher diet.
Raws li Ms Landau hais ces tsis ntev los no ces lub app no yeej tau tsim ib lub barcode rau tej neeg scan thiab. Tej no thiaj yooj yim tshaj qub ntxiv rau tej neeg yuav khoom noj ntawm tej supermarkets txheeb tau tej khoom no yooj yim dua, tsis yog yuav qhia li no ntawm ib co khw uas muaj tej khoom no tsi ntsees.
Nws hais tias "Txawm tias pob khoom ntawd tsis muaj barcode, los yus yus yeej muaj peev xwm tshawb thiab txheeb seb yam khoom ntawd puas muaj hauv lub app ntawd. Tej zaum kuj yog tseem tsis tau kho tus barcode ntawd tshiab xwb. Thiab yeej muaj peev xwm siv tau thoob ntuj. Tsis tas li ntawd los peb kuj muaj ib pawg neeg ntawm Facebook uas peb yeej teb tej lus nug ncaj qha thiab."
Yus puas noj tej zaub mov halal diet?
Yeej muaj neeg Australia txog li ntawm 3 feem pua yog cov neeg noj tej zaub mov halal diet thiab yeej muaj tej khoom noj halal nthuav dav zuj zus tuaj ntxiv sai heev lawm.
Dr Muhammad Khan ces yog tus CEO ntawm lub koom haum Halal Australia, uas yog ib lub koom haum tsim tej ntawv pov thawj Halal certification los lees paub tej khoom noj no thiab yeej raug lub tuam chav Department of Agriculture lees paub.
Nws thiaj taw qhia rau tej neeg yuav khoom noj kom thaum mus yuav tej khoom noj uas raug coj mus tum rau ntawm tej txee muag khoom ntawd txheeb tej ntawv los rau tej khoom noj uas tau txais kev ntseeg siab tau los ntawm tej nom tswv tswj tej zaub mov halal no.
Nws hais tias "Yog tias muaj lub cim (logo) lo rau pob khoom ntawd, ces yeej paub meej tseeg tias yam khoom ntawd yog cov khoom noj halal. Txawm li cas los yeej muaj qee yam teeb meem me ntsis cuam tshuam thiab li muaj ib co neeg tawm tsam tssi nyiam tej neeg noj tej zaub mov halal no, tab sis yeej muaj peev xwm daws tau yooj yim heev."
Yeej muaj ib txhia tuam txhab lagluam yeej tau xaiv tsis lo cov cim halal rau tej khoom noj. Ces thiaj ua rau nyuaj ntau yam rau tej neeg yuav khoom noj.Dr Muhammad Khan
Lub koom haum Halal Australia lub vas sab (website) yeej muaj tej lus taw qhia txog cov kev yuav tej zaub mov noj thiab lawv yeej muaj ib co kev taw qhia txog ntau yam khoom noj uas lawv lees/teev tias yog cov khoom noj halal.
Tej Halal apps piv txwv lu lub Halal Advisor app yeej yog ib lub tseem ceeb uas pab tau tej neeg yuav khoom noj, txawm tias tej zaum lub koom haum Halal Australia tseem tsis tau tau lees raws kev raws cia kiag.
Puas muaj peev xwm nrhiav tau tej hno halal noj thaum tawm mus noj hmo ntawm tej khw noj mov?
Yog tej yam tsis muaj hmoo uas peb yeej tsis tshua cia li muaj peev xwm mus rau ib lub khw noj mov twg thiab hais kom lawv ua cov plua hno kosher rau peb noj. Vim yuav tsum yog tag nrho lub khw noj mob ntawd muaj ntawv pov thawj lees/teev tias yog lub khw noj mov kosher xwb mas thiaj ua tau tej zaub mov kosher meal rau tej neeg noj, thiab lub Kosher Australia app yeej muaj ib daim list uas qhia ntxaws heev.
Daim duab uas qhia txog tej zaub mov hauv tej tais ntim noj uas tej zaum yuav ua rau ib txhia neeg noj fab/noj tsis haum. Credit: SCIENCE PHOTO LIBRARY/Getty Images/Science Photo Libra
Puas muaj peev xwm nrhiav tau tej hno halal noj thaum tawm mus noj hmo ntawm tej khw noj mov?
Cov kev noj tej pluas hno halal ntawm tej khw noj mov kuj yog tej yam uas nyuaj tshaj cov kev mus yuav tej khoom noj halal ntawm tej kiab khw, thiab yeej muaj tej thaum ces tej lagluam yeej tsis tshua kam lo lub cim halal rau ntawm lawv tej chaw ua luam.
Dr Khan hais tias "Yeej muaj tej apps siv thiab yeej qhua tej apps uas pab tej neeg yuav khoom noj, li Halal Food Sydney, Halal Food ntawm Melbournes. Vim lawv yeej tau tsim qee yam xov xwm coj los qhia sawv daws. Thiab yeej muaj ntau txheeb tus neeg yuav khoom noj xav paub qhov tseeb thiab los yeej pom tias yeej tseem siv cov certification no tsis tshua tau zoo raws li qhov tsim nyog siv thiab."
Ces qhov kawg, thiaj yog tej yam zoo tshaj plaws uas peb yuav tau los ua peb cov kev teeb txheeb txog tej no.
Useful resources
- Reading food labels for food allergens
- Coeliac disease
- Eating out with food allergies
- Menu planning for halal meals
- Menu planning for kosher-style meals
Subcribe los yog caum mloog tej xov xwm kaw ua suab Australia Explained kom paub txog ntau yam xov xwm tseem ceeb thiab tej lus taw qhia koj koj pib tau lub neej tshiab ntawm teb chaws Australia.
Yog tias koj muaj ib co lus nug dab tsi los yog muaj ib co tswv yim dab tsi? Ces xa email rau peb rau ntawm australiaexplained@sbs.com.au
