တၢ်အိၣ်ဆိးဆီလီၤအတၢ်နဲၣ်ကျဲ ။ ။ မၤန့ၢ်တၢ်မၤစၢၤဖဲပှၤလၢနအဲၣ်အီၤတဂၤအိၣ်ဒီး တၢ်တၤကျိၣ်တၤစ့ တၢ်ဂ့ၢ်ကီသ့ၣ်တဖၣ်

ဘၣ်ဃးတၢ်သးစဲဘူးလၢတၢ်လိာ်ကွဲတၢ်တၤကျိၣ်တၤစ့အဂ့ၢ်န့ၣ် တၢ်ဘှီဂ့ၤထီၣ်အီၤအကျိၤအကျဲတအိၣ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ။ နာ်သက့ ဖဲနဟံၣ်ဖိဃီဖိဒီး နတံၤသကိးတဖၣ် အိၣ်ဒီးတၢ်ဂ့ၢ်ကီ လၢအကဲထီၣ်ပှၤလၢအသးစဲလိာ်ကွဲ တၢ်တၤကျိၣ်တၢ်စ့အခါ အဝဲသ့မ့ၢ်မၤန့ၢ် တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤလၢအဝဲသ့ၣ်အကစၢ်ဒၣ်ဝဲဟံၣ်ဖိဃီဖိ ဒီး အတံၤသကိးသ့ၣ်တဖၣ်အအိၣ် လၢအမ့ၢ်တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤ အကျိၤအကျဲလၢအဘၣ်န့ၣ် တၢ်အံၤမၤစၢၤအဝဲသ့ၣ်လၢ အကက့ၤဂ့ၤထီၣ်ကဒါက့ၤ ကပတုာ်ကွံာ် တၢ်တၤကျိၣ်တၤစ့ န့ၢ်ညီဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ။

---

ဖဲအီစထြ့လယါဆူၣ်ချ့ဒီးတၢ်မၤစၢၤထံဖိကီၢ်ဖိဝဲၤကျိၤ (Australian Institute of Health and Welfare) ၂ဝ၂၁ တၢ်ဂ့ၢ်ပာ်ကီာ်အပူၤန့ၣ် စံးဝဲဒၣ်လၢ ပှၤအီစထြ့လယါဖိ ၃ဂၤအကျါ ၁ဂၤ သူဝဲဒၣ်ကျိၣ်စ့ လၢတၢ်တၤကျိၣ်တၤစ့အတၢ်ပီးတၢ်လီသ့ၣ်တဖၣ် ဒီး ပှၤအီစထြ့လယါဒိၣ်တုၤခိၣ်ပှဲၤ 7.2 မျးကယၤန့ၣ် အိၣ်ဒီးတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်လၢ အတူၢ်ဘၣ်တၢ်တၤကျိၣ်တၤစ့အတၢ်မၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ။