ဖဲကၠိ, တၢ်ဖံးတၢ်မၤ, ကီၣ်ကးကရၢဝဲၤဒၢးသ့ၣ်တဖၣ် မ့တမ့ၢ် တၢ်လိာ်ကွဲအမူးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်, နကထံၣ်ဘၣ် နီၣ်တယၢ်ယူာ်ထီၣ်အသးဖဲအီစထြ့လယါထံကီၢ်နီၣ်တယၢ်အကပၤ လၢအအိၣ်ဒီးအလွဲၢ်ဂီၤ, အသူဒီးအဘီန့ၣ်လီၤ. အဝဲန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ အဘီးရကၠံၤနၢၤနီၣ်တယၢ်, အီစထြ့လယါကီၢ် အဘီးရကၠံၤနၢၤကလုာ်သ့ၣ်တဖၣ်အခၢၣ်စးဒီး အဝဲသ့ၣ်တၢ်ဘျးစဲဒီးဟီၣ်ခိၣ်တၢ်လီၢ်, ပှၤတဝၢဒီး တၢ်ဃဲၤပူသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
Key Points
- The Aboriginal flag is one of Australia’s three official national flags.
- The Aboriginal flag was designed in 1971 as a land rights protest flag, becoming an official ‘Flag of Australia’ in 1995.
- Its black, red and yellow design symbolises Aboriginal people, Country and the sun.
- The flag has grown from protest symbol to everyday marker of pride, welcome and belonging, and is now freely usable after the “Free the Flag” campaign.
ဖီးခးစ်တၢ်ကလုၢ်အဂုၤအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်: https://www.sbs.com.au/language/ karen/ kar/collection/podcast/0ms9u5vjn
- What is the origin of the Aboriginal flag?
- What is the meaning of the Aboriginal flag?
- When did the flag start appearing everywhere?
- Who owns the Aboriginal flag?
အီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤအံၤ, ဒီကလုာ်နီၣ်တယၢ်လၢတၢ်ပာ်ပနီၣ်အီၤအိၣ်ဝဲသၢခါ:
- အီစထြ့လယါထံဖိကီၢ်ဖိနီၣ်တယၢ်
- အဘီးရကၠံၤနၢၤနီၣ်တယၢ်
- ထီရ့ၣ်စထြ့ၣ်အးလဲးဒၢၤနီၣ်တယၢ်
လၢပှၤအါဒံအါဂၤအဂီၢ်, တၢ်အဝဲအံၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢအခီပညီအိၣ်အါန့ၢ်ဒ်လၢအမ့ၢ်ဝဲ နီၣ်တယၢ်တဘ့ၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အဝဲအံၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ တၢ်ဒုးသ့ၣ်နီၣ်ထီၣ် တၢ်သးသဟီၣ်, တၢ်လၢအအိၣ်မူလီၤတဲာ်တ့ၢ်ဒီး တၢ်က့ၣ်ပနီၣ် အတၢ်ပနီၣ်တခါန့ၣ်လီၤ.
အဘီးရကၠံၤနၢၤနီၣ်တယၢ်အခီၣ်ထံးခီၣ်ဘိန့ၣ်မ့ၢ်တၢ်မနုၤလဲၣ်?
နီၣ်တယၢ်အံၤ အခီပညီတမ့ၢ်ထဲဒၣ် အဘီးရကၠံၤနၢၤနီၣ်တယၢ် ထီဘိဘၣ်. နီၣ်တယၢ်အံၤ ဘၣ်တၢ်တ့ဒုးအိၣ်ထီၣ်အီၤလၢ Uncle Harold Thomas, လၢအမ့ၢ်ဝဲဒၣ် Luritja ဒီး Wombai အကလုာ်ဒူၣ် ပှၤတ့တၢ်ဂီၤဖိတဂၤ ဒီး ပှၤဟူးဂဲၤတၢ်လၢတၢ်ဆီတလဲအဂီၢ်တဂၤ ဒီး အဝဲန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ပှၤအဘီးရကၠံၤနၢၤ အဆိကတၢၢ်တဂၤလၢအဖျိထီၣ်ဖၠၣ်စိမိၤကၠိဘၣ်ဃး South Australian School of Art, ဒီးအဝဲတ့ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲနီၣ်တယၢ်အံၤဖဲ ၁၉၇၁နံၣ်န့ၣ်လီၤ.
တနံၣ်ဝံၤအလီၢ်ခံ, ဖဲ ၁၉၇၂နံၣ်န့ၣ် နီၣ်တယၢ်အံၤ ကဲထီၣ်ဝဲ တၢ်ပနီၣ်လၢ အစိကမီၤဆူၣ်မးတခါ ဖဲ Aboriginal Tent Embassy လၢအအိၣ်ဖဲ Canberra, မ့ၢ်ဝဲတၢ်လီၢ်လၢ အကဲခၢၣ်စးလၢ ဟီၣ်ခိၣ်ကပံာ်တၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်ဒီး နီၣ်ကစၢ်တၢ်စံၣ်ညီၣ်ပၢလီၤသးအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲ ၁၉၉၅နံၣ်န့ၣ်, အီစထြ့လယါပဒိၣ် ပာ်ပနီၣ်ဝဲနီၣ်တယၢ်အံၤဒ်သိးဒီး ‘Flag of Australia’ အီစထြ့လယါထံကီၢ်အနီၣ်တယၢ် လၢအဖိးဒီးသဲစးတၢ်ဘျၢ, ဖဲ Flags Act 1953 သဲစးတၢ်ဘျၢအကူာ်အဖီလာ်န့ၣ်လီၤ.
အဘီးရကၠံၤနၢၤနီၣ်တယၢ်အခီပညီန့ၣ်မ့ၢ်မနုၤလဲၣ်?
အဘီးရကၠံၤနၢၤနီၣ်တယၢ်န့ၣ်တၢ်နီၤဖးလီၤအီၤခံကူာ်ပှဲၤသိးသိး, ဃုာ်ဒီးအလွဲၢ်သူန့ၣ်အိၣ်လၢတၢ်ဖီခိၣ်, အလွဲၢ်ဂီၤန့ၣ်အိၣ်ဖဲတၢ်ဖီလာ် ဒီး အလွဲၢ်ဘီကဝီၤကျီၤန့ၣ်အိၣ်ဝဲဖဲတၢ်ခၢၣ်သးန့ၣ်လီၤ.
- အလွဲၢ်သူန့ၣ် အခီပညီမ့ၢ်ဝဲ ပှၤအဘီးရကၠံၤနၢၤဖိ
- အလွဲၢ်ဘီန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲမုၢ်
- အလွဲၢ်ဂီၤန့ၣ်အခီပညီမ့ၢ်ဝဲဟီၣ်ခိၣ်ဒီးပှၤအဘီးရကၠံၤနၢၤဖိတၢ်ရ့လိာ်ဒီးထံကီၢ် (ဟီၣ်ခိၣ်တၢ်လီၢ်)
Gomeroi ဒီး Fijian ကလုာ်ဒူၣ်ပိာ်မုၣ်ဒီး ပှၤတ့တၢ်ဂီၤဖိအသီ, Jade Brennan စံးဝဲဒၣ် တၢ်လၢနိၣ်တယၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ကဲခၢၣ်စးလၢ တၢ်က့ၣ်ပနီၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲယထံၣ်ဘၣ်နီၣ်တယၢ်အံၤအခါ, ယထံၣ်ဘၣ်ဝဲ ယထံယကီၢ်, ယထံၣ်ဘၣ်ယပှၤကမျၢၢ်ဒီး ယထံၣ်ဘၣ်မုၢ်, လၢအမ့ၢ်ဝဲတၢ်ဘၣ်တ့တမံၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်လၢမုၢ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်တခါလၢ အဟဲစိာ်ဃုာ်ပပှၤကလုာ်ဒီး ဟီၣ်ခိၣ်လီၢ်တပူၤဃီန့ၣ်လီၤ.Jade Brennan
"မ့ၢ်တၢ်တမံၤလၢ ပစိာ်ဃုာ်အီၤဒီးပှၤ. ပဟီၣ်ခိၣ်တၢ်လီၢ်န့ၣ်လၢပဂီၢ်မ့ၢ်တၢ်အရ့ဒိၣ်မး. မ့ၢ်ဝဲတၢ်တမံၤလၢ ပဘၣ်ဒုးနဲၣ်ဖျါအီၤ… တၢ်အိၣ်ဒီးနီၣ်တယၢ်တခါ အခီၣ်တဃာ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ တၢ်ဒုးနဲၣ်ဖျါ ပမ့ၢ်ပတၤတဂၤလဲၣ်န့ၣ်လီၤ.”
တၢ်ဆၢကတီၢ်အဖီခိၣ် တၢ်ဆီတလဲသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဒ်လဲၣ်န့ၣ် ကနၢ်ပၢၢ်အီၤအဂီၢ်, ပကနၢ်ဟူဘၣ်ဝဲတၢ်ဂ့ၢ်လၢ Wonnarua ကလုာ်ဒူၣ်ပိာ်မုၣ် Aunty Susan Kendall တဲပၠးပှၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲ ၁၉၆ဝနံၣ် ဒီး ၇ဝနံၣ် အခိၣ်အဃၢၤန့ၣ် အဝဲမ့ၢ်ပှၤတဂၤလၢ အဒိၣ်ထီၣ်ဖဲ နယူဆီၣ်သ်ဝံ ခိခိၣ်ဟီၣ်ကဝီၤ Condobolin အဝ့ၢ်ဖိန့ၣ်လီၤ.
တချုးဖဲနီၣ်တယၢ်အံၤ တၢ်ထံၣ်ဘၣ်အီၤအါအါဂီၢ်ဂီၢ်ဒ်ဘၣ်အခါ တၢ်ဆၢကတီၢ်တၢ်အိၣ်သးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် အဝဲတိၢ်နီၣ်အီၤဘၣ်ဒံးဝဲန့ၣ်လီၤ. အဝဲတၢ်သ့ၣ်နီၣ်အဆိကတၢၢ်ဒီး အဘီးရကၠံၤနၢၤ နီၣ်တယၢ်န့ၣ် အတမ့ၢ်ဖဲကၠိ, တမ့ၢ်ဖဲကီၣ်ကးကရၢဝဲၤဒၢးဘၣ်. မ့ၢ်ဝဲဒၣ်ဖဲကွဲၤထံၣ်ဟူအပူၤ, ဖဲတၢ်မၤဝဲ တၢ်ပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်ထီဒါတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤတခါအပူၤန့ၣ်လီၤ.
“နီၣ်ကီၢ်န့ၣ်ယထံၣ်ဘၣ်နီၣ်တယၢ်အံၤဖဲကွဲၤထံဟူအပူၤဖဲတၢ်ပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်ထီဒါတခါအပူၤန့ၣ်လီၤ. ဒီးနီၣ်တယၢ်အံၤ ယကွၢ်အီၤလီၤဂာ်ဒ်သိး ပှၤကၠၢမနံၣ်ဖိ အနီၣ်တယၢ်, နာ်သက့ အတမ့ၢ်ဒ်သိး ပှၤကၠၢမနံၣ်ဖိနီၣ်တယၢ်ခဲလၢာ်စ့ၢ်ဘၣ်. အဝဲန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ် ယတၢ်တူၢ်ဘၣ်အဆိကတၢၢ် ဖဲယထံၣ် အဘီးရကၠံၤနၢၤနီၣ်တယၢ်န့ၣ်လီၤ.”
လၢခံ, ဖဲလၢ Aunty Susan ကဲထီၣ်ကၠိသရၣ်မုၣ်တဂၤအခါ, တၢ်ဟ့ၣ်တၢ်သိၣ်လိဘၣ်ဃး ဘီးရကၠံၤနၢၤ ဒီး နီၣ်တယၢ်အံၤအဂ့ၢ်န့ၣ် တၢ်တတဲဖျါအီၤအါလၢကဲၣ်ဆိးဒ်ဘၣ်.
“ဖဲယစးထီၣ်သိၣ်လိတၢ်သီသီအခါန့ၣ်, နီၣ်တယၢ်အံၤအဂ့ၢ်န့ၣ် အတမ့ၢ်လံာ်တၢ်မၤလိတဘ့ၣ်ဒ်ဘၣ်. မ့ၢ်ဝဲဒ်သိး တၢ်ထူးထီၣ်တၢ်အလွဲၢ်တခါ, လၢအမ့ၢ် အဘီးရကၠံၤနၢၤနီၣ်တယၢ် န့ၣ်လီၤ. အလွဲၢ်အခီပညီဒီး အအိၣ်ဆၢထၢၣ်လၢတၢ်မနုၤအဂီၢ်လဲၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ပှၤသ့ၣ်ညါအီၤစ့ၢ်ဧါဒုတဲတဘၣ်ဘၣ်. တၢ်အံၤမ့ၢ်ဝဲ တၢ်သိၣ်လိ အဘီးရကၠံၤနၢၤအဂ့ၢ် လၢအစးထီၣ်အသးသီသီအခါန့ၣ်လီၤ.”
မ့မ့ၢ်လၢ Ms Brennan အဂီၢ်န့ၣ်, အဝဲထံၣ်ဘၣ်ဝဲ အဘီးရကၠံၤနၢၤနီၣ်တယၢ် လၢတၢ်လီၢ်ကိးပူၤဒဲးန့ၣ်လီၤ.
“ဖဲတၢ်ကူတၢ်ကၤအလိၤမ့ၢ်ဂ့ၤ, ဖဲတစိၢ်တလီၢ်ကၠိ တၢ်ဆဲးယီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ, တၢ်လုၢ်ထံတၢ်ဟးလီၢ်အပူၤသ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ ပထံၣ်ဘၣ်ဝဲနီၣ်တယၢ်အံၤန့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်တၢ်မုာ်သူၣ်မုာ်သးတခါလၢ နသ့ၣ်ညါဘၣ် မတၤတဂၤသ့ၣ်တဖၣ် အိၣ်ဃုာ်ဒီးနၤ, လီၤဆီဒၣ်တၢ်ဖဲလၢပဝဲခဲလၢာ် ပတၢ်အိၣ်ဖျါသ့ၣ်တဖၣ်လီၤဆီလိာ်အသးအခါန့ၣ်လီၤ.”
ဖဲ Aunty Susan သ့ၣ်နီၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ် နီၣ်တယၢ်အံၤတၢ်တ့ဒုးအိၣ်ထီၣ်တ့ၢ်အီၤအခါန့ၣ်, အဘီးရကၠံၤနၢၤသးစၢ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒိၣ်ထီၣ်ဃုာ်ဘၣ်ဝဲဒီးနီၣ်တယၢ်အံၤန့ၣ်လီၤ. Ms Brennan စံးဝဲဒၣ် အဘီးရကၠံၤနၢၤနီၣ်တယၢ်န့ၣ် တၢ်ပာ်ဖျါတ့ၢ်အီၤထီဘိန့ၣ်လီၤ:
“အဆိကတၢၢ်တဘျီန့ၣ် ယတိၢ်နီၣ်အီၤတဘၣ်ဘၣ်, နာ်သက့ အအိၣ်ဝဲဒၣ်ဖဲန့ၣ်ထီဘိ. ယဆိကမိၣ်ဒု အါတက့ၢ်န့ၣ် ယထံၣ်ဘၣ်အီၤဖဲ ဟီၣ်ကဝီၤလၢယဒိၣ်ထီၣ်အပူၤ, ဖဲ Matraville အပူၤ, ဒီးလဲၤလီၤဆူ Kajaga န့ၣ်. ယလဲၤအိၣ်ဘၣ်ဖဲ တၢ်အံးထွဲကွၢ်ထွဲ ဖိသၣ်ဆံး မုၢ်ဆါခီတၢ်လီၢ်ဖဲန့ၣ် ဒီး ယသ့ၣ်နီၣ်ဘၣ်လၢ ဖဲတၢ်ဒူၣ်ကပၤလိၤန့ၣ် အိၣ်ဒီး Koori [အဘီးရကၠံၤနၢၤ] နီၣ်တယၢ်ဖးဒိၣ်တဘ့ၣ်. မ့ၢ်နီၣ်တယၢ်တဘ့ၣ်လၢအဒိၣ်မး, လၢအဒိၣ်န့ၢ်ယမိၢ်ပှၢ်ဆံးကိးဖိဒံးန့ၣ်လီၤ.”
နီၣ်တယၢ်အံၤစးထီၣ်အိၣ်ဖျါဖဲတၢ်လီၢ်ကိးပူၤဒဲးလၢအခါဖဲလဲၣ်?
ဖဲ ၁၉၉၅နံၣ် အဘီးရကၠံၤနၢၤနီၣ်တယၢ် ကဲထီၣ်နီၣ်တယၢ်လၢအဖိးသဲစးတခါ, Aunty Susan ပလီၢ်ဘၣ်အသးလၢတၢ်ဆီတလဲအိၣ်တဆံးတက့ၢ်န့ၣ်လီၤ.
“ဖဲအကဲထီၣ်တၢ်လၢအဖိးသဲစးဒီး နီၣ်တယၢ်အံၤအိၣ်ယူာ်ထီၣ်အသးတခါ, နကထံၣ်ဘၣ်ဝဲဒၣ် ကီၣ်ကးကရၢန့ၣ်ယူာ်ထီၣ်ဝဲနီၣ်တယၢ်အံၤ, နာ်သက့မ့မ့ၢ်ဖဲကၠိ ဒီးပၢၤကီၢ်တၢ်လီၢ်န့ၣ် အတယူာ်ထီၣ်ဝဲနီၣ်ယၢ်အံၤဘၣ်. ဖဲနထံၣ်ဘၣ်အီၤတဘျီ, နဆိကမိၣ်ထီၣ်လၢ, တၢ်အံၤမ့ၢ်ဝဲတၢ်လၢအဂ့ၤသပှၢ်ကတၢၢ်တခါန့ၣ်လီၤ.”
Aunty Susan စံးဝဲဒၣ် မုၢ်မဆါတနံၤအံၤ အဘီးရကၠံၤနၢၤနီၣ်တယၢ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲတၢ်တခါလၢ တၢ်ထံၣ်ဘၣ်အီၤကိးမုၢ်နံၤဒဲးန့ၣ်လီၤ.
နထံၣ်ဘၣ်အဘီးရကၠံၤနၢၤနီၣ်တယၢ်န့ၣ်တၢ်ကျးထီၣ်အီၤဖဲသိလ့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အလိၤ. မ့ၢ်တၢ်လၢယအဲၣ်အီၤသပှၢ်.Aunty Susan Kendall
“ယထံၣ်ဘၣ်တၢ်ဒ်အံၤန့ၣ်ယသးမုာ်ဒိၣ်မး. ပှၤကိးဂၤဒဲးသ့ၣ်ညါဘၣ်အီၤ, အဝဲသ့ၣ်ဘၣ်သးအီၤမ့ၢ်ဂ့ၤ ပာ်ကဖၢလၢသးမ့ၢ်ဂ့ၤန့ၣ် အတွးတအိၣ်ဘၣ်. နီၣ်တယၢ်အံၤအိၣ်ဝဲဖဲအံၤ, ဒီးအဖိးဒီးသဲစးတၢ်ဘျၢ. မ့ၢ်ဝဲအဘီးရကၠံၤနၢၤအနီၣ်တယၢ်. မ့ၢ်နီၣ်တယၢ်လၢအကဲပပှၤကလုာ်အခၢၣ်စးန့ၣ်လီၤ.”
Ms Brennan စံးဝဲဒၣ် လၢပှၤထူလံၤဖိ သးစၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ် တၢ်ထံၣ်ဘၣ် နီၣ်တယၢ် လၢအတူၢ်လိာ်မုာ်အဝဲသ့ၣ်တဖၣ်ကမျၢၢ်တၢ်လီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် မ့ၢ်ဝဲတၢ်လၢအရ့ဒိၣ်တခါန့ၣ်လီၤ.
“ဖဲယလဲၤနုာ်လီၤတၢ်လီၢ်တခါအပူၤန့ၣ်, ယအဲၣ်ဒိးတူၢ်ဘၣ်လၢပှၤတူၢ်လိာ်ယၤဒီး သ့ၣ်ညါလၢနီၣ်တယၢ်အံၤအိၣ်ဝဲဖဲအံၤ… ညီနုၢ်န့ၢ်အိၣ်ဝဲဖဲတၢ်မဲာ်ညါ ဖဲတၢ်တူၢ်လိာ်မုာ်နၤလၢနကလဲၤနုာ်လီၤန့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်တၢ်အရ့ဒိၣ်လၢ ပပှၤထူလံၤဖိသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ် လၢအထံၣ်ဘၣ်ဝဲပှၤတူၢ်လိာ်မုာ်အဝဲသ့ၣ်ဖဲတၢ်လီၢ်အံၤအပူၤန့ၣ်လီၤ.”
လၢပိာ်မုၣ်ခံဂၤလၢာ်အံၤအဂီၢ်န့ၣ်, နီၣ်တယၢ်အံၤအိၣ်ဖဲကမျၢၢ်အတၢ်လီၢ်တၢ်ကျဲသ့ၣ်တဖၣ်, ကၠိကရၢၢ်အချၢ, ဖဲတိၤသ့ၣ်တဖၣ်အလိၤ, ဖဲသိၣ်မှံၤတံၤသကိးသ့ၣ်တဖၣ် အအိၣ်, တၢ်ကူတၢ်သိးအလိၤဒီး တၢ်ဆဲးထီၣ်အီၤဒ်သိးယီၢ်အသိးန့ၣ်, ကဲထီၣ်ဝဲ တၢ်ပာ်ထီၣ်ထီသးဒီး တၢ်ဘျးစဲ ဂံၢ်ထံးခီၣ်တဃာ်လၢအဂံၢ်ဆူၣ်တမံၤန့ၣ်လီၤ.
အဘီးရကၠံၤနၢၤနီၣ်တယၢ်န့ၣ်မတၤတဂၤပၢအီၤလဲၣ်?
လၢလုၢ်လၢ်ဆဲးလၤဒီး အဖိးဒီးသဲစးတၢ်ဘျၢအဖီခိၣ် မ့ၢ်မတဂၤသ့ၣ်တဖၣ်လၢ အသူအဘီးရကၠံၤနၢၤ နီၣ်တယၢ် သ့လဲၣ်န့ၣ်, တၢ်ဂ့ၢ်လိာ်ဘှီလိာ်သ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲလၢအနံၣ်အါမးန့ၣ်လီၤ.
Uncle Harold Thomas, လၢအမ့ၢ် ပှၤတ့ဒုးအိၣ်ထီၣ်နီၣ်တယၢ်တဂၤ, မ့ၢ်ပှၤလၢအပၢဝဲနီၣ်တယၢ်အံၤ copyright— ခွဲးယာ်ဟံးဒိတဂၤန့ၣ်လီၤ. ဖဲအဝဲတၢ်ဟ့ၣ်လီၤ တၢ်ကသူနီၣ်ယၢ်အံၤ တၢ်ပျဲ—လဲးစ့ၢ်အပူၤန့ၣ်, ပၣ်ဃုာ်ဒီး နီၣ်ကစၢ်တဂၤပၢခီၣ်ပနံၣ်, လၢအမ့ၢ်ခီပနံၣ်လၢ အတ့ထုးထီၣ် နီၣ်တယၢ်ဖဲကူကၤအလိၤဒီး ပနံာ်တၢ်ကာ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤအလိၤန့ၣ်လီၤ.
တၢ်အံၤအခီပညီန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ, အဘီးရကၠံၤနၢၤတၢ်ကရၢကရိတနီၤဒီး ပှၤတဝၢတနီၤ လၢအဒိးန့ၢ်ဘၣ် သဲစးအလံာ်, လၢအတဲဘၣ်အဝဲသ့ၣ်လၢ တၢ်ဟ့ၣ်ခွဲး မ့တမ့ၢ် တၢ်ဟ့ၣ်လီၤအဘူးအလဲ မ့ၢ်တအိၣ်ဘၣ်န့ၣ် အဝဲသ့ၣ်သူနီၣ်တယၢ်အံၤဖဲ ဆ့ကၤ မ့တမ့ၢ် တၢ်ဖိတၢ်လံၤပီးလီသ့ၣ်တဖၣ်အလိၤတန့ၢ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်ခီဆၢကဒါက့ၤတၢ်ဂ့ၢ်အံၤအဂီၢ်, ပှၤအဘီးရကၠံၤနၢၤ တီခိၣ်ရိၤမဲ ဖဲၣ်ရှ့ၣ် မံၤတၢ်မၤနီၣ် Clothing The Gaps ဒီး ပှၤမၤသကိးတၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ် ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲ တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤတခါ လၢအမ့ၢ် ‘Free the Flag’ တၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ် မၢဝဲပဒိၣ်အံၤ ကမၤတၢ်တခါခါ ဒ်သိး နီၣ်တယၢ်အံၤ တၢ်ကပာ်အီၤဒ်သိး ထံကီၢ်နီၣ်တယၢ်အဂၤအဂုၤသ့ၣ်တဖၣ်, လၢအတမ့ၢ်ဒ်သိး ပှၤနီၣ်တဂၤပၢ logo— ပနံာ်မံၤပနီၣ်တခါဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဖဲလၢကမျၢၢ်တၢ်ဆီၣ်သနံးဒီး တၢ်မၤတၢ်ဟူးတၢ်ဂဲၤ လၢအနံၣ်အါမးဝံၤအလီၢ်ခံ, ဖဲ ၂ဝ၂၂နံၣ်န့ၣ်, ခီးမီဝဲးသ် ပဒိၣ် ဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါလီၤဝဲလၢ အဝဲသ့ၣ်ဟံးန့ၢ်ကွံာ် အဘီးရကၠံၤနၢၤ နီၣ်တယၢ် copyright— ခွဲးယာ်ဟံးဒိအံၤလၢ Uncle Harold Thomas အအိၣ်လံန့ၣ်လီၤ.
တၢ်အံၤအခီပညီမ့ၢ်ဝဲ:
- အဘီးရကၠံၤနၢၤနီၣ်တယၢ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်န့ၢ်ကလီတခါလၢကမျၢၢ်သူအီၤသ့ (လီၤဂာ်ဒ်သိးအီစထြ့လယါထံဖိကီၢ်ဖိနီၣ်တယၢ်အသိး)
- ပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ်ပာ်ထီၣ်နီၣ်တယၢ်အံၤဖဲ ကူသိးအလိၤ, တၢ်ဂီၤဒွဲလၤအလိၤဒီး တၢ်ဆါတၢ်ပှ့ၤပီးလီအလိၤသ့ဝဲ လၢတဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤအဘူးအလဲဘၣ်
- အဘီးရကၠံၤနၢၤသ့ၣ်တဖၣ် သူအဝဲသ့ၣ်အနီၣ်ကစၢ် နီၣ်တယၢ်သ့ လၢအတလိၣ်ပျံၤဝဲဒၣ် တၢ်ဟံးအီၤအရ့ဘၣ်.
မ့ၢ်ကွၢ်ကဒါက့ၤန့ၣ်, Aunty Susan စံးဝဲဒၣ် နီၣ်တယၢ်အံၤ မၤစၢၤဝဲ တၢ်ဆီတလဲ ပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ် အတၢ်ထံၣ်လၢ အီစထြ့လယါကီၢ် အဘီးရကၠံၤနၢၤ အဖီခိၣ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့ အဝဲနာ်လၢ တၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢ တၢ်ကဘၣ်မၤအီၤသ့ၣ်တဖၣ် အိၣ်ဒံးဝဲန့ၣ်လီၤ:
“အဘီးရကၠံၤနၢၤနီၣ်တယၢ်န့ၣ်အခီပညီအိၣ်ဝဲဒၣ်လၢတၢ်တမံၤမံၤအဂီၢ်. အခဲအံၤန့ၣ် ပှၤကိးဂၤဒဲး သ့ၣ်ညါဝဲဒၣ် နီၣ်တယၢ်အံၤဘၣ်ဃးတၢ်မနုၤလဲၣ်, မ့ၢ်မတၤတဂၤအခၢၣ်စးလဲၣ်. အဲၣ်မၤလိသ့ၣ်ညါန့ၢ် တၢ်ဆဲးတၢ်လၤ, လီၤဆီဒၣ်တၢ် အဘီးရကၠံၤနၢၤတၢ်ဆဲးတၢ်လၤသ့ၣ်တဖၣ်, ခီဖျိလၢ တၢ်အဝဲအံၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ တၢ်လီၢ်လၢနအိၣ်ဆိးအီၤန့ၣ်လီၤ. မၤသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်နသး, တလိၣ်လၢနကဘၣ်အိၣ်မူဒီးအီၤဘၣ် ထဲဒၣ်လၢမၤသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်နသးလၢတၢ်ဂ့ၢ်အံၤဒီး ပာ်ကဖၢလၢနသးလၢနမ့ၢ်ပှၤအိၣ်ဖဲအံၤ ဒီး ပာ်ကဖၢလၢပသးဒီးပနီၣ်တယၢ်အံၤ.”
လၢပှၤသုးလီၢ်အိၣ်ဆိးအသီသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်, အဘီးရကၠံၤနၢၤနီၣ်တယၢ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်ကွဲးမုာ်နၤလၢ ကပာ်ပနီၣ်ဝဲ အခဲအံၤန့ၣ် နအိၣ်ဖဲအဘီးရကၠံၤနၢၤဟီၣ်ခိၣ်လီၢ်အဖီခိၣ်န့ၣ်လီၤ.
မ့ၢ်ဝဲတၢ်ကွဲမုာ်နၤတခါ လၢနကမၤလိန့ၢ် တၢ်လီၢ်လၢအနအိၣ်ဆိးအီၤအပူၤ လီၢ်ကဝီၤပှၤကလုာ်အမံၤ, ဒီး ပှၤအဘီးရကၠံၤနၢၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ထံၣ်အီၤဒ်သိးပှၤလၢအမ့ၢ် အီစထြ့လယါကီၢ်တၢ်စံၣ်စိၤ တၢ်ဃဲၤပူအသူၣ်ကံၢ်သးလဲ: အပူၤကွံာ်လၢညါ, အခဲအံၤဒီး ခါဆူညါန့ၣ်လီၤ.
ဒ်သိးကသ့ၣ်ညါအါထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢအကါဒိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ် ဒီး တၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖးလၢ နတၢ်အိၣ်မူအသီဖဲအီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤအဂီၢ် Subscribe မ့တမ့ၢ် follow အီစထြ့လယါကီၢ်အဂ့ၢ်အကျိၤ Australia Explained တၢ်ကလုၢ်တက့ၢ်.
နတၢ်သံကွၢ်အိၣ်တမံၤမံၤဧါ? မ့တမ့ၢ် နတၢ်ဆိကမိၣ်အိၣ်လၢ တၢ်ဂ့ၢ်ခိၣ်တီ တခါခါဂီၢ်ဧါ? နဆှၢန့ၢ်ပှၤလီပရီ အံမ့လ် ဖဲ australiaexplained@sbs.com.au အပူၤသ့ဝဲန့ၣ်လီၤ.
