တချုးဘိၣ်ထီၣ်ထၢၣ်ဒံးဘၣ်အခါတၢ်လၢနကဘၣ်ဆိမိၣ်: တၢ်ရှဲပၠးအီစထြ့လယါကီၢ်ဆၢဒီးတၢ်မူတၢ်မဲအတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢသဲစး

ပှၤဟဲနုာ်လီၤဖဲအီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤသ့ၣ်တဖၣ် ဘၣ်ထံၣ်တိနိၣ်ဘၣ်အီၤအဆိကတၢၢ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ ကီၢ်ဆၢပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါလၢအသမံသမိးဃုထၢခိသွဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ပှၤအီစထြ့လယါဖိကီၢ်ဆၢဘံၣ်ဘၢပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် အိၣ်ခိးပာ်တၢ်ဖဲတြဲၤအခိၣ်ထိး, လၢအအိၣ်ခိးကွၢ် တၢ်ဖိတၢ်လံၤ တၢ်ပီးတၢ်လီ လၢအတဖိးဒီးထံကီၢ်အံၤ အတၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်ဘျၢဘၣ်န့ၣ်လီၤ. အီစထြ့လယါကီၢ်အံၤ ပာ်လီၤဝဲဒၣ် တၢ်မူတၢ်မဲအတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢ တၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်ဘျၢသ့ၣ်တဖၣ်ဃံးမး, လၢအမ့ၢ်ဒ်သိး တၢ်ဒီသဒၢ န့ဆၢၣ်ခိၣ်ဃၢၤလၢအလီၤဆီ, မုၢ်ကျိၤဝဲၤကွာ်ဒီး ပှၤတဝၢသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. တချုးလၢနပံးတံၢ်ကွံာ် နတၢ်ဖိတၢ်လံၤအထၢၣ်ဒံးဘၣ်အခါ, အဝဲအံၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢနကဘၣ်သ့ၣ်ညါအီၤ, လၢအဘၣ်ဃး—တၢ်မနုၤလၢ နစိာ်ခီဂာ်အီၤဖဲကီၢ်ဆၢန့ၢ်—တန့ၢ်ဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်, ဒီး မ့ၢ်ခီပတာ် တၢ်မူတၢ်မဲ အတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢ တၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်ဘျၢန့ၣ် တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်တၢ်မနုၤလဲၣ်န့ၣ်လီၤ.

You should always pack your own bags when preparing to travel. Source: iStockphoto / Natee Meepian/Getty Images

Key Points

• တၢ်ဖီၣ်ဂၢၢ်ကီၢ်ဆၢအတၢ်သိၣ်တၢ်သီသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ် လၢကဒီသဒၢ ပန့ဆၢၣ်ခိၣ်ဃၢၤဒီးမုၢ်ကျိၤဝဲၤကွာ်လၢအလီၤဆီအံၤန့ၣ်လီၤ.
• ပှၤကိးဂၤဒဲးဘၣ်မၤပှဲၤ ပှၤဟဲနုာ်လီၤကီၢ်ပူၤလံာ်က့—Incoming Passenger Card. တၢ်အံၤမ့ၢ်ဝဲသဲစးလံာ်မၤနီၣ်မၤဃါန့ၣ်လီၤ.
• တၢ်အီၣ်ဒီးတၢ်မုၢ်တၢ်ဘိန့ၣ်တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်အိၣ်ဒိၣ်ဒီးတၢ်ကဘၣ်ဒုးသ့ၣ်ညါပာ်ဖျါထီၣ်အီၤ.
• တၢ်ပာ်ခူသူၣ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤပီးလီန့ၣ်ဘၣ်တၢ်ကမၣ်လၢဘၣ်ဟ့ၣ်စ့အီၣ်လီးဒီးဘၣ်လီၤဃိးပူၤသ့ဝဲန့ၣ်လီၤ.
• မ့ၢ်တသ့ၣ်ညါလီၤတံၢ်ဘၣ်န့ၣ်, ဒုးသ့ၣ်ညါပာ်ဖျါထီၣ်အီၤ.

ဖီးခးစ်တၢ်ကလုၢ်အဂုၤအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်: https://www.sbs.com.au/language/ karen/ kar/collection/podcast/0ms9u5vjn

• Why does Australia take biosecurity so seriously?
• What is the Incoming Passenger Card?
• What if I need help filling in the card?
• What are some other prohibited items?
• What if I fail to declare prohibited goods?
• What are some common items to declare?

အီစထြ့လယါကီအံၤ တၢ်မူတၢ်မဲအတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢန့ၣ် ဘၣ်မနုၤအဃိပာ်ဝဲဒ်သိးတၢ်သညူးသပှၢ်တခါလဲၣ်?

ဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ်အပူၤ အီစထြ့လယါကီၢ် တၢ်မူတၢ်မဲအတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢ သဲးစးတၢ်ဘျၢသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် တၢ်ပာ်အီၤဒံးအမ့ၢ်တၢ်ဘျၢလၢအဃံးကတၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်, နာ်သက့မ့ၢ်ဝဲလၢတၢ်ဂ့ၤအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.

ဒ်သိးဒီးကီးအထံအကီၢ်တဘ့ၣ်အသိး, တၢ်ဖိတၢ်ဃၢ်ဒီးတၢ်ဆူးတၢ်ဆါအကလုာ်ကလုာ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် အီစထြ့လယါကီၢ်ဖီၣ်ဂၢၢ်အီၤ— နာ်သက့ တၢ်ဒီသဒၢသ့ၣ်တဖၣ်ဒိးသန့ၤထီၣ်အသးလၢတၢ်ပလီၢ်ပဒီအဖီခိၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အီၣ်တၢ်အီဒီးတၢ်မုၢ်တၢ်ဘိလၢတၢ်တပျဲဟဲနုာ်လီၤဖဲအီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤဘၣ်အိၣ်ဝဲအါမး မ့ၢ်လၢအဝဲသ့ၣ်န့ၣ် ဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်ဖိတၢ်ဃၢ်ဒီးတၢ်ဆူးတၢ်ဆါသ့, လၢပဒီသဒၢအီၤန့ၢ်ပာ်လံသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

Vikki Fischer မ့ၢ်ဝဲ သူၣ်ဖျး, ဒ့ၣ်ညၣ်ဒီးသ့ၣ်ပှၢ်ဝဲၤကျိၤ — ပှၤလဲၤတၢ်ဖိသနူဂ့ၢ်ဝီ ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအခိၣ်တဂၤန့ၣ်လီၤ.

အဝဲစံးဝဲဒၣ်, “ဖဲပကီးဖးဒိၣ်လၢအဂ့ၤမးတဘ့ၣ်အံၤအဖီခိၣ်န့ၣ် ပတၢ်မူတၢ်မဲအတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢ အတၢ်အိၣ်သးပတီၢ်န့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢပလိၣ်ဘၣ်အီၤနီၣ်နီၣ်တခါ, လၢပတၢ်ကူၣ်လဲၤမၤကၤတၢ်အဂီၢ်, လၢပပှၤတဝၢအတၢ်အိၣ်မုာ်အိၣ်ခုၣ်အဂီၢ်, ပတၢ်သူၣ်တၢ်ဖျးတၢ်မုၢ်တၢ်ဘိအဂီၢ်, လၢပန့ဆၢၣ်ခိၣ်ဃၢၤအတၢ်ဃံတၢ်လၤအဂီၢ်, ဒီး ပတၢ်ဖိလံၤဖိဃၢ်ထူလံၤအကလုာ်ကလုာ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်အံၤမ့ၢ်ဝဲတၢ်လၢကျဲးစၢးဆီသဒၢအီၤ—မုၢ်ကျိၤဝဲၤကွာ်ဒီးပပှၤတဝၢ, ဒီးပတၢ်အိၣ်မူအကျိၤအကျဲဒီးပန့ဆၢၣ်ခိၣ်ဃၢၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.”

တၢ်သူၣ်တၢ်ဖျးန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲတၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူအါမး အခီၣ်တဃာ်တခါ လၢအအိၣ်သကုၤထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ. တၢ်မူတၢ်မဲအတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢ သဲစးလၢအဃံးမးသ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဃိ မ့ၢ်စ့ၢ်ကီး တၢ်မၤလီၤတံၢ်တခါလၢ အီစထြ့လယါကီၢ် အတၢ်ကူၣ်လဲၤမၤကၤ ဆှၢဖျိးထီၣ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤ ဆူထံဂုၤကီၢ်ဂၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်, ပှဲၤဝဲဒီးတၢ်ပူၤဖျဲးလၢ တၢ်ဖိလံၤဖိဃၢ်ဒီးတၢ်ဆူးတၢ်ဆါသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

Australian Border Force Officers will be one of your first points of contact when entering the country. Credit: ABF

Incoming Passenger Card န့ၣ်မ့ၢ်တၢ်မနုၤလဲၣ်?

ခီဖျိလၢတၢ်ဂ့ၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤအဃိ ဖဲလဲၤတၢ်က့ၤတၢ်ဆူအီစထြ့လယါကီၢ် လၢကဘီယူၤမ့ၢ်ဂ့ၤ, လၢကဘီထံမ့ၢ်ဂ့ၤ, ပှၤလဲၤတၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်မၤပှဲၤ ပှၤဟဲနုာ်လီၤကီၢ်ပူၤတၢ်ပာ်ဖျါစရီအလံာ်က့—Incoming Passenger Card န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်ဝဲ ကးဒ်ဖိတခါ လၢပဟ့ၣ်လီၤအီၤဖဲကဘီယူၤအပူၤ, မ့တမ့ၢ်ဖဲဟဲနုာ်လီၤဖဲကဘီယူၤသန့အခါန့ၣ်လီၤ.

ခီဖျိလၢတၢ်စံးဆၢတၢ်သံကွၢ်လၢအအိၣ်ဖဲကးဒ်ဖိအံၤအပူၤခဲလၢာ်အဃိ, မ့ၢ်ဝဲပတၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါပလီၢ်ပာ် ပှၤအီစထြ့လယါကီၢ်ဆၢပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ—Australian Border Force (ABF) သ့ၣ်တဖၣ် လၢကသ့ၣ်ညါပာ်သူၣ်ပာ်သးဒီး တၢ်ဖိတၢ်လံၤလၢပဟဲစိာ်ဃုာ်အီၤ, လၢအတဖိးသဲစးတၢ်ဘျၢဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ဖိတၢ်လံၤသ့ၣ်တဖၣ်အတဖိးသဲစးဘၣ်န့ၣ် ပသ့ၣ်ညါပာ်အီၤမ့ၢ်ဂ့ၤ, ပတသ့ၣ်ညါဘၣ်အဃိပဟဲစိာ်နုာ်ဘၣ်အီၤမ့ၢ်ဂ့ၤန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲတၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါဘၣ်ကီၢ်ဆၢဘံၣ်ဘၢပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

Vikki Fischer စံးဝဲဒၣ်, “ကးဒ်ဘီဘီဖိ လၢအမ့ၢ် IPC, မ့တမ့ၢ် ‘Incoming Passenger Card’ အံၤမ့ၢ်ဝဲ တၢ်မၤနီၣ်မၤဃါလၢအဖိသဲစးတခါန့ၣ်လီၤ. နစိာ်တၢ်အီၣ်တခါခါမ့ၢ်ဂ့ၤ, တစိာ်ဃုာ်အီၤဘၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ နဒုးသ့ၣ်ညါဘၣ်ဝဲအီၤ ဖဲသဲစးလံာ်တၢ်မၤနီၣ်မၤဃါအံၤအပူၤန့ၣ်လီၤ. အဒိန့ၣ်, တၢ်မုၢ်တၢ်ဘိသ့ၣ်တဖၣ်, ဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိတၢ်ဖိတၢ်ဃၢ်, ဒီးဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ် ခီၣ်ဖံးလၢအဘၣ်အၢဒီးဟီၣ်ခိၣ်ကပံးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.”

တၢ်အီၣ်, တၢ်မုၢ်တၢ်ဘိ, ဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိ တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤခဲလၢာ်န့ၣ် အကဖျါလီၤဂာ်လၢ တၢ်မၤဘၣ်ဒိဘၣ်ထံးတၢ်တအိၣ်ဘၣ် နာ်သက့ နကဘၣ်ဒုးသ့ၣ်ပာ်ဖျါထီၣ်အီၤန့ၣ်လီၤ.

Vikki Fischer

နမ့ၢ်စိာ်ဃုာ်ဒီးတၢ်တမံၤမံၤလၢအအိၣ်ဖဲကးဒ်ဖိအံၤစရီအပူၤန့ၣ် နကဘၣ်ဒုးသ့ၣ်ညါပာ်ဖျါအီၤသပှၢ်ကတၢၢ်န့ၣ်လီၤ. မ့ၢ်ဝံၤန့ၣ် တၢ်ကမၢနလဲၤဖဲ တၢ်မူတၢ်မဲအတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢ ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါအအိၣ်, လၢအမ့ၢ်ပှၤလၢအကသမံသမိးထံ တၢ်ဖိတၢ်လံၤသ့ၣ်တဖၣ်, မ့ၢ်တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်ဒီး တၢ်မူတၢ်မဲအတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢ အိၣ်—တအိၣ်န့ၣ်လီၤ.

တၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤတခါခါန့ၣ် အခီပညီတမ့ၢ်တဘျီဃီလၢ တၢ်ကဟံးန့ၢ်ကွံာ်အီၤဘၣ်. လၢတၢ်အိၣ်သးအါမးန့ၣ်, ပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါသ့ၣ်တနဖၣ် အိၣ်ဒၣ်လၢအကသမံသမိးကွၢ်ဝဲ တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်အိၣ်တအိၣ်ဒီး တၢ်ဖိတၢ်လံၤလၢအပူၤဖျဲးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ကပျဲစိာ်နုာ်ဝဲအီၤန့ၣ်လီၤ.

တၢ်အီၣ်တနီၤလၢအမ့ၢ်ဒ်သိး ခၠီးကလဲး မ့တမ့ၢ် တၢ်ဆၢကိၣ်လိၣ်ဖိ (သကၠါလိ) ဘိၣ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ် တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်လၢ တၢ်မူတၢ်မဲ အတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအဂီၢ် တအိၣ်ဘၣ် နာ်သက့, နမ့ၢ်တသ့ၣ်ညါလီၤတံၢ်အီၤဘၣ်တခီ, နဒုးသ့ၣ်ညါပာ်ဖျါထီၣ်အီၤသ့ဝဲန့ၣ်လီၤ.

ပှၤလဲၤတၢ်ဖိ Eleni Moutselou ဟ့ၣ်ပလီၢ်ဝဲဒၣ်လၢ, ဖဲနထၢၣ်ပူၤန့ၣ် ပၣ်ဃုာ်ဒီးတၢ်မနုၤသ့ၣ်တဖၣ်လဲၣ်န့ၣ် အရ့ဒိၣ်လၢ နကဘၣ်သ့ၣ်ညါအီၤလီၤတံၢ်လီၤဆဲးန့ၣ်လီၤ.

It’s vital that you know exactly what’s packed in your own luggage. Source: Moment RF / d3sign/Getty Images

အဝဲစံးဝဲဒၣ် တဘျီအခါန့ၣ်, ဖဲအဝဲလဲၤခီဂာ် ကီၢ်ဆၢတၢ်ထၢခိသွဲပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါဒီး အီစထြ့လယါကီၢ်ဆၢတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါသ့ၣ်တဖၣ်အခါ, အဝဲထၢၣ်ပူၤန့ၣ် အဝဲသ့ၣ်ထံၣ်န့ၢ်လၢအအိၣ်ဒီး တၢ်ဖံးတၢ်ညၣ်ဒီး တၢ်ဖိတၢ်လံၤလၢတၢ်တ့ထုးထီၣ်အီၤလၢတၢ်နုၢ်ထံသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

“အဝဲသ့ၣ်သးအ့န့ဒိၣ်မးဒီးယဲစ့ၢ်ကီးယပျံၤတၢ်. နာ်သက့ တၢ်ကဲထီၣ်သးန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ်, ဖဲယကဟးထီၣ်အခါ ယမိန့ၣ် အပၢနုာ်လီၤဝဲတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤ လၢအတဒုးသ့ၣ်ညါယၤဘၣ်, ဒီးယတဲဘၣ်အဝဲသ့ၣ်လၢအဂ့ၢ်အကျိၤန့ၣ်လီၤ. အဝဲသ့ၣ်ဟံးန့ၢ်ကွံာ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤဒီး ပျဲယလဲၤနာ်သက့ ဟ့ၣ်လီၤဝဲယၤတၢ်ပလီၢ်. အဝဲသ့ၣ်တဲဝဲလၢ, ‘ခီဖျိလၢတၢ်အံၤအဃိ နဘၣ်တၢ်ကမၣ်သ့ လၢဘၣ်ဟ့ၣ်စ့အီၣ်လီးမ့တမ့ၢ် ဘၣ်လီၤဃိးပူၤသ့န့ၣ် နသ့ၣ်ညါဧါ?”

ကမၤပှဲၤကးဒ်အဂီၢ် ယမ့ၢ်လိၣ်ဘၣ်တၢ်မၤစၢၤန့ၣ် ကဘၣ်မၤဒ်လဲၣ်?

ဖဲကးဒ်တၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်အပူၤ တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤသ့ၣ်တဖၣ် နနၢ်ပၢၢ်ဘၣ်အီၤကီ မ့တမ့ၢ် မ့ၢ်တနၢ်ပၢၢ်အီၤဂ့ၤဂ့ၤဘၣ်န့ၣ်, ABF တစိၢ်တလီၢ်မူဒါခိၣ် Mr Singh စံးဝဲဒၣ်လၢ တၢ်မၤစၢၤသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲဒၣ် ဒ်သိးလၢကမၤလီၤတံၢ် တၢ်ခဲလၢာ်န့ၣ် တၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါပာ်ဖျါအီၤမူးမူးနီၣ်နီၣ်န့ၣ်လီၤ.

ထံဂုၤကီၢ်ဂၤပှၤလဲၤတၢ်ဖိတၢ်ဟဲနုာ်လီၤကီၢ်ပူၤအကးဒ်ဖိန့ၣ် အိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ကျိာ်လီၤဆီလိာ်အသး ၄၈ ကလုာ် အဃိ ဖဲနဟဲတုၤပှၤနုာ်ကီၢ် တၢ်ရဲၣ်လီၤသးအလီၢ်အခါ ပမၤစၢၤ ပှၤဟဲန့ၢ်လၢ ထံကီၢ်လီၤဆီလိာ်အသးခဲလၢာ်သ့ဝဲန့ၣ်လီၤ.

Neil Singh

Australian Border Control Officers are available to help you complete you Incoming Passenger Card. Credit: ABF

တၢ်အဂုၤအဂၤလၢတၢ်တြီဃံးအီၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်မနုၤလဲၣ်?

ဟ့ၣ်ပလီၢ်ဝဲဒၣ်လၢ, တၢ်စိာ်ဃုာ်ဒီး တၢ်ဖိတၢ်လံၤလၢလီၤဘၣ်ယိၣ်လၢတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအဂီၢ်ဒ်သိး, ကျိတၢ်စုကဝဲၤသ့ၣ်တဖၣ်, ကသံၣ်မူးဘှီးသ့ၣ်တဖၣ်ဒီး တၢ်ပီးတၢ်လီလၢအဒုးအိၣ်ထီၣ်တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်, တၢ်ဖိတၢ်လံၤလၢ အအိၣ်ဒီး အကနၣ်အ့ၣ် ကနၣ်စူဒၣ်လဲာ်န့ၣ် အိၣ်ဝဲဒီးတၢ်ဘျၢဃံးဃီၣ်ဒီၣ်န့ၣ်လီၤ. တၢ်ခဲလၢာ်န့ၣ် တၢ်ကဘၣ်ဒုးသ့ၣ်ညါပာ်ဖျါထီၣ်အီၤန့ၣ်လီၤ.

“အမ့တမ့ၢ်လၢ နသးအိၣ်ဟဲစိာ်နုာ်အီၤလိၤလိၤဘၣ်န့ၣ်, ညီနုၢ်န့ၣ် အိၣ်ဒၣ်ထဲလၢ တၢ်ဟံးကွံာ်ဝဲနတၢ်ဖိတၢ်လံၤအံၤ, နာ်သက့ မ့မ့ၢ်လၢနအိၣ်ဒီးတၢ်ပာ်သးလၢ နပာ်ခူၣ်သူၣ်ဃာ်အီၤတခီ, တၢ်ဟံးကွံာ်တၢ်ဖိတၢ်လံၤအံၤအမဲာ်ညါန့ၣ် တၢ်ဂ့ၢ်လၢအပိာ်ထွဲထီၣ်အသး ခါဆူညါသ့ၣ်တဖၣ် အိၣ်ဝဲ, တၢ်ဟ့ၣ်လီၤတၢ်ကမၣ်လၢဘၣ်ဟ့ၣ်စ့အီၣ်လီးမ့တမ့ၢ် ဘၣ်လီၤဃိးပူၤဒၣ်လဲာ်အိၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.”

Quarantine detection dog Willa inspects passenger's baggage at Sydney International Airport. Australia currently has one of the strictest quarantine policies in the world. (Photo by Ian Waldie/Getty Images) Credit: Ian Waldie/Getty Images

တၢ်ပီးတၢ်လီလၢတၢ်တြီဃံးအီၤသ့ၣ်တဖၣ် ယမ့ၢ်တဒုးသ့ၣ်ညါပာ်ဖျါထီၣ်ဘၣ်အီၤဘၣ်န့ၣ် ကကဲထီၣ်အသးဒ်လဲၣ်?

Mr Singh စံးဝဲဒၣ် တၢ်တြီဃံးတၢ်ဖိတၢ်လံၤပီးလီသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲအါမးအဃိ နမ့ၢ်တသ့ၣ်ညါလီၤတံၢ်ဘၣ်န့ၣ်, ဒုးသ့ၣ်ညါပာ်ဖျါထီၣ်အီၤ, ခီဖျိလၢ တဘျီတခီၣ်န့ၣ် နကဆိကမိၣ်လၢ အအိၣ်ဒီးတၢ်ပူၤဖျဲး နာ်သက့ ကဲထီၣ်က့ၤတၢ်လၢ တၢ်ဟ့ၣ်နၤတၢ်ကမၣ်ဒိၣ်ဒိၣ်မုၢ်မုၢ်သ့ဝဲန့ၣ်လီၤ.

တၢ်လၢနတသ့ၣ်ညါလီၤတံၢ်ဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ် နဒုးသ့ၣ်ညါပာ်ဖျါထီၣ်အီၤန့ၣ် ပျဲဝဲတၢ်မူတၢ်မဲတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါသ့ၣ်တဖၣ် ကသမံသမိးထံတၢ်, မ့ၢ်တၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်အိၣ်—တအိၣ်ဒီး ကဒီသဒၢဝဲ တၢ်ဖိတၢ်ဃၢ် လၢအအိၣ်ဒီးတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

Ms Fischer ဟ့ၣ်ပလီၢ်ဝဲဒၣ်လၢ, ဆၢကတီၢ်ဖဲနဘၣ်တၢ်ကမၣ်ဘၣ်ဟ့ၣ်စ့လီးန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲဒၣ်ဖဲလၢ တၢ်ဃုထံၣ်သ့ၣ်ညါဘၣ်လၢ နတပာ်ဖျါထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤအမ့ၢ်အတီ ဖဲပှၤလဲၤတၢ်ဖိတၢ်ဟဲနုာ်လီၤလံာ်က့အပူၤဘၣ်အခါန့ၣ်လီၤ.

“ဖဲနဟဲနုာ်လီၤအခါ နတဲလၢနထၢၣ်ပူၤန့ၣ် တၢ်အီၣ်တၢ်အီ ပီးလီ တပၣ်နီမံၤဘၣ်, ဒီး တၢ်မူတၢ်မဲတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢ အပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါသ့ၣ်တဖၣ် ကသံကွၢ်နၤ, မ့ၢ်နလီၤတံၢ်ဧါအခါ, နတဲအီၤလၢ နတအိၣ်ဒီး တၢ်မုၢ်တၢ်ဘိ, ဆၣ်ဖိကီၢ်ဖိ တၢ်ပီးတၢ်လီ တၢ်ဖိတၢ်လံၤသ့ၣ်တဖၣ်ဘၣ်, နာ်သက့ ဖဲတၢ်သမံသမိးဒိကွၢ်နထၢၣ်အခါ မ့ၢ်ထံၣ်လၢ နအိၣ်ဒီးတၢ်ဖိတၢ်လံၤပီးလီသ့ၣ်တဖၣ်တခီ, နဘၣ်ဝဲတၢ်ကမၣ်လၢဘၣ်ဟ့ၣ်စ့အီၣ်လီးန့ၣ်လီၤ. တၢ်ဒ်အံၤကဲထီၣ်အသးသ့ထဲလၢ အဝဲသ့ၣ်မ့ၢ်တဒုးသ့ၣ်ညါပာ်ဖျါထီၣ်အီၤဘၣ်န့ၣ်လီၤ.”

Airport customs is your chance to declare any goods that you're unsure about. Credit: ABF

တၢ်ပီးတၢ်လီလၢတၢ်ညီနုၢ်ဒုးသ့ၣ်ညါပာ်ဖျါအီၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်မနုၤလဲၣ်?

ကသံၣ်ကသီသ့ၣ်တဖၣ်

ကသံၣ်ကသီလၢတၢ်သူညီနုၢ်အီၤဒ်သိး အဲးစဖြံ ဒီး ပၤရၤစံၤထးမီ သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် တၢ်ပျဲစိာ်အီၤ နာ်သက့ ကသံၣ်ကသီအဂုၤအဂၤခဲလၢာ်န့ၣ် တၢ်ကဘၣ်ဒုးသ့ၣ်ညါပာ်ဖျါအီၤ — ကသံၣ်လၢ တၢ်ပှ့ၤန့ၢ်အီၤဖဲကသံၣ်ကျးပူၤ လၢအတလိၣ်ဒီးကသံၣ်သရၣ်လံာ်ဟ့ၣ်ခွဲးဘၣ် သ့ၣ်တဖၣ်ဒၣ်လဲာ် ပၣ်ဃုာ်ဖဲတၢ်ဘၣ်ဒုးသ့ၣ်ညါပာ်ဖျါအီၤန့ၣ်လီၤ.

Ms Moutselou စံးဝဲဒၣ်, “ယကသံၣ်ကသီခဲလၢာ်န့ၣ် ယဒုးသ့ၣ်ညါပာ်ဖျါထီၣ်အီၤထီဘိ, ယဒုးသ့ၣ်ညါအီၤခဲလၢာ်ခဲဆ့လီၤ. ယကသံၣ်သရၣ်ထီရီၤ—GP ကွဲးန့ၢ်ပာ်ယၤလံာ်တဘ့ၣ် လၢအမ့ၢ် ဘၣ်မနုၤအဃိ ယလိၣ်ဘၣ်အိကသံၣ်ကသီသ့ၣ်တဖၣ်အံၤလဲၣ်အဂ့ၢ်, အဃိအဝဲသ့ၣ်မ့ၢ်လိၣ်ဘၣ်အီၤတခီ ယဒုးနဲၣ်ပၠးအီၤသ့ဝဲဒၣ်, ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့ နမ့ၢ်ဒုးနဲၣ်ဖျါနကသံၣ်ကသီသ့ၣ်တဖၣ်ခဲလၢာ်န့ၣ် အဝဲသ့ၣ်နၢ်ပၢၢ်ဝဲအီၤန့ၣ်လီၤ.”

နမ့ၢ်စိာ်ဃုာ်ဒီးကသံၣ်သရၣ်လံာ်အုၣ်သးန့ၣ်, မ့ၢ်တၢ်လၢအမၤညီဒိၣ်ထီၣ်တၢ် နာ်သက့ Mr Singh စံးဝဲဒၣ် အတမ့ၢ်တၢ်လၢ တမၤတသ့ ကဘၣ်စိာ်ဃုာ်အီၤနီၣ်နီၣ်တခါဘၣ်.

“ဖဲနဟဲနုာ်လီၤအီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤအခါ နနီၣ်ကစၢ်တဂၤအဂီၢ်ကသံၣ်ကသီန့ၣ် အတမ့ၢ်တၢ်ဂ့ၢ်ကီဘၣ် နာ်သက့ အကဘၣ်အိၣ်ဖဲ အကသံၣ်ဒၢနီၣ်နီၣ်ကီၢ်ကီၢ်အဒၢပူၤ. ဒီးဖဲနတၢ်ဟဲနုာ်လီၤတဘျီအဂီၢ် နကသံၣ်ကသီသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် တၢ်ပျဲနစိာ်ဃုာ်အီၤ တုၤလၢအကူအယၢ လၢအန့ၢ်ထီၣ်ဘးတုၤလၢသၢလါအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.”

စ့ဘ့ၣ်

တၢ်လၢညီနုၢ်တၢ်နၢ်ပၢၢ်ကမၣ်အီၤတမံၤန့ၣ်မ့ၢ်ဝဲ တၢ်စိာ်ဃုာ် စ့ဘ့ၣ် ဖဲတၢ်ဟဲနုာ်လီၤဆူအီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤအခါန့ၣ်လီၤ. နီၣ်နီၣ်န့ၣ် အနီၣ်ထိၣ်တအိၣ်ဘၣ်, ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့ စ့ဘ့ၣ်လၢ အမ့ၢ်အါန့ၢ် ဒီလၣ် တကလးန့ၣ် တၢ်ဘၣ်ဒုးသ့ၣ်ညါပာ်ဖျါထီၣ်အီၤ. မ့ၢ်ဝံၤန့ၣ် နဘၣ်လဲၤခီဖျိဝဲ တၢ်သမံသမိး မၤနီၣ်သရီပတီၢ်ယိယိဖိသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.

သံးဒီးမိာ်ထူ

သံးဒီးမိာ်ထူန့ၣ်တၢ်ဖီၣ်ဃံးအီၤ, လၢပှၤကညီတဂၤန့ၣ် စိာ်သံးန့ၢ်ဒၣ်ထဲ ၂၅ဝ မံးလံး ဒီးမ့တမ့ၢ်မိာ်ထူန့ၣ် န့ၢ်ဒၣ်ထဲ ၂၅ဘိ မ့တမ့ၢ် ၂၅ ဂရါမ် န့ၣ်လီၤ. တၢ်အံၤပၣ်ဃုာ်ဖဲ တၢ်လၢနပှ့ၤန့ၢ်အီၤဖဲ duty-free, တၢ်တလိၣ်ဟ့ၣ်ခိသွဲဘၣ် တၢ်ဆါတၢ်ပှ့ၤကျးအပူၤန့ၣ်လီၤ.

တၢ်ဟ့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်

Mr Singh စံးဝဲဒၣ် တၢ်စိာ်နုာ် တၢ်ဟ့ၣ် ဆူအီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤ အလုၢ်အပှ့ၤသ့ၣ်တဖၣ် အိၣ်ဝဲဒီးတၢ်သိၣ်တၢ်သီတၢ်ဘျၢန့ၣ်လီၤ.

“နဟဲစိာ်ဃုာ် တၢ်ဟ့ၣ်ဒီးတၢ်သ့ၣ်နီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်သ့ဝဲဒၣ်. ပတအဲၣ်ဒိးလၢ နကပတုာ်ကွံာ်တၢ်မၤတၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အံၤဘၣ်. ဖဲနဟဲဟးအခါ ပအဲၣ်ဒိးလၢ နဟဲစိာ်န့ၢ် နဟံၣ်ဖိဃီဖိ မ့တမ့ၢ် နတံၤသကိးသ့ၣ်တဖၣ် အတၢ်ဟ့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ. ဒီးနဟဲစိာ်ဃုာ်အီၤန့ၢ် အလုၢ်အပှ့ၤအနီၣ်ထိၣ်န့ၣ် ထီၣ်ဘးတုၤလၢ ဒီလၣ် ၉ဝဝ န့ၣ်လီၤ.”

“ဒီးတၢ်လၢပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ် ကဘၣ်သ့ၣ်နီၣ်အီၤတခါန့ၣ်, တၢ်ဖိတၢ်လံၤလၢနနီၣ်ကစၢ်အဂီၢ်, ဒ်သိးတၢ်ကူတၢ်သိး, ခီၣ်ဖံး ဒီး တၢ်အဂုၤအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် အတပၣ်ဃုာ်ဖဲ ဒီလၣ် ၉ဝဝ အံၤအပူၤဘၣ်. တၢ်ဟ့ၣ်သ့ၣ်တဖၣ် အမ့ၢ်အါန့ၣ် ဒီလၣ် ၉ဝဝ တခီ, ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ် နကဘၣ်ဟ့ၣ် ခိသွဲန့ၣ်လီၤ.”

တၢ်ဖိတၢ်လံၤလၢတၢ်တြီအီၤ မ့တမ့ၢ် တၢ်ဖီၣ်ဃံးအီၤ အစရီလီၤတံၢ်လီၤဆဲးခဲလၢာ်န့ၣ် တၢ်ပာ်ဖျါအီၤဖဲ အီစထြ့လယါကီၢ်ဆၢပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ — Australian Border Force လီပှာ်ယဲၤသန့အပူၤန့ၣ်လီၤ.

နမ့ၢ်အိၣ်ဒီးတၢ်သးဒ့ဒီတခီ ဒုးသ့ၣ်ညါပာ်ဖျါထီၣ်အီၤခဲလၢာ်. တၢ်ဘၣ်အိၣ်ယံၤထီၣ်ဖဲကဘီယူၤသန့ စှၤကိးမံးနံးန့ၣ် မၤစၢၤနၤလၢ တၢ်ဟးဆှဲး တၢ်ဘၣ်တၢ်ကမၣ်သ့ၣ်တဖၣ်, ဒီသဒၢအီစထြ့လယါကီၢ် န့ဆၢၣ်ခိၣ်ဃၢၤ, မုၢ်ကျိၤဝဲၤကွာ်ဒီး တၢ်အိၣ်မူအိၣ်ဂဲၤအကျိၤအကျဲသ့ၣ်တဖၣ် သ့ဝဲန့ၣ်လီၤ.

ဒ်သိးကသ့ၣ်ညါအါထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢအကါဒိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ် ဒီး တၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖးလၢ နတၢ်အိၣ်မူအသီဖဲအီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤအဂီၢ် Subscribe မ့တမ့ၢ် follow အီစထြ့လယါကီၢ်အဂ့ၢ်အကျိၤ Australia Explained တၢ်ကလုၢ်တက့ၢ်.

နတၢ်သံကွၢ်အိၣ်တမံၤမံၤဧါ? မ့တမ့ၢ် နတၢ်ဆိကမိၣ်အိၣ်လၢ တၢ်ဂ့ၢ်ခိၣ်တီ တခါခါဂီၢ်ဧါ? နဆှၢန့ၢ်ပှၤလီပရီ အံမ့လ် ဖဲ [e-mail] အပူၤသ့ဝဲန့ၣ်လီၤ.