در مدرسه، محل کار، دفاتر یا رویدادهای ورزشی، ممکن است پرچمی قرمز، سیاه و زرد را در کنار پرچم ملی استرالیا دیده باشید؛ این پرچم بومیان است و نشاندهنده ارتباط آنها با زمین، جامعه و داستانهایشان است.
برخلاف بسیاری از کشورها در استرالیا سه پرچم به رسمیت شناخته میشود؛ پرچم ملی کشور، پرچم اَبُریجینال و پرچم جزیرهنشانان تنگهتورس.
برای بومیان کشور، پرچم ابریجینال صرفا یگ نماد نیست؛ بلکه یادآوری روزانه درباره قدرت، بقا و هویت است.
منشا پرچم بومیان استرالیا چیست؟
پرچم بومیان استرالیا از ابتدا وجود نداشت.
این پرچم در سال ۱۹۷۱ توسط عمو هارولد توماس، هنرمند و فعال لوریتیا و وومبای، طراحی شد. او به عنوان یکی از اولین بومیانی شناخته میشود که پس از تحصیل در مدرسه هنر ساوف استرالیا، از یک مدرسه هنر استرالیا فارغالتحصیل شد.
این پرچم اولین بار در یک اعتراض به حقوق زمین در میدان ویکتوریا در آدلاید به اهتزار درآمد؛ روز ۱۲ جون که برای مدتی به عنوان روز ملی ابریجینال شناخته میشد.
یک سال بعد، این پرچم توسط سفارت چادر بومیان در کانبرا، به عنوان نمادی قدرتمند برای حقوق زمین و خودمختاری پذیرفته شد.
در سال ۱۹۹۵، دولت استرالیا پرچم بومیان را طبق قانون پرچمهای ۱۹۵۳ به عنوان یکی از «پرچمهای رسمی استرالیا» اعلام کرد و آن را در کنار پرچم ملی استرالیا قرار داد.
معنای پرچم بومیان چیست؟
پرچم بومیان استرالیا به دو نیمه مساوی تقسیم شده است، سیاه در بالا، قرمز در پایین و یک دایره زرد در مرکز.
- سیاه نمایانگر مردم بومی استرالیا است.
- زرد نمایانگر خورشید است.
- قرمز نمایانگر زمین و رابطه مردم بومی استرالیا با کشور (سرزمین) است.
جید برنان، هنرمند نوظهور، اهل گومروی و فیجی، میگوید پرچمها نمایانگر هویت هستند.
وقتی به این پرچم نگاه میکنم، سرزمینم، مردمم و خورشید را میبینم؛ همان سرچشمه آفرینش. خورشید چیزی است که مردم و سرزمین ما را به هم پیوند میدهد.
او گفت: «این چیزی است که ما با خود حمل میکنیم. سرزمین ما برای ما بسیار مهم است ... داشتن پرچم اساسا نشان میدهد که ما چه کسی هستیم.»
عمه سوزان کندال، زن اهل وناروا، که در شهر کاندوبولین در ایالت نیو ساوتولز بزرگ شده است، زمانی را به یاد میآورد که این پرچم به طور گسترده دیده نمیشد.
اولین خاطره او از پرچم بومیان استرالیا نه در کلاس درس بود و نه در ساختمانهای دولتی؛ بلکه در تلویزیون و در جریان اعتراضات بود.
او گفت: «من در واقع پرچم را در یک تظاهرات از تلویزیون دیدم... تمام رسانههای آن زمان منفی بودند.»
وقتی بعدا معلم شد، به آموزش بومیان و پرچم به ندرت اشاره میشد.
او میگوید: «در ابتدای تجربه تدریسم، این موضوع مطرح نبود ... این تا حدودی مربوط به آموزش بومیان در روزهای اولیه بود.»
برای نسل او، پرچم بومیان استرالیا چیزی بود که شاید در یک اعتراض یا در تلویزیون دیده میشد. آن زمان، این پرچم هنوز بخشی عادی از زندگی روزمره در استرالیا نبود.
مثلا خانم برنن، در شرایطی بزرگ شده که پرچم بومیان را همهجا دیده است.
او گفت: «فکر میکنم بیشتر از همه در محلهای که در آن بزرگ شدم، یعنی ماتراویل، این پرچم را میدیدم. وقتی به سمت کاجاگا میرفتیم، من به مهدکودکی در آنجا میرفتم و یادم هست یک نقاشی دیواری خیلی بزرگ از پرچم بومیان آنجا بود. آنقدر بزرگ بود که برای منِ کوچک خیلی تأثیرگذار و عظیم به نظر میرسید.»
پرچم بومیان از کی همهجا دیده شد؟
وقتی پرچم بومیان استرالیا در سال ۱۹۹۵ بهعنوان یکی از پرچمهای رسمی استرالیا شناخته شد، آنتی سوزان ابتدا تغییرات کوچکی را احساس کرد.
او گفت: «وقتی پرچم رسمی شد و آن را برافراشته میدیدید، کمکم متوجهش میشدید. شورای شهر، مدرسه و حتی پلیس این پرچم را نصب کرده بودند. یکبار که آن را میدیدی، با خودت میگفتی: چه عالی.»
آنتی سوزان میگوید امروز دیدن پرچم بومیان استرالیا به بخشی عادی از زندگی روزمره تبدیل شده است.
او توضیح داد: «من عاشق دیدن این صحنه هستم و حالا همه میدانند؛ چه آن را بپذیرند و چه به آن افتخار کنند، فرقی نمیکند، این پرچم حالا وجود دارد و رسمی است. این، پرچم بومیان استرالیاست و نماینده مردم ماست.»
مالک پرچم بومیان کیست؟
پرچم بومیان استرالیا برای سالهای طولانی در مرکز یک بحث حقوقی و فرهنگی درباره این بود که چه کسانی حق استفاده از آن را دارند.
عمو هارولد توماس، به عنوان طراح، حق چاپ پرچم را در اختیار داشت. او بعدا مجوز استفاده از آن را، از جمله به یک شرکت خصوصی که پرچم را روی لباسها و کالاها کنترل میکرد، صادر کرد. این بدان معنا بود که سازمانها و جوامع بومی گاهی اوقات نامههای قانونی دریافت میکردند یا از استفاده از پرچمها بدون اجازه یا پرداخت هزینه منع میشدند.
در پاسخ به این موضوع، برند لباس بومی «Clothing The Gaps» به رهبری بومیان استرالیا و متحدانش کمپین «Free the Flag» را راهاندازی کردند.
هدف آنها این بود که پرچم بومیان استرالیا آزادانه در دسترس مردم و جوامع بومی قرار گیرد تا از آن استفاده کنند و از اقدامات دولت حمایت کنند تا با این پرچم مثل سایر پرچمهای ملی رفتار شود، نه فقط یک لوگوی خصوصی.
پس از سالها فشار عمومی و کمپین، دولت فدرال در سال ۲۰۲۲ اعلام کرد که حق نشر پرچم بومیان را از عمو هارولد توماس به دست آورده است.
این سه خروجی متفاوت داشت:
- پرچم بومیان استرالیا اکنون، مانند پرچم ملی استرالیا، برای استفاده عمومی آزاد است.
- مردم میتوانند بدون پرداخت هزینه، از این پرچم روی لباس، آثار هنری و محصولات مختلف استفاده کنند.
- بومیان استرالیا نیز میتوانند بدون نگرانی از پیگرد قانونی، از پرچم خود استفاده کنند.
با نگاهی به گذشته، عمه سوزان میگوید که این پرچم به تغییر نگاه جامعه کمک کرده است، اما هنوز کارهایی برای انجام دادن وجود دارد.
او گفت: ««پرچم بومیان استرالیا معنایی دارد. حالا همه میدانند که درباره چیست، نماینده چه کسی است. از فرهنگ، به ویژه فرهنگ بومیان استرالیا، لذت ببرید و آن را بیاموزید، زیرا اینجا جایی است که در آن زندگی میکنید.»
