پارکهای ملی، مناطق حفاظتشده طبیعی، پناهگاههای دریایی و مناطق حفاظتشده بومیان، هرکدام از محیطهای طبیعی متفاوتی حفاظت میکنند و قوانین خاص خود را دارند. اما تفاوت «مناطق حفاظتشده بومیان» با سایر مناطق حفاظتشده چیست و چگونه میتوان فهمید که آیا بازدید از این مناطق برای شما امکانپذیر است یا خیر؟
نکات مهم
- مناطق حفاظتشده، مکانهایی هستند که برای حفاظت از سرزمینها، آبها، گیاهان، جانوران و ارزشهای فرهنگی مهم ایجاد شدهاند.
- مناطق حفاظتشده بومیان توسط صاحبان سنتی سرزمین مدیریت میشوند و اغلب با همکاری دولت و سازمانهای حفاظت از طبیعت اداره میشوند.
- پیش از بازدید از مناطق حفاظتشده، همیشه قوانین مربوط به آن منطقه را بررسی کنید، زیرا ممکن است انجام برخی فعالیتها محدود باشد.
منطقه حفاظتشده بومی (IPA) چیست؟
مناطق حفاظتشده بومی چه تفاوتی با سایر مناطق حفاظتشده دارند؟
مناطق حفاظتشده بومی چگونه کار میکنند؟
چرا مناطق حفاظتشده بومی برای محیطزیست و فرهنگ استرالیا مهم هستند؟
چگونه میتوانید با احترام از یک منطقه حفاظتشده بومی بازدید کنید؟
پارکهای ملی و ذخایر طبیعی عمدتاً از زمین محافظت میکنند، در حالی که پناهگاههای دریایی از زیستگاههای اقیانوسی محافظت میکنند. مناطق حفاظتشده بومی میتوانند از خشکی یا دریا محافظت کنند و به طور داوطلبانه توسط مالکان سنتی اداره میشوند.
همه این مناطق حفاظتشده در کشوری وجود دارند که مردمان بومی بیش از دهها هزار سال از آن مراقبت کردهاند.
منطقه حفاظتشده بومیان (IPA) چه هستند؟
منطقه حفاظتشده بومی که با نام IPA نیز شناخته میشود، منطقهای از خشکی یا دریا است که مالکان سنتی داوطلبانه موافقت خود را برای مدیریت آن جهت حفاظت اعلام میکنند.
دولت استرالیا و گروههای بومیان برنامه IPA را که در سال ۱۹۹۷ آغاز شد، به طور مشترک طراحی کردند. این برنامه از مالکان سنتی برای حفاظت از تنوع زیستی و ارزشهای فرهنگی حمایت میکند و در عین حال به رویهها و مسئولیتهای فرهنگی خود در قبال کشور ادامه میدهد.
در حال حاضر در استرالیا موارد زیر وجود دارد:
۹۶ منطقه حفاظتشده بومی اختصاصی.
۱۱۳ میلیون هکتار زمین تحت پوشش مناطق حفاظتشده بومی.
۹.۳ میلیون هکتار منطقه دریایی تحت پوشش مناطق حفاظتشده بومی.
مناطق حفاظتشده بومی روی هم رفته بیش از ۵۵ درصد از سیستم ملی ذخیرهگاههای استرالیا را تشکیل میدهند که حدود یک چهارم از خشکیهای این کشور را محافظت میکند.
پروفسور اما لی ، زنی از تراولووی و استاد دانشگاه فدراسیون است. او همچنین با نام آنتی اما شناخته میشود.
او توضیح میدهد که مردمان بومی هزاران سال است که از زمین و آبهای استرالیا محافظت کردهاند.
«ما همیشه سیستمی برای مراقبت از کشور داشتهایم، همان شعارهای بسیار سادهای که تضمین میکنند بیش از آنچه نیاز دارید برداشت نکنید و کشور را در شرایط بهتری برای نسلهای بعدی به جا بگذارید. اینها اصول مطلقی هستند که دهها هزار سال و صدها نسل بر مردم ما حکومت کردهاند.»
مناطق حفاظتشده بومی منحصر به فرد هستند زیرا توافقنامههای داوطلبانهای بین متولیان سنتی و دولت فدرال هستند.
با این حال، آنها فقط میتوانند توسط متولیان سنتی آغاز شوند.
برای سایر مناطق حفاظتشده، مانند پارکهای ملی، ذخایر طبیعی و پناهگاههای دریایی، ایالتها و سرزمینها مسئولیت اصلی مدیریت زمین را بر عهده دارند.
مالکان زمینهای خصوصی، مانند کشاورزان و دامداران، میتوانند ضمن حفظ مالکیت ملک خود، توافقنامههای حفاظت داوطلبانه منعقد کنند. زمینهای واجد شرایط حفاظتشده از طریق این توافقنامهها میتوانند به سیستم ذخایر ملی کمک کنند.
یک تمایز مهم بین مناطق حفاظتشده بومی و سایر مناطق حفاظتشده این است که فرهنگ در نحوه عملکرد IPAها نقش اساسی دارد. آنها تشخیص میدهند که مردم، فرهنگ و کشور به هم مرتبط هستند.
آنتی اِما میگوید این با رویکرد «قفلش کن و رهایش کن» متفاوت است. IPAها میتوانند فرصتهایی را برای بازدیدکنندگان ایجاد کنند تا در مورد کشوری که مالکان سنتی اجازه دسترسی به آن را میدهند، اطلاعات کسب کنند.
«ما فضایی را برای مردم فراهم میکنیم تا بگویند «این رسم آتشافروزی بسیار بسیار قدیمی است» و هر بار که آن تکه از آتشسوزیهای سرد را میبینید، شاهد سنتهای فرهنگی هستید که هزاران سال کشور ما را متحد نگه داشته است.»
یک منطقه حفاظتشده مستقل میتواند با یک منطقه حفاظتشده دیگر، مانند یک پارک ملی یا پارک دریایی، همپوشانی داشته باشد. در این موارد، مالکان سنتی با سازمانهای دیگری که حقوق قانونی یا مسئولیتهای مدیریتی آن منطقه را دارند، همکاری میکنند.
مناطق حفاظتشدهی بومیان چگونه کار میکنند؟
هر منطقه حفاظتشده بومی دارای یک طرح مدیریتی است که توضیح میدهد مالکان سنتی چگونه از ارزشهای فرهنگی و زیستمحیطی آن محافظت خواهند کرد.
ایجاد یک منطقه حفاظتشده بومی دو مرحله دارد:
- مشاوره: متولیان سنتی، بحثها و برنامهریزی را با گروههای بومیان، مالکان زمین، ذینفعان و شرکای بالقوه رهبری میکنند. آنها اهداف و استراتژیهایی را برای مراقبت از کشور تدوین میکنند.
- تقدیم: متولیان سنتی تصمیم میگیرند که آیا منطقه را به عنوان یک منطقه حفاظتشده مستقل (IPA) اختصاص دهند یا خیر. آنها میتوانند از دولت استرالیا دعوت کنند تا طرح مدیریتی را تأیید کند و IPA را رسماً به رسمیت بشناسد.
اعلام یک منطقه حفاظتشده بومی، مالکیت، عنوان بومی یا حقوق قانونی موجود بر کشور را تغییر نمیدهد.
- فعالیتهای مدیریتی میتواند شامل موارد زیر باشد:
- حفاظت از اماکن فرهنگی و مقدس
- استفاده از شیوههای آتشسوزی فرهنگی
- نظارت بر گونههای در معرض خطر
- احیای زیستگاهها
- انجام بررسیهای تنوع زیستی
- حذف زبالههای دریایی
- کنترل علفهای هرز و حیوانات وحشی
- مدیریت گردشگری و بازدیدکنندگان
- انتقال دانش به نسلهای جوانتر.
چرا «مناطق حفاظتشده بومیان» برای محیط زیست و فرهنگ استرالیا اهمیت دارند؟
جس آبراهامز، فعال حوزه طبیعت در «بنیاد حفاظت از محیط زیست استرالیا» (ACF)، توضیح میدهد که مناطق حفاظتشده مؤثرترین راهکار برای تضمین سلامت محیط زیست هستند.
«پارکهای ملی و سایر مناطق حفاظتشده ما میکوشند تا مجموعهای نمونه از انواع گوناگون زیستبومها و جلوههای طبیعی موجود در استرالیا را حفظ کنند. حفاظت از نمونههایی از تمام انواع طبیعتِ استرالیا بسیار حائز اهمیت است، چرا که بدین ترتیب نسلهای آینده نیز میتوانند ماهیت و سیمای واقعی استرالیا را ببینند.»
بیش از ۸۰ درصد از گیاهان و پستانداران استرالیا، و همچنین ۴۵ درصد از پرندگان این کشور، در هیچ کجای دیگر جهان یافت نمیشوند.
با این حال، تنوع زیستی استرالیا تحت فشاری فزاینده قرار دارد و شمار گونههای در معرض تهدید که در فهرست ملی ثبت شدهاند، همچنان رو به افزایش است.
پروفسور جیمز واتسون، دانشمند حوزه حفاظت از محیط زیست در دانشگاه کوئینزلند، میگوید که مناطق حفاظتشده نقشی حیاتی در بقای گونههای در معرض تهدید و اکوسیستمهای در خطر نابودی استرالیا ایفا میکنند.
«دلیل آن این است که این مناطق — چه در خشکی و چه در دریا — از فعالیتهای توسعهمحور و عمرانی کنار گذاشته شدهاند. بنابراین، ورود ماشینآلات سنگین (مانند بولدوزرها) که موجب پاکسازی زمین و از بین رفتن پوشش گیاهی میشوند، به این مناطق مجاز نیست. همچنین سایر فعالیتهایی که به طبیعت آسیب میرسانند، در محدوده مناطق حفاظتشده ممنوع است. از این رو، این مناطق حکم پناهگاههایی امن را دارند.»
چگونه میتوانید با رعایت احترام از یک «منطقه حفاظتشده بومی» بازدید کنید؟
آقای آبراهامز میگوید کارهای سادهی زیادی وجود دارد که میتوانید برای مراقبت از طبیعت انجام دهید:
حیوانات، به خصوص گربهها، را شبها در خانهتان نگه دارید.
به درستی بازیافت کنید تا مطمئن شوید پلاستیک وارد آبراهها نمیشود.
در یک سازمان اجتماعی که از پارک، منطقهی حفاظتشده یا پارک ملی نزدیک مراقبت میکند، داوطلب شوید.
هرگونه مشکل زیستمحیطی را با نمایندهی محلی پارلمان مطرح کنید.
درک مناطق حفاظتشده به شما کمک میکند تا ضمن درک رابطهی ویژهی استرالیا با طبیعت، از آنها لذت ببرید.
آنتی اِما میگوید: "اگر به مناطق حفاظتشده به عنوان تضمینکنندهی آیندهی خود به عنوان انسان فکر میکنیم، همهی ما این ظرفیت را داریم که در حیاط خلوت خود، یا در بالکن آپارتمان خود در آن فضای عمومی کوچک، مینیگیهایی از آنها بسازیم."
"ما فقط باید انسانهای خوبی باشیم و مناطق حفاظتشده این را به ما یادآوری میکنند و مناطق حفاظتشدهی بومی این پیام را ارتقا میدهند."
بنابراین، دفعهی بعد که بازدید میکنید، بدانید که در کدام کشور هستید، از راهنماییهای محلی پیروی کنید و به تصمیمات متولیان سنتی احترام بگذارید.
نکاتی هنگام برنامهریزی سفر:
برای تأیید اینکه چه کسی منطقه را مدیریت میکند و آیا بازدیدکنندگان مجاز هستند، یک نقشه یا وبسایت رسمی را بررسی کنید. دولت استرالیا یک نقشه ملی IPA منتشر میکند که در آن میتوانید IPAها را شناسایی کنید.
در مورد دسترسی، مجوزها، تعطیلیها و مکانهای حساس فرهنگی، با سازمان مربوطه مالک سنتی، مدیر IPA، شورای زمین یا مرجع پارک مشورت کنید.
تابلوها ممکن است برخی از مناطق حفاظتشده را مشخص کنند، اما همیشه وجود ندارند. نباید فقط به تابلوها تکیه کنید.
و به یاد داشته باشید، هر مسیری که قدم میزنید، هر ساحلی که بازدید میکنید و هر جنگلی که کاوش میکنید بخشی از چیزی بسیار بزرگتر است.
این بخشی از میراث فرهنگی طبیعی و زنده استرالیا است.
