در ۲۶ ژانویه واقعا چه اتفاقی افتاد؟

۲۶ ژانویه یکی از بحث‌برانگیزترین روزها در تاریخ استرالیا است. این روز بیشتر به‌عنوان «روز تولد ملت» توصیف می‌شود، اما در واقع نه نشان‌دهنده تاسیس رسمی مستعمره است و نه زمان شکل‌گیری کشورهای همسود استرالیا و نه ایجاد کشور مشترک‌المنافع. در عوض، منعکس‌کننده تاریخی چندلایه است که با استعمار، تصمیمات سیاسی و مقاومت مداوم اقوام اولیه شکل گرفته است. درک آنچه واقعا در ۲۶ ژانویه اتفاق افتاده است، نشان می‌دهد که چرا این تاریخ در سراسر کشور به شکل‌های متفاوتی برداشت می‌شود.

Meriki Onus dari suku kaum Gunai dan Gunditjmara mengambil bahagian dalam perarakan yang digelar Invasion Day Rally pada 26 Januari, 2025 di Melbourne, Australia. Hari Australia, yang dikenali sebelum ini sebagai Foundation Day, ialah sambutan tahunan rasmi setiap 26 Januari sempena ulangtahun ketibaan armada pertama di Sydney pada tahun 1788. Namun, kaum orang asli negara ini menganggap hari ini sebagai Hari Pencerobohan atau Invasion Day oleh pendatang kulit putih. Credit: Darrian Traynor/Getty Images Credit: Darrian Traynor/Getty Images

آنچه می‌خوانید

• اولین ناوگان در ۱۸ ژانویه ۱۷۸۸ به خلیج بوتانی رسید، نه ۲۶ ژانویه.
• استرالیا رسما در ۷ فوریه ۱۷۸۸ تأسیس شد، نه در ۲۶ ژانویه.
• ۲۶ ژانویه مدت‌هاست که برای مردمان بومی، مکانی برای اعتراض و بیان حقیقت بوده است.

این مقاله، بر اساس ویدیویی از شبکه NITV که توسط جان-پاول جانکه، سردبیر امور بومیان ملی در اس‌بی‌اس ارائه شده است. او به بررسی چگونگی تبدیل شدن ۲۶ ژانویه به روز استرالیا و دلیل اینکه چرا این روز همچنان معانی بسیار متفاوتی برای مردم در سراسر کشور دارد، می‌پردازد.

در ۲۶ ژانویه ۲۰۲۶ چه اتفاقی رخ داد؟

۲۶ ژانویه، به روزی در سال ۱۷۸۸ بر‌می‌گردد که کاپیتان آرتور فیلیپ پرچم بریتانیا را در خلیج سیدنی برافراشت. تا آن شب، ناوگان اول متشکل از یازده کشتی، بیش از هشت ماه پس از ترک انگلستان، در بندر جکسون لنگر انداخته بود.

در حالی‌ که این لحظه اغلب به‌عنوان آغاز شکل‌گیری کشور روایت می‌شود، نه شروع ورود بریتانیایی‌ها به استرالیا بود و نه زمان تأسیس رسمی مستعمره.

Sydney Cove, New South Wales, Australia, 1788, (1886). Sydney Cove is a bay on the southern shore of Sydney Harbour. It was the site chosen in 1788 by Captain Arthur Phillip for the establishment of the first British colony in Australia, which later became the city of Sydney. The date of the colony's founding, 26 January, is today celebrated as Australia Day. Wood engraving from 'Picturesque Atlas of Australasia, Vol I', by Andrew Garran, illustrated under the supervision of Frederic B Schell, (Picturesque Atlas Publishing Co, 1886). (Photo by The Print Collector/Print Collector/Getty Images) Credit: Print Collector/Print Collector/Getty Images

آیا اولین ناوگان در ۲۶ ژانویه به استرالیا رسید؟

خیر. اولین ناوگان در ۱۸ ژانویه ۱۷۸۸ وارد خلیج بوتانی شد. فیلیپ پس از ارزیابی منطقه، تشخیص داد که به دلیل خاک ضعیف و آب شیرین محدود، برای سکونت مناسب نیست.

بادهای شدید حرکت ناوگان را به تاخیر انداخت و در ۲۵ ژانویه دو کشتی فرانسوی به رهبری کاپیتان ژان فرانسوا دو لا پروس در ساحل ظاهر شدند. صبح زود روز بعد، فیلیپ و گروه کوچکی به خلیج سیدنی نقل مکان کردند، جایی که در ۲۶ ژانویه مراسم کوتاهی برگزار شد.

استرالیا رسما کی پیدا شد؟

مستعمره نیو ساوت‌ولز رسما در ۷ فوریه ۱۷۸۸ اعلام موجودیت کرد، زمانی که فرمانداری آرتور فیلیپ رسما اعلام شد.

مرزهای این مستعمره از نصف النهار ۱۳۵ درجه به سمت شرق امتداد داشت و بیش از نیمی از قاره را پوشش می‌داد. این مرزها بر اساس معاهدات اروپایی تعیین شده بودند، با وجود اینکه این سرزمین از قبل محل سکونت اقوام اولیه بود.

UNITED KINGDOM - JUNE 10: Engraving by W Sherwin after a painting by F Wheatly, of Phillip (1738-1814) who, in 1787, commanded the First Fleet carrying convicts to Australia. The day of his landing at Botany Bay, 26 January 1788, was later celebrated as Australia Day. Phillip founded a penal colony at Sydney Cove, Port Jackson, and was made Governor (colonial administrator) of New South Wales. (Photo by SSPL/Getty Images) Credit: Science & Society Picture Librar/SSPL via Getty Images

ورود بریتانیایی‌ها چه تاثیری بر مردم بومی داشت؟

اولین ناوگان به سرزمینی رسید که متعلق به حداقل ۲۹ گروه قبیله‌ای از اقوام اولیه در سراسر حوضه سیدنی بود. زمین خالی نبود. برای اقوام اولیه، ۲۶ ژانویه شروع سلب مالکیت، خشونت و مقاومت است.

این تأثیرات تا به امروز همچنان احساس می‌شود.

چرا ۲۶ ژانویه روز استرالیا شد؟

۲۶ ژانویه اولین بار در سال ۱۸۱۸ توسط فرماندار لاچلان مک‌کواری به عنوان یک روز تعطیل عمومی در نیوساوت‌ولز اعلام شد. در آن زمان این روز به عنوان روز اولین ورود یا روز تأسیس شناخته می‌شد.

تا سال ۱۸۸۸، اکثر مستعمرات ۲۶ ژانویه را به عنوان روز تأسیس یا روز سالگرد جشن می‌گرفتند، اگرچه هر مستعمره تاریخ تأسیس متفاوتی را رعایت می‌کرد.

در اواخر قرن نوزدهم، «انجمن بومیان استرالیا» (Australian Natives Association) به یکی از حامیان پرقدرت تعیین روز ۲۶ ژانویه به‌عنوان یک تعطیل ملی تبدیل شد. این سازمان از فدراسیون استرالیا حمایت می‌کرد، اما عضویت در آن تنها به مردان سفیدپوستِ متولد استرالیا محدود بود.

آیا روز استرالیا نماد فدراسیون است؟

خیر. کشور استرالیا در روز سال نو ۱۹۰۱ تأسیس شد. اولین جلسه پارلمان فدرال بعدا، در ۹ می ۱۹۰۱ برگزار شد.

۲۶ ژانویه هیچ یک از این دو رویداد را نشان نمی‌دهد. در عوض، این روز، یادبود پیاده شدن سربازان در خلیج سیدنی در سال ۱۷۸۸ است.

چه زمانی از اسم «روز استرالیا» استفاده شد؟

ایده روز ملی استرالیا در طول جنگ جهانی اول به عنوان بخشی از تلاش‌های جمع‌آوری کمک‌های مالی برای جنگ پدیدار شد. برای چندین سال، رویدادها به جای ژانویه در ماه جولای برگزار می‌شدند.

تا سال ۱۹۱۸، برخی از سازمان‌ها شروع به اشاره به ۲۶ ژانویه به عنوان روز استرالیا کردند. در سال ۱۹۳۰، انجمن بومیان استرالیا رسما این نام را پذیرفت و تا سال ۱۹۳۵ اکثر ایالت‌ها از آن پیروی کردند، اگرچه نیو‌ساوت‌ولز برای چندین سال دیگر همچنان آن را روز سالگرد می‌نامید.

چرا ۲۶ ژانویه برای بومیان یک روز سوگواری است؟

در صد و پنجاهمین سالگرد ورود به خاک استرالیا در سال ۱۹۳۸، رهبران بومیان، روز سوگواری را سازماندهی کردند. این روز یکی از اولین اعتراضات ملی برای حقوق مدنی بومیان بود که توجه را به بی‌عدالتی، محرومیت و سلب مالکیت جلب می‌کرد.

از آن زمان، ۲۶ ژانویه همچنان روز قدرتمندی برای اعتراض، یادبود و بقا برای بسیاری از جوامع بومیان باقی مانده است.

کی ۲۶ ژانویه یک تعطیلی رسمی شد؟

ترتیبات تعطیلات عمومی برای دهه‌ها بین ایالت‌ها متفاوت بود. برخی خودِ ۲۶ ژانویه را جشن می‌گرفتند، در حالی که برخی دیگر این تعطیلات را در نزدیکترین دوشنبه برگزار می‌کردند.

پس از دویستمین سالگرد ۱۹۸۸، همه ایالت‌ها به تدریج تعطیلات عمومی خود را هماهنگ کردند. ۲۶ ژانویه در سال ۱۹۹۴ به یک تعطیلات عمومی ملی تبدیل شد.

SYDNEY, AUSTRALIA - JANUARY 26: A general view is seen during Australia Day Live 2024 at the Sydney Opera House on January 26, 2024 in Sydney, Australia. (Photo by Don Arnold/WireImage) Credit: Don Arnold/WireImage

چرا ۲۶ ژانویه همچنان اهمیت دارد؟

۲۶ ژانویه معانی متعددی دارد. برای برخی، این روز نمایانگر هویت ملی و جشن است. برای بسیاری از مردمان بومی، این روز نماد تهاجم، فقدان و تاب‌آوری است.

با ادامه گفت‌وگوها در سراسر استرالیا، درک تاریخچه کامل این تاریخ برای بیان حقیقت و ساختن آینده‌ای آگاهانه‌تر و فراگیرتر، امری محوری است.

این گزارش دریچه‌ای به استرالیا با همکاری NITV تهیه شده است.

---

برنامه فارسی رادیو اس‌بی‌اس در روزهای شنبه و سه شنبه ساعت ۳ بعد از ظهر از طریق رادیو، به صورت آنلاین، کانال شماره ۳۰۲ تلویزیون‌های دیجیتال و از طریق اپ رایگان SBS Audio قابل دسترس است. برای شنیدن برنامه های زنده و پادکست های ما اپ SBS Audio را از APP Store یا Google Play  دانلود کنید. همچنین می‌ توانید به اس بی اس فارسی از طریق اسپاتیفای، یا اپل پادکستز گوش کنید.