Australia yafafanuliwa:Nini kilifanyika Januari 26?

Warga Pertama Australia mengadakan perarakan sempena Hari Australia

Meriki Onus dari suku kaum Gunai dan Gunditjmara mengambil bahagian dalam perarakan yang digelar Invasion Day Rally pada 26 Januari, 2025 di Melbourne, Australia. Hari Australia, yang dikenali sebelum ini sebagai Foundation Day, ialah sambutan tahunan rasmi setiap 26 Januari sempena ulangtahun ketibaan armada pertama di Sydney pada tahun 1788. Namun, kaum orang asli negara ini menganggap hari ini sebagai Hari Pencerobohan atau Invasion Day oleh pendatang kulit putih. Credit: Darrian Traynor/Getty Images Credit: Darrian Traynor/Getty Images

Tarehe 26 Januari ni moja ya tarehe zinazojadiliwa sana katika historia ya Australia. Mara nyingi inatajwa kama siku ya kuzaliwa ya taifa, lakini siku hiyo haimaanishi kuundwa rasmi kwa koloni au kuanzishwa kwa Jumuia. Badala yake, inaakisi historia yenye tabaka nyingi inayoundwa na ukoloni, maamuzi ya kisiasa, na upinzani unaoendelea wa Mataifa ya Kwanza. Kuelewa kilichotokea hasa tarehe 26 Januari kinafunua ni kwa nini tarehe hiyo inaathiriwa kwa namna tofauti katika nchi nzima.


Key Points
  • The First Fleet arrived at Botany Bay on 18 January 1788, not January 26.
  • Australia was formally founded on 7 February 1788, not on January 26.
  • January 26 has long been a site of protest and truth-telling for First Nations peoples.

Makala hii, inayotokana na video ya NITV iliyowasilishwa na John-Paul Janke, Mhariri wa Masuala ya Kitaifa ya Kitamaduni katika SBS na mwendeshaji mwenza wa "The Point" kwenye NITV. Anachunguza jinsi Januari 26 ilivyokuwa Siku ya Australia na kwa nini inaendelea kushikilia maana tofauti kwa watu kote nchini.

Je, nini ilifanyika mnamo Januari 26 nchini Australia?

Januari 26 ni siku inayozingatiwa kuwa ya kihistoria, kwani mwaka wa 1788, Kapteni Arthur Phillip aliinua bendera ya Uingereza katika Ghuba ya Sydney.

Kufikia jioni ya siku hiyo, meli zote kumi na moja za Msafara wa Kwanza zilikuwa zimefika katika Bandari ya Jackson, baada ya zaidi ya miezi minane tangu kuondoka Uingereza.

Ingawa wakati huo mara nyingi huonekana kama mwanzo wa taifa, haukuwa mwanzo wa kuwasili kwa Waingereza wala kuundwa rasmi kwa koloni hilo.

Sydney Cove, New South Wales, Australia, 1788, (1886).
Sydney Cove, New South Wales, Australia, 1788, (1886). Sydney Cove is a bay on the southern shore of Sydney Harbour. It was the site chosen in 1788 by Captain Arthur Phillip for the establishment of the first British colony in Australia, which later became the city of Sydney. The date of the colony's founding, 26 January, is today celebrated as Australia Day. Wood engraving from 'Picturesque Atlas of Australasia, Vol I', by Andrew Garran, illustrated under the supervision of Frederic B Schell, (Picturesque Atlas Publishing Co, 1886). (Photo by The Print Collector/Print Collector/Getty Images) Credit: Print Collector/Print Collector/Getty Images

Je, Mashua ya Kwanza ilifika tarehe 26 Januari?

Hapana. Mashua ya Kwanza ilianza kufika katika Ghuba ya Botany mnamo tarehe 18 Januari 1788. Baada ya kukagua eneo hilo, Phillip aligundua kuwa haikufaa kwa makazi kwa sababu ya udongo mbovu na maji safi yaliyopungua.

Upepo mkali uliahirisha kuondoka kwa msafara huo, na tarehe 25 Januari meli mbili za Kifaransa chini ya uongozi wa Kapteni Jean-François de La Pérouse, zilitokea pwani. Asubuhi iliyofuata, Phillip na kikundi kidogo walihamia Bahari ya Sydney, ambapo sherehe fupi ilifanyika tarehe 26 Januari.

Australia ilianzishwa rasmi lini?

Koloni la New South Wales lilitangazwa rasmi tarehe 7 Februari 1788, wakati utawala wa Arthur Phillip ulipotangazwa.

Mipaka ya koloni hilo ilianza upande wa mashariki kutoka kwenye meridiani ya 135, ikifunika zaidi ya nusu ya bara hilo.

Mipaka hii ilitegemea mikataba ya Ulaya, ingawa ardhi hiyo ilikuwa makazi ya jamii za kwanza za watu asilia.

Arthur Phillip, British naval commander, c 1789.
UNITED KINGDOM - JUNE 10: Engraving by W Sherwin after a painting by F Wheatly, of Phillip (1738-1814) who, in 1787, commanded the First Fleet carrying convicts to Australia. The day of his landing at Botany Bay, 26 January 1788, was later celebrated as Australia Day. Phillip founded a penal colony at Sydney Cove, Port Jackson, and was made Governor (colonial administrator) of New South Wales. (Photo by SSPL/Getty Images) Credit: Science & Society Picture Librar/SSPL via Getty Images

Je, kutua kuliathiri Mataifa ya Kwanza kwa njia gani?

Meli ya First Fleet ilifika kwenye Ardhi inayomilikiwa na angalau makundi 29 ya mataifa ya kwanza katika eneo la Bonde la Sydney. Ardhi haikuwa tupu.

Kwa watu wa Mataifa ya Kwanza, Januari 26 inaashiria mwanzo wa kutopewa haki, vurugu, na upinzani. Madhara haya yanaendelea kuhisiwa leo.

Kwa nini Januari 26 ikawa Siku ya Australia?

Januari 26 ilitangazwa kwanza kama likizo ya umma huko New South Wales mnamo 1818 na Gavana Lachlan Macquarie. Ilijulikana wakati huo kama Siku ya Kutua Kwanza au Siku ya Msingi.

Ilipofika 1888, makoloni mengi yalikuwa yanasherehekea Januari 26 kama Siku ya Msingi au Siku ya Maadhimisho, ingawa kila koloni lilikuwa likisherehekea tarehe tofauti za kuanzishwa.

Mwisho wa karne ya kumi na tisa, Shirika la Asili la Waaustralia lilikuwa mtetezi mwenye nguvu wa sikukuu ya kitaifa mnamo Januari 26. Taasisi hii ilihimiza shirikisho lakini waliwekea uanachama kwa wanaume weupe waliozaliwa Australia.

Je, Siku ya Australia inaashiria Muungano?

Hapana. Madola ya Jumuiya ya Australia yalianza tarehe 01-01-1901. Kikao cha kwanza cha bunge la shirikisho kilifanyika baadaye, tarehe 09-05-1901.

Tarehe 26 Januari haiashirii tukio lolote kati ya haya. Badala yake, inaadhimisha kutua kwa mwaka 1788 huko Sydney Cove.

Je, jina Australia Day lilianza kutumika lini?

Wazo la Siku ya Kitaifa ya Australia lilianza wakati wa Vita vya Kwanza vya Dunia kama sehemu ya juhudi za kuchangisha fedha kwa ajili ya vita. Kwa miaka kadhaa, matukio yalifanyika mwezi Julai badala ya Januari.

Ifikapo mwaka 1918, baadhi ya mashirika yalianza kutaja Januari 26 kama Siku ya Australia. Mnamo mwaka 1930, Chama cha Wenyeji wa Australia kililiidhinisha rasmi jina hilo, na kufikia mwaka 1935, majimbo mengi yalifuata, ingawa New South Wales iliendelea kuliita Anniversary Day kwa miaka mingine kadhaa.

Kwa nini Januari 26 ni Siku ya Maombolezo kwa watu wa asili wa Mataifa ya Kwanza?

Katika maadhimisho ya miaka 150 ya kutua kwa mwaka wa 1938, viongozi wa Mataifa ya Kwanza waliandaa Siku ya Maombolezo.

Hii ilikuwa moja ya maandamano ya kitaifa ya haki za kiraia za Wenyeji wa asili, ikisisitiza uonevu, kutengwa, na kupokonywa mali.

Tangu hapo, Januari 26 imebaki kuwa siku yenye nguvu ya maandamano, kumbukumbu, na kuishi kwa jamii nyingi za Mataifa ya Kwanza.

Januari 26 ilianza kuwa sikukuu ya kitaifa lini?

Mipango ya sikukuu za umma ilikuwa tofauti kati ya majimbo kwa miongo kadhaa. Baadhi yalikuwa yanaadhimisha Januari 26 yenyewe, wakati mengine yalisherehekea sikukuu hiyo kwenye Jumatatu ya karibu zaidi.

Baada ya maadhimisho ya miaka mia mbili mnamo 1988, majimbo yote yalielekeza mipango yao ya sikukuu za umma polepole. Januari 26 ilianza kuwa sikukuu ya kitaifa yenye mwafaka mnamo 1994.

Australia Day Live 2024
SYDNEY, AUSTRALIA - JANUARY 26: A general view is seen during Australia Day Live 2024 at the Sydney Opera House on January 26, 2024 in Sydney, Australia. (Photo by Don Arnold/WireImage) Credit: Don Arnold/WireImage

Kwa nini tarehe 26 Januari ina umuhimu leo?

Tarehe 26 Januari ina maana nyingi.

Kwa baadhi yenu, inawakilisha utambulisho wa kitaifa na sherehe. Kwa wengi wa watu wa First Nations, inawakilisha uvamizi, hasara, na uvumilivu. Majadiliano yanaendelea kote Australia, kuelewa historia kamili ya tarehe hiyo ni muhimu kwa kusema ukweli na kujenga mustakabali ulio na taarifa zaidi na jumuishi.

Hadithi hii ya "Australia Explained" ilitayarishwa kwa kushirikiana na NITV. Sauti kutoka kwa John-Paul Janke imechukuliwa kutoka kwa video elezi ya NITV.


Share

Follow SBS Swahili

Download our apps

Listen to our podcasts

Get the latest with our exclusive in-language podcasts on your favourite podcast apps.

Watch on SBS

SBS World News

Take a global view with Australia's most comprehensive world news service

Watch now