Mauzo ya samaki wa baharini yanaongezeka sana kuelekea Siku ya Australia, hasa katika soko jipya la samaki la Sydney. Lakini je, daima mnapata thamani ya pesa mnazolipa? Ili kujenga imani na watumiaji, soko linafanya kazi na kundi la wanasayansi wa nyuklia ili kubaini asili ya samaki. Daktari Debashish Mazumder ((DEBA-sheesh Maz-OOM-duh)) anaongoza mradi wa utafiti wa asili ya chakula katika Shirika la Sayansi na Teknolojia ya Nyuklia la Australia (ANSTO).
Teknolojia hii tuliyoendeleza inachambua alama ya mazingira ya chakula. Tunatafsiri alama hizi za mazingira kupitia algoriti ya kujifunza kwa mashine ambayo inaweza, kwa usahihi wa hali ya juu, kuthibitisha chanzo cha asili cha bidhaa hii.Debashish Mazumder
Kwa kufuatilia vipengele kama vile kalsiamu au shaba ndani ya tishu za samaki, alama ya kidigitali inaonyesha haswa samaki alikozaliwa, alikokula, na alikokuwa. Katika maabara, skana ya kushikilia kwa mkono inayotokana na uchimbaji madini pia husaidia kubainisha ikiwa samaki aliyetajwa kuwa wa Australia aliyenuswa porini, kwa hakika alifugwa Asia. Hii inaitwa 'udanganyifu wa chakula'.
Kudanganya wateja kuhusu chanzo na ubora kwa kufanya biashara ni jambo linalojulikana sana. Kwa hivyo, teknolojia hii inahakikisha kwamba lebo iko sahihi. Usimamizi wetu wa uvuvi unachukuliwa kuwa mojawapo ya usimamizi bora wa uvuvi duniani. Kwa hivyo, ndiyo maana tuna sifa nzuri sana ulimwenguni, hasa kwa kuwa Australia inazalisha bidhaa ya ubora wa juu.Debashish Mazumder
Sekta ya samaki ya Australia inathaminiwa hadi dola bilioni 4 kwa mwaka. Australia inauza nje samaki wengi lakini kati ya wale wanaouzwa hapa, karibu asilimia 60 ni wa kuagizwa kutoka nje. Na hii inaongeza hatari ya udanganyifu. Karen Constable ni mshauri mkuu katika Food Fraud Advisors
Kitendo cha makusudi cha kuuza chakula bandia, kisicho na lebo sahihi au kilichobadilishwa kwa faida ya kiuchumi ni udanganyifu wa chakula na ni tatizo la kimataifa lenye thamani ya mabilioni ya dola. Tuna mifumo ya usambazaji iliyo na ugumu zaidi na njia za kununua na kuuza bidhaa kubwa kwa wingi. Kwa hivyo, kimataifa, sekta hii inaamini kwamba udanganyifu wa chakula unakuwa mkubwa zaidi na mbaya zaidi.Karen Constable
Duniani kote, udanganyifu wa chakula unakadiriwa kugharimu hadi dola bilioni 75 kila mwaka, takriban dola bilioni 3 nchini Australia pekee, kulingana na ripoti ya AgriFutures Australia ya 2021. Sekta zinazo hatari kubwa ni pamoja na mvinyo, asali na dagaa. Profesa Jes Sammut anaongoza kikundi cha utafiti wa ufugaji wa samaki katika Chuo Kikuu cha New South Wales. Anasema sekta hii inasaidia teknolojia mpya iliyoundwa kuthibitisha asili ya vyakula, ikiwemo dagaa.
Nyenzo za baharini zina mnyororo mrefu wa usambazaji kutoka mahali zinapozalishwa hadi sekta ya rejareja. Katika kila eneo la mnyororo huo wa usambazaji kuna washiriki mbalimbali ambao wanaweza kuwa na nafasi katika vitendo vya udanganyifu. Kwa hivyo, ni muhimu sana kuwa na teknolojia inayoweza kuthibitisha mahali kitu kimetoka, lakini pia ni muhimu namna kilivyotengenezwa, kama kilivyonaswa porini au kama kilifugwa.Profesa Jes Sammut
Hatari za afya zinazosababishwa na udanganyifu wa vyakula pia ni kubwa sana. Duniani kote, Shirika la Afya Duniani linasema kuwa chakula kilichochafuliwa husababisha magonjwa milioni 600 na vifo 420,000 kila mwaka. Daktari Mazumder anasema uchafuzi nao ni tatizo kubwa nchini Australia pia.
Inawezekana ni kwa sababu ya bakteria. Inaweza kuwa kutokana na virusi na metali kama zebaki, risasi na vitu vingine. Kwa hiyo kimsingi, inahatarisha hali ya afya.Daktari Mazumder
Kuanzia Julai mwaka huu,hoteli na maeneo ya kufurahisha watu nchini Australia yatahitajika chini ya sheria mpya kuonyesha mahali chakula cha baharini kinapotoka, au ikikataa itawekewa faini! Bi. Constable anakaribisha hatua hiyo.
Kama Waastralia, ikiwa ninyi mnafikiria kuwa mnunuzi wa dagaa za Australia, mnataka kweli kujua kwamba mnajipatia kile ambacho mmelipia, na kuna hatari kwamba dagaa za bei rahisi kutoka nje zinaweza kuchukuliwa mahali pa dagaa zilizolimwa Australia.Karen Constable
Bi. Constable anasema udanganyifu unaweza pia kutokea pale ambapo bidhaa zinazouzwa nje kwa bei za juu zinaandikwa vibaya kama zilizolimwa Australia.
Mnaweza kuwa na vyakula kama cherries, kondoo au kamba ambavyo vinadaiwa kuwa vya Kiustralia, lakini kwa kweli si kweli. Ni vigumu sana kuwashtaki wadanganyifu hao wa chakula bila kuwa na teknolojia ya kuwasaidia.Karen Constable
Kulingana na Daktari Mazumder, plum ya asili ya Australia ya Kakadu ni miongoni mwa bidhaa zinazoweza kubadilishwa kwa urahisi.
Tuliponunua kutoka kwa wasambazaji tisa tofauti na wote walikuwa kutoka nje ya nchi. Tuligundua kuwa wote walikuwa bandia na si ya kweli unga wa plum wa KakaduDaktari Mazumder
Timu ya ANSTO inaleta teknolojia yake duniani kote, ikishirikiana na wanasayansi kujenga hifadhidata kubwa kama sehemu ya mradi mpya wa asili ya chakula. Mkurugenzi wa Programu ya Sayansi, Patricia Gadd, anaeleza.
Tunaunda hifadhidata ya bidhaa zote za chakula kutoka kote Australia. Na siyo tu Australia sasa, bali pia nchi nyingi za Asia ya Kusini Mashariki zinaungana nasi. Kwa hiyo, tunajenga hifadhidata yenye idadi kubwa ya sampuli na aina mbalimbali za bidhaa za chakula.Patricia Gadd
Kufuatilia asili ya chakula imekuwa mradi wa shauku wa muda mrefu kwa Dkt. Mazumder ambaye anatumaini teknolojia mpya hivi karibuni itaifanya asili ya chakula ionekane zaidi kwa wote.
Siku moja, huenda ninyi mkanunua na kutumia simu zenu mahiri kuangalia msimbo wa vichekesho mdogo na kuweza kuona vipengele vyote, vinavyohusishwa na mazingira maalum, na kuthibitisha kwamba bidhaa mnayoinunua inatoka kwa chanzo halisi.Dkt. Mazumder
