Sensus 2026: Saida maka ita-boot presiza hatene atu bele halo parte iha sensus

Census other dwelling visits_credit ABS.jpg
Sensus ne’e obrigatóriu atu kompleta ba ema hotu iha Austrália. Credit: ABS

Sensus 2026 sei halao iha Tersa-feira 11 Agostu no ema hotu-hotu iha Austrália iha kalan ne'e tenke sura. Dadus sensus nian uza atu komprende ema hela iha ne’ebé, lian sira ne’ebé sira uza iha uma (inklui Auslan), apoiu ne’ebé sira presiza no oinsá Austrália muda nu’udar nasaun. Kontajem sei ajuda asegura katak ema sira iha sira komunidade, kultura no fiar sei hetan reprezentasaun. Ida-ne'e maka saida maka ema presiza hatene kona-ba kompleta Sensus ba sira nia uma-kain.


Published

Updated

By Melissa Compagnoni

Presented by Cristina Benedek

Source: SBS



Share this with family and friends


Sensus 2026 sei halao iha Tersa-feira 11 Agostu no ema hotu-hotu iha Austrália iha kalan ne'e tenke sura. Dadus sensus nian uza atu komprende ema hela iha ne’ebé, lian sira ne’ebé sira uza iha uma (inklui Auslan), apoiu ne’ebé sira presiza no oinsá Austrália muda nu’udar nasaun. Kontajem sei ajuda asegura katak ema sira iha sira komunidade, kultura no fiar sei hetan reprezentasaun. Ida-ne'e maka saida maka ema presiza hatene kona-ba kompleta Sensus ba sira nia uma-kain.


Pontus importante sira:

  • Sensus ne'e obrigatóriu ba ema hotu iha Austrália iha kalan Sensu nian, 11 Agostu 2026.
  • Ita-boot nia resposta iha sensu ne’e sei ajuda fornese servisu sira ne’ebe bele hatan bai ta-boot nia nesesidade sira agora no oinsá nesesidade sira-ne'e bele muda iha futuru.
  • Informasaun pesoál ne'ebé ita-boot sira fornese sei rai ho seguru no sei la uza atu identifika ita-boot.
  • Dadus sensu nian informa desizaun sira kona-ba servisu no apoiu ne'ebé ita-boot nia komunidade simu.

Sensus ida ne'e atu hare deit ba kontajen ema nian?

Kada tinan lima, Gabinete Estatístika Austrália nian (ABS) sura ema no uma-kain ida-idak iha Austrália. Ida-ne'e maka Sensus ba Populasaun no Abitasaun, ne'ebé koñesidu ho naran Sensu.

Informasaun ne'ebé halibur ajuda forma servisu sira ne'ebé ita-boot nia área lokál ka komunidade simu.

ABSCensusPortavós Nasionál,Emily Walter, hatete katak Sensus maka kolesaun dadus ne'ebé boot liu iha Austrália no fornese estatístika sira ne'ebé iha valór liu iha nasaun ne'e.

Nia hatete "Ida-ne'e maka imajen ida kona-ba sé maka ita no ... hatudu oinsá ita muda iha tempu nia laran. Sensus husu pergunta sira kona-ba saúde, edukasaun, background kulturál [no] empregu, buat sira ne'e hotu fornese imajen ida ne'ebé riku kona-ba kompozisaun ekonómika, sosiál no kulturál Austrália nian."

Dadus sensus ajuda asegura servisu no infraestrutura ne’ebé loos disponivel ba indivíduu, família no komunidade sira, iha ne’ebé no bainhira sira presiza. Ida-ne'e inklui servisu lian nian, eskola sira, kuidadu saúde, programa komunitáriu sira, transporte públiku no apoiu ba hela-fatin.

Census form delivery_credit ABS.jpg
Ofisiál Sensus sira iha Terrenu sei ajuda asegura katak ema hotu-hotu sura liuhosi akompañamentu ho umakain sira ne'ebé seidauk kompleta sira nia Sensus. Credit: ABS

Se mak tenke kompleta sensus ida ne'e?

Ema ida-idak iha Austrália iha kalan Sensus nian, 11 Agostu 2026, presiza atu sura.

Kompleta Sensus ne’e obrigatóriu. Ida-ne'e signifika katak uma-kain hotu-hotu tenke partisipa no ema hotu-hotu presiza sura iha formuláriu Sensus nian.

Sra. Walter hatete "Ne'e inklui estudante internasionál sira, vizitante sira, titulár vistu sira no bebé sira. Ema balun lakon bebé sira iha sira nia formuláriu Sensus nian".

Wainhira kompleta Sensus ba Ita-boot nia uma-kain, Ita-boot presiza inklui ema hotu-hotu ne'ebé maka hela iha Ita-boot nia uma iha kalan Sensus nian.

Oinsa se hau laiha uma bainhira sensus ne'e halao?

Se ita-boot iha rai-li'ur iha loron 11 fulan-Agostu tinan 2026, ita-boot la presiza kompleta Sensus.

Maibé se ita-boot halo viajen iha Austrália nia laran, porezemplu akampamentu ka hela ho belun sira, ita-boot presiza kompleta Sensus iha ne'ebé de'it ita-boot iha.

Sensus inklui pergunta ida kona-ba fatin ne'ebé ita-boot normalmente hela ba.

Ita-boot la presiza kompleta ida-ne'e iha kalan ne'e kedan, maibé ita-boot nia resposta sira tenke reflete ita-boot nia fatin iha 11 Agostu 2026. Ita-boot bele kompleta formuláriu bainhira ita-boot simu ita-boot nia instrusaun sira se ita-boot hatene ita-boot sei iha ne'ebé iha kalan Sensus nian.

Perguntas saida mak sira sei husu?

Iha loron hirak antes kalan Sensus nian, maioria uma-kain sira sei simu karta ida ne’ebé esplika oinsá atu kompleta formuláriu Sensus online. Uma-kain balu sei hetan formuláriu surat-tahan.

Completing a paper Census form_credit ABS.jpg
Ita-boot bele kompleta Sensus ne'e online, iha surat-tahan, ka ho tulun husi pesoál Sensus nian. Credit: ABS

Sra. Walter hatete katak Sensus inklui pergunta sira kona-ba saúde, edukasaun, empregu no tópiku sira seluk ne'ebé hamutuk pinta imajen luan ida kona-ba uma-kain no komunidade ida.

"Pergunta sira hanesan se ema ida mai hosi orijen Aboríjene no Torres Strait Islander, lian ne'ebé ko'alia iha uma, nasaun moris nian no nasaun moris inan-aman nian, bei'ala sira, relijiaun, tinan to'o nian, tópiku sira hanesan ne'e."

Oinsa se hau iha perguntas ka duvidas ba informasaun ne'ebe hau fahe?

Iha salvaguarda sira iha fatin atu proteje ita-boot nia privasidade.

Sensus laos kona ba ema ida-idak, maibe kona ba informasaun husi populasaun tomak.

Sensus husu ita-boot nia naran no enderesu hodi suporta kualidade dadus, inklui dadus loloos ba área oioin. Naran sira haketak hosi detalle sira seluk iha inísiu prosesu nian.

Ami legalmente la hetan lisensa atu fahe dadus Sensus nian ho ema ruma, ajénsia governu nian ruma ka buat seluk, iha maneira ida ne'ebé maka bele identifika ema ruma
Emily Walter

Ida-ne'e signifika katak informasaun ne'ebé ita-boot fornese maka konfidensial, rai ho seguru no labele uza atu identifika ita-boot. Organizasaun sira, inklui departamentu governu nian sira seluk duké ABS, labele asesu ba informasaun pesoál ruma ne'ebé ita-boot inklui iha ita-boot nia formuláriu Sensus nian.

Dadus Sensus ne’ebé la identifika uza husi grupu komunidade sira, organizasaun sira ne’ebé la buka lukru, negósiu sira no governu sira.

Welcoming Australia maka organizasaun ida ne'ebe servisu ho governu lokál sira, klube desportivu sira, universidade sira no servisu fatin sira iha nasaun tomak.

CEO husi Welcoming Australia, Aleem Ali, esplika tanba saida maka ita-boot nia resposta onestu importante.

"Se ita-boot la rejista ita-boot nia lian, ita-boot nia fiar, ita-boot nia kultura, ita-boot sai invizível ba ema sira ne'ebé foti desizaun finansiamentu nian."

Census follow-up visits_credit ABS.jpg
Ofisiál Sensus sira iha Terrenu bele halo akompañamentu ba umakain sira ne'ebé seidauk kompleta dokumentu Sensus nian. Credit: ABS

Tanbasa mak importante atu fahe informasaun lolos durante sensus ne'e halao?

Hatán ho loloos ba pergunta Sensus nian hotu-hotu garante ita-boot nia lian no ita-boot nia komunidade inklui bainhira halo planu ba eskola sira, sentru komunitáriu sira, apoiu ba lian no servisu importante sira seluk.

Sr. Ali husu ba ema hotu atu hatán ba pergunta sira ho onestu no loloos.

Partisipa lolos maka kona-ba dignidade atu ema haree, no laran-luak hosi rekursu sira ne'ebé ita-boot nia komunidade merese.
Aleem Ali

Peter Doukas maka Prezidente Federasaun Konsellu Komunidade Étnika sira nian iha Austrália (FECCA).

Nia hatete katak organizasaun komunitária sira hanesan Konsellu Komunidade Étnika sira halo ona parseria ho ABS hodi hato'o informasaun Sensus nian iha lian, no hodi hamenus preokupasaun ruma.

NIa hatete "Hetan dadus ne'ebé loos no ajuda ema sira atu komprende katak ida-ne'e maka parte importante tebes hosi vida sívika iha Austrália maka sentrál,".

Aleem Ali hatete katak dadus Sensus nian iha papél signifikativu ba Welcoming Australia "... tanba ida-ne'e ajuda ami atu apoia organizasaun sira ne'ebé ami serbisu hamutuk atu sai akollidu no inkluzivu liután no atu serbisu ho efetivu liután ho... komunidade oioin."

AU21-P00001379-07_Census_IngerGen_Family_HowTo_RGB.jpg
Credit: ABS/CHRIS BUDGEON PHOTO

Oinsa dadus sensus nia azuda komunidade multikultural sira?

Sensus iha impaktu loloos ba ema nia moris.

Informasaun ne'ebé ita-boot fornese ajuda grupu komunidade sira, negósiu sira no governu sira atu foti desizaun sira ne'ebé informadu kona-ba tipu servisu no apoiu ne'ebé ita-boot nia komunidade simu.

Aleem Ali hatete katak dadus Sensus nian bele haree hanesan mapa ida ne'ebé hatudu mai ita sé maka ita nu'udar nasaun ida.

"Porezemplu, bainhira dadus hatudu númeru aas ema nian iha fatin espesífiku ida ho profisiénsia Inglés ne'ebé ki'ik, evidénsia ne'e bele uza atu... apoiu ba buat sira hanesan kuidadu saúde iha lian no servisu tradusaun nian iha ospitál lokál sira. Ida-ne'e mós ajuda ita atu identifika saida maka ita bele bolu komunidade subar sira ne'ebé dala barak la haree iha konsulta no finansiamentu tradisionál sira." No bainhira ita haree imajen boot, iha diversidade barak tebes iha komunidade multikulturál sira Austrália nian ne'ebé importante atu kaptura.

Sr. Doukas hatete "Porezemplu... komunidade sira ne'ebé estabelese ona bele iha nesesidade úniku sira kona-ba apoiu ba idozu sira, enkuantu sira ne'ebé foin to'o bele iha ezijénsia sira kona-ba apoiu ba lian ka buat ruma ne'ebé báziku hanesan asentamentu no eskola sira".

Census engagement staff 2_credit ABS (1).jpg
Ita-boot bele simu ajuda pesoál iha sentru pop-up Sensus nian.

Se iha asistensia ruma atu azuda ema prense formulariu ne'e?

Nu’udar data Sensus nian besik ona, ABS servisu hamutuk ho organizasaun sira, negósiu sira no grupu komunidade sira iha Austrália tomak atu garante katak ema bele kompleta Sensus ne’e iha ne’ebé de’it. Ida-ne'e kobre área urbana, rejionál no remota sira no garante katak ema sira ne'ebé hela dook hosi uma, porezemplu iha otél sira, ospitál sira, kampu sira no parke karavana sira, hetan mós apoiu.

Sr. Ali hatete katak ABS sei fornese panfletu sira, matadalan áudiu sira no rekursu sira vídeo nian iha lian oioin.

"Ita-boot bele vizita sentru ofisiál Sensus nian ba ajuda pesoál, no iha mós apoiu liuhosi telefone liuhosi Sentru Kontaktu Sensus nian. No se ita-boot presiza intérprete ida, ita-boot bele uza servisu Nasionál TIS nian.

" Hanoin ba katak, kalan Sensus nian maka Tersa-feira 11 Agostu. Se ita-boot iha Austrália iha kalan ne'e, asegura katak ita-boot sura ona.

Presiza de'it tempu badak atu kompleta, maibé informasaun ne'ebé ita-boot fornese bele ajuda forma servisu sira no apoiu ba ita-boot nia komunidade ba tinan sira tuirmai.

For more information about the Census, visit the Census website. For in-language information or support, visit the Language support page.

This content was produced in partnership with the Australian Bureau of Statistics.


Latest podcast episodes

Follow SBS Tetum

Download our apps

Listen to our podcasts

Get the latest with our exclusive in-language podcasts on your favourite podcast apps.

Watch on SBS

SBS World News

Take a global view with Australia's most comprehensive world news service

Stream now