ኣማራጺታት ክንክን ሕርስን ጥንስን ኣብ ኣውስትራሊያ፡

• ኣብ ኣውስትራሊያ ናይ ሕርሲ መማረጺታት እንታይ እዮም?
• ንወጻኢታት ክንክን ወሊድን ጥንስን ዝኸፍል መን እዩ ?
• ኣብ እዋን ጥንስን ሕርስን መን እዩ ዚኣልየኒ ?
• ቀጻልነት ክንክን እንታይ እዩ?
• ብዘይካ ኣብ ሆስፒታል ኣብ ካልእ ቦታ ክወልድ እኽእል ድየ ?
• ኣብ ገዛ ምውላድን ናጻ ምውላድንከ ሓደ ድዩ ?
• ኣብ ምምራጽ ወሊድ እንተ ኣጸጊሙኒኸ ?

ኣብ ኣውስትራሊያ፡ ኣገልግሎት ውሃብቲ መወለዳን ንሰበይቲ ማእከላት ብዝገብር ሜላ እዩ ዘሎ፤ ነፍሰ ጾራት ብዛዕባ ሕርስን ክንክንን ሓበሬታ ተዋሂብወን ምርጫ ክወስዳ ይኽእላ ።

ኣብ ኣውስትራሊያ ናይ ሕርሲ መማረጺታት እንታይ እዮም?

ከከም ትነብረሉ ከባቢ ፡ ኣድላይነት ትመርጾ ሕክምና ፣ መሰረት ዝገበረ ናይ ጥንስን ክንክን ወሊድን ዝተፈላለዩ መማረጺታት ኣለዉ ።

እቶም ቀንዲ ልሙዳት ዝኾኑ ሞዴላት ክንክን ጥንስን ሕርስን ፡ ኣብ ህዝባዊ ሆስፒታላት ዝወሃብ ክንክን ኣደነት ፡ ሓባራዊ ክንክን ፡ መሕረሲ ጉጅለ ልምምድን ውልቃዊ ክንክን ዕትብቲ ኣደን እዮም ።

ብዛዕባ ሞዴላት ክንክን ኣብ ናይ ኣውስትራሊያ መንግስቲ ኣብ ጥንሲ፡ ሕርሲ ፣ ዝምልከት ናብ መርበብ ሓበሬታ ህጻናይ (Baby website) ወይ ናብ ሓፈሻዊ ሃኪም ( ጂ.ፒ). ክትበጽሕ ትኽእል ።

ራሄል ዎርዝቦይስ ፡ ክኢላ ክሊኒካል ጥንሲ፡ ሕርስን ህጻናትን ያ ፡ "ኣብ ከባቢኻ ንዚርከቡ ከም ህዝባዊ ክንክን ፡ ብሕታዊ ክንክንን መሕረሲ መደባትን ዝኣመሰሉ ናይ ኣደነት ሞዴላት ፡ ክገልጸልካ ይኽእል እዩ" በለት ።

ንወጻኢታት ክንክን ወሊድን ጥንስን ዝኸፍል መን እዩ ?

ናይ ውልቂ ተሓካሚ ኮይንኪ እንድሕር ትወልዲ ኮይንኪ ፣ ናይ ግሊ ሓለዋ ጥዕና ውሕስና ኢንሹራንስ ንገለ ካብቲ ወጻኢታት ክሽፍን ይኽእል እዩ ።

ዝፍቀደሎም ናይ ህዝቢ ተሓከምቲ ፤ ኣብ ህዝባዊ ሆስፒታል ኽትወልድ ንዝኽፈል ወጻኢታትን ከምኡ "ውን ንመብዛሕትኡ ልሙድ ዝኾነ ናይ ጥንሲ ወጻኢታት መዲኬር ይሽፍን ።

"ምስ መሕረሲትኪ ወይ ምስ ሓኪምኪ ፣ ብጕጅለ ዝግበር ናይ ወሊድ ትምህርቲ ፣ ምስ ከም ኣመጋግባ ፣ ማሕበራዊ ሰራሕተኛታት ፣ ናይ ኣእምሮ ናይ ጥዕና ደገፍ ዘድልየኪ ኩሉ ዓይነት ጥዕና ሓበሬታ ክትረኽቢ ትኽእሊ ኢኺ" ትብል ሚስ ዎርቦይስ ።

ይኹን እምበር ፡ ካብ ጁባ ወጻኢ ተወሳኺ ወጻኢታት ዝግበረሉ ኣጋጣሚታት ክህሉ ይኽእል እዩ "በለት ።

ብዛዕባ ዝኾነ ክፍሊት ብናይ Medicare ወይ ብናይ ግሊ ሓለዋ ጥዕና ውሕስና ኢንሹራንስ ንዘይተኸፋፈለ ናይ ኣደነት ክንክን ምሕታት ይከኣል'ዩ ።

ኣብ እዋን ጥንስን ሕርስን መን እዩ ዚኣልየኒ ?

ከከም እቲ ትደልይዮ ፡ ቀረብካን ኣበይ ክትወልዲ ከም ትደልይን ፡ ብክኢላታት መሕረስቲ ፡ ብ ሓኪምኪ (ጂ.ፒ.)፡ ወይ ብሕብረት ሰብ ሞያ ጥዕና ኽትሓርሲ ትኽእሊ ኢኺ ።

ኣብ ህዝባዊ ሆስፒታል ክትወልዲ መደብ እንተጌርኪ ፣ እሞ ጥንስኺ ኣብ ሓደጋ ዘእቱ ምስዝኸውን ፣ ፍሉይ ናይ ሕርሲ ክኢላ ክርእየኪ ይኽእል እዩ ።

ናይ ውልቂ ሕሙም ምስ እትኾኒ ፣ ናይ ውልቂ መሕረሲት ወይከኣ ናይ ግሊ መሕረሲት ክትመርጺ ትኽእሊ ።

"መሕረስቲ መብዛሕትኡ ግዜ ጥዑይን ዘይተሓላለኸን ጥንሲ ይድግፋ እየን: obstetricians ግን ንዝተሓላለኸ ኵነታት ኣብ ምእላይ ክኢላታት እዮም" ትብል ሜስ ዎርቦይስ ።

"ነፍሲ ወከፍ ክኢላ ጽቡቕ ክንክን ክገብር ይኽእል እዩ ። እንተኾነ ግን ምስ ኩነታት ጥንስኺን ናይ ባዕልኺ ምርጫን ምግጣም እዩ "በለት ።

ቀጻልነት ክንክን እንታይ እዩ?

ኣብ ምሉእ ናይ መወለዳን ግዜ ሓደ ዓይነት ሓኪም ፣ መሕረሲት ወይከኣ ጉጅለ መሕረሲታት ክትርኢ እንከለኻ ቀጻልነት ናይ ክንክን ጥዕና ይበሃል።

ሓደ ምስ ሓደ ክንክን ዝግበረሎም ሞዴላት ንኣደን ዕሸልን ዝጠቅም ምዃኑ ተረጋጊጹ እዩ ።

ኣብ ዩኒቨርሲቲ ወስተርን ሲድኒ ፕሮፌሰር ሚድዊፍሪ ዝዀነት ሃና ደሊን ፡ "ንኣብነት ፡ እቲ ዝግበር ክንክን ቀጻሊ ስለ ዝዀነ እቲ ኣብ መንጎ ጣልቃ ናይ ምእታው ተኽእሎ ዝተሓተ ከም ዝዀነን ዕግበት ከምዝህብን ፡ ጡብ ምጥባውን ዝሓሸ ከምዝኸውን፡ ከምኡውን ናይ መጠን በሰላ ወሊድ ተኽእሎኡ ትሑት ከም ዝዀነን ንፈልጥ ኢና" በለት ።

ብዘይካ ኣብ ሆስፒታል ኣብ ካልእ ቦታ ክወልድ እኽእል ድየ ?

ኣብ ኣውስትራሊያ ውሽጢ መብዛሕቶም ቆልዑ ኣብ ሆስፒታላት እዮም ዝውለዱ ።

ኣብ ከባቢኻ እንተሃልዩ ኣብ ማእከል መወልዳን ክትወልዲ ክትመርጽ ትኽእሊ ኢኺ ። ማእከላት መወልዳን/Birthing centres ትሑት ናይ ጣልቃ ምእታው ንዘይተሓላለኸ ጉዳይ ጥንሲ የተኩራ ።

ትሑት ተኽእሎ ሓደጋ ጥንሲ ምስዝኸውን ኣብ ገዛ ምውላድ ካልእ መማረጺ እዩ ።

ፕሮፌሰር ዳሂለን ብዛዕባዚ ተብርህ፡ "ኣብ ገዛ ምውላድ ክብሃል ከሎ ፡ ሓንቲ ዝተመስከረላ መሕረሲት ኣብ ምሉእ ጥንስኺ ክንክን ክትገብረልኪ ከላ እዩ ፣ ኣብ ገዛ ኽትውለዲ ክትድውሊላን ፡ ኣብ ገዛኺ መጺኣ እያ እትበጽሓኪ"

"ኵሉ ነገር በቲ ዝድለ እንተከይዱ ኰይኑ ፡ ህጻን ኣብ ገዛ ክውለድ ይኽእል ፡ ሓደጋ እንተ ኣጋጢሙ ናብ ሆስፒታል ከተሰጋግረኪ ትኽእል እያ ።"

መሕረሲትኪ ወይ ሓኪምኪ ብዛዕባ ኣብ ገዛ ምውላድ ዘስዕቦ ረብሓን ሓደጋን ኽዘራረቡኺ እዮም ።

ኣብ ገዛ ምውላድን ናጻ ምውላድንከ ሓደ ድዩ ?

ኣብ ገዛ ምውላድ (Homebirth) ን ነጻ ምውላድን (freebirth) ሓደ ኣይኮኑን።

ኣብ ገዛ ምውላድ ( homebirths) ግን እንተ ወሓደ ሓደ ሰብ ሕክምናዊ ክንክን ክገብር ዝኽእል ብፍላይ ምዝጉብ መሕረሲት ክትህሉ ኣለዋ ።

"መሕረስቲ ፡ ኦክስጅን ሒዘን እየን ዝመጻ ፣ መድሃኒት እውን ይወስዳ እየን ፣ ሓደ ነገር መዓስ ብግቡእ ከም ዘይከይድ ንፈልጥ ኢና ፣ ከምኡ እንተኣጋጢሙ ድማ ናብ ሆስፒታል ክንከይድ ኣሎና ።

"ኵሉ እዚታት ኣብ ብ ናጻሕርሲ (freebirth) የለን ።"

ኣብ ምምራጽ ወሊድ እንተ ኣጸጊሙኒኸ ?

ኣብ እዋን ሕርሲ ዝግበር ምርጫታት ዓቕልኻ ይጸበካ እዩ ።

ናይ ኣእምሮ ጸገም እንተ "ልዩካ ፣ በይንኻ ከምዘይኮንካ ፍለጥ ።

ቅድመ ሕርሲ ጸቕጥን ጭንቀትን Perinatal depression and anxiety (PNDA) ነታ ኣብ ሕርሲ ዘላን መጻምዳን ኣብ ዝኾነ ይኹን እዋን ጥንስን ሕርስን ዝጸሉ ኩነታት እዩ ይብል ማቲው ኣኲሊና ። ንሱ ምስ ጊድጌት ፋውንዴሽን ኣውስትራሊያ ዝበሃል ሃገራዊ ናይ ኣእምሮ ጥዕና ኣገልግሎት ናይ ሕክምና ጉጅለ ሓላፊ እዩ ።

"ኣብ ዓዓመት ዳርጋ 100,000 ዝዀኑ ወለዲ ይትንክፉ እዮም ።"

ናይ ኣእምሮ ሓለዋ ጥዕና ደገፍ ዘድልየኻ እንተኾይኑ ናብ ሓኪምካ /ጂ.ፒ.ኣይ. ብምኻድ ሓገዝ ንምርካብ ኣዘራርብ ።

እቲ ናይ ምውላድ ተመክሮኻ ከመይ ክኸውን ከምትደሊ ንገዛእ-ርእስኻ ምሕታት ፡ ክትወስዶ እትኽእል ቀሊል ስጉምቲ እዩ ክብል ኣቶ ኣኪሊና ይመክር ።

ኣብ መወዳእታ ፡ ብዛዕባ ወሊድ እኹል ፍልጠት እንተ ኣልዩካ ፡ ምርጫታትካ ምርዳእን ኣብ ውሳነኻ ምድጋፍን ማለት እዩ ።

"ባህላዊ ድሌታትካን ምርጫታትካን ጽን ኢልካ ምስማዕን ምዕዛብን ከምኡ 'ውን ኣካል ናይ ኩሉ ውሳኔታት ምዃንን ኣብ መንጎኺ: መሕረሲትክን ሓኪምን ዝግበር ዝርርብ ምክያድን እዩ" ትብል ሜስ ዎርቦይስ: ኣብ መደምደምታ ።

Subscribe to or follow the Australia Explained podcast for more valuable information and tips about settling into your new life in Australia.

Do you have any questions or topic ideas? Email australiaexplained@sbs.com.au