ስሩዕ መርመራ ጡብ ንመንሽሮ ጡብ ብኣግኡ እቲ ሕማም ምህላዉ ንምፍላጥ ክሕግዝ ይኽእል እዩ፣ ቅድሚ ዝኾነ ምልክታት ወይ ምልክታት ምፍላጥካ። መርመራ ክገብራ ንዝምልከተት ደቂ ኣንስትዮ ወይ ንመንሽሮ ጡብ ኣብ ሓደጋ ዝርከባ ሰባት ብነጻ እዩ። ኣስታት 20 ደቓይቕ ዝወስድ ኮይኑ፡ ኣብ ክልተ ዓመት ሓደ ግዜ መርመራ ምግባር፡ ንጥዕና ንምሕላው ውጽኢታዊ መገዲ’ዩ። መርመራ ጡብ ክትጭነቐሉ ዘለካ ነገር ከምዘይኮነ ኣብዚ ተገሊጹ ኣሎ።
መርመራ ጡብ ኣዝዩ ኣገዳሲ ዝዀነሉ ምኽንያት እንታይ እዩ፧
መርመራ ጡብ ንመንሽሮ ጡብን ካልኦት ሕማማትን ከለሊ ዝኽእል ስሩዕ መርመራ ጥዕና ደቂ ኣንስትዮ እዩ።
መርመራ ጡብ ወይ ማሞግራም ትሑት መጠን ራጂ ኣጥባት ኮይኑ፡ ብኣጋኡ ምልክታት መንሽሮ ጡብ ንምፍታሽ ዝውዕል ምዃኑ ኣብ BreastScreen NSW ላዕለወይቲ ሬድዮግራፈር ብሮንዊን ሞርሊ፡ትገልጽ።
"ክንዲ ፍረ ሩዝ ዝኣክል ንኣሽቱ መንሽሮታት ቅድሚ ምርኣይ ወይ ክስምዖም ንምፍላጥ ዝግበር መርመራ እዩ። መንሽሮ ጡብ ኣቐዲምና ብዝረኸብናዮ መጠን፡ ዝሓሸ ናይ ምድሓን ዕድል ኣሎ ማለት'ዩ፡ እቲ ዝግበር ሕክምና ድማ ውሑድ ጾር ክኸውን ይኽእል'ዩ።"
መንሽሮ ጡብ ብዘይ ዝኾነ ርኡይ ምልክታት ክምዕብል ስለ ዝኽእል ስሩዕ መርመራ ኣገዳሲ እዩ።
በዚ ጥራይ’ዩ ድማ ስክሪን ጡብ ክንገብር ዘድልየና ምኽንያት።
መን'ያ ነቲ ሃገራዊ መደብ መርመራ ጡብ ክትገብር ትኽእል?
ብረስትስክሪን ኣውስትራልያ ኣብ መንጎ መንግስታት ፌደራል፣ መንግስታት ግዝኣታትን ዝካየድ ሓባራዊ ተበግሶ እዩ።
እቲ መደብ መርመራ ጡብ ድማ ቀሊል ይገብሮ። ብነጻ ስለ ዝኾነ ካብ ሓኪምኪ ሪፈራል ኣየድልየክን’ዩ።
ነዚ ዝምልከተኪ እንተኾይኑ፡ ካብ 50 ክሳብ 74 ዓመት ዝዕድሚኣ ጓል ኣንስተይቲ እንተኾንኪን፡ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ክልተ ዓመት መርመራ ክትገብሪ ብፖስታ ክትዕደም ኢኺ፡ ኣብ ክሊኒክ ብረስትስክሪን ወይ ኣብ ከባቢኺ ኣብ ዝርከብ ተንቀሳቓሲ ቫን ቆጸራ ክትሕዚ ድማ ትኽእሊ።
እቲ መደብ ንኹሉ ዝሓቁፍን ተበጻሒን እዩ። ንኣብነት BreastScreen NSW ኣብ መላእ እታ ግዝኣት ልዕሊ 250 ናይ መርመራ ቦታታት የካይድ።
ገለ ካብቲ ዕላማ ዝገበረ ጉጅለ ወጻኢ ዝወድቁ ሰባት ገና ክምርመሩ ኣለዎም።
"ኣቦርጅናልን ደሴታት ቶረስ ስትሬትን ደቂ ኣንስትዮ ካብ 40 ዓመት ጀሚረን መርመራ ክገብራ ይምከራ፡ ብፕሮግራም ብረስትስክሪን ምስ ዝፍለጣ ድማ ይዕደማ" ትብል ሚስ ሞርሊ። "ልዕሊ 75 ዓመት ዝዕድሚአን ደቂ ኣንስትዮ፡ ስሩዕ መርመራ ጡብ ንዓአን ዝምጥን እንተኾይኑ ንምፍላጥ ምስ ሓፈሻዊ ሓካይመን ክዘራረባ ይምከራ።"
ኣብ እዋን መርመራ ጡብ እንታይ ክትጽበዪ ትኽእሊ?
ንብዙሓት ቆጸራ ንኸይሕዛ እቲ ዝዓበየ ዕንቅፋት እቲ ዘይርጉጽነት ክኸውን ይክእል እዩ።
ክልተ ቋንቋታት ዝዛረባ መምህራን ጥዕና ከም በዓል ፌሊሻ ቤላጅያ ካብ ማእከል ሕብረ ባህላዊ ማእከል ጥዕና ደቂ ኣንስትዮ (MCWH) ኣብ መልበርን፡ ደቂ ኣንስትዮ እንታይ ክጽበያ ከም ዘለወን፡ ብቋንቋአን ንኽርድኣ ይሕግዝወን።
ኣብ መቐበሊ ኣጋይሽ ምስ በጻሕካ፡ ነቲ ሬድዮግራፈር ኣብ ክፍሊ መርመራ ቅድሚ ምርኣይካ ገለ ወረቓቕቲ ክትመልእ ከም እትሕተት ትገልጽ።
"እቲ ሬድዮግራፈር ላዕለዋይ ክፋል ኣካላትኪ ከተውጽኢ ክሓተኪ እዩ። ኩሉ ክዳውንትን ውሽጣዊ ክዳውንትን ካብ ላዕለዋይ ፍርቂ ኣካላትኪ ከተውጽኢ ከድልየኪ እዩ። ብርግጽ ጋዋን ክትሓትት ትኽእል ኢኻ። ኣብ እዋን መርመራ ሕቶታት ክትሓትትን ምቾት እንተዘይተሰሚዑኪ ድማ ነቲ ሬድዮግራፈር ኣብ ዝኾነ እዋን ደው ከብል ክትሓትትን ትኽእል ኢኺ። ንጹር ምስሊ ንምርካብ ጡብ ንሓጺር እዋን ይጽቀጥ። ዘይምቹእ እዩ፣ ግን ቃንዛ ክህልዎ የብሉን።"
ካብ ሕብረ-ባህላዊ ማሕበረሰባት ዝመጻ ደቂ ኣንስትዮን ብጾታዊ መንነት ዝተፈላለዩ ሰባትን ካብቲ ሓፈሻዊ ህዝቢ ዝወሓደ መጠን መርመራ ጡብ ይገብራ።
BreastScreen Victoria ከም ዝጸብጸቦ፡ ካብ 2022–24፡ መጠን መርመራ ኣብ መንጎ ደቂ ኣንስትዮ ካብ ቪክቶርያ ሕብረ-ባህላዊ ማሕበረሰባት ካብቲ ሓፈሻዊ መጠን ተሳትፎ ቪክቶርያ ብ13 ሚእታዊት ዝወሓደ ምንባሩ ይሕብር።
ነዚ ስታቲስቲክስ ብዙሓት ረቛሒታት ይገልጽዎ። ቅድሚ ሕጂ ኣብ ክልቲኡ መበቆል ዓዶምን ኣውስትራልያን ዝነበረን ተመኩሮታት ክንክን ጥዕና ሓደ ካብቶም ኣበርክቶ ክህልዎም ዝኽእል ምዃኑ ሚስ ቤላጅያ ትዛረብ።
“ካልእ ምኽንያት ድማ ስርዓተ ጥዕና ኣውስትራልያ ዝተሓላለኸ ክኸውን ስለ ዝኽእልን ኩሉ ግዜ ድሌታት ደቂ ኣንስትዮ ካብ ሕብረ-ባህላዊ ማሕበረሰባት ዘማልእን ስለዘይኮነን፡ እዚ ድማ ኣገልግሎት ክንክን ጥዕና ንኸይረኽባ ዕንቅፋታት ክፈጥር ይኽእል።”
ንካብ ዝተፈላለየ ድሕረ ባይታ ዝመጻ ደቂ ኣንስትዮ ደገፍ ኣሎ ድዩ?
እወ፡ ኣብዚ ድማ ከም MCWH ዝኣመሰላ ትካላት ዝዋስኣ ኮይነን፡ ስደተኛታትን ሓተቲ ዑቕባን ደቂ ኣንስትዮ ኣብ ስርዓተ ጥዕና ኣውስትራልያ ብኸመይ ከም ዝጓዓዛ ብዝበለጸ ንኽርድኣ ይሕግዛ።
መምህራን ጥዕና MCWH ምስተን ዝድግፍወን ደቂ ኣንስትዮ ቋንቋ፣ ባህልን ዝተነብረ ተመኩሮን የካፍሉ፣ በዚ ድማ ከም በዓል ሚስ ቤላጅያ ዝኣመሰሉ መምህራን ብኣኽብሮታዊ፣ ኣገዳስነትን ኣድማዕን ብዝኾነ መንገዲ ክረዳድኡ ይኽእሉ።
"ብዙሓት ስደተኛታት ደቂ ኣንስትዮን ስደተኛታት ደቂ ኣንስትዮን፡ ኣጥባተን ምቅላዕ ከምዘሕፈራ ኣብ እዋን ክፍለ ግዜታተይ ኣፍሊጠን እየን" ትብል። “ብዙሓት ቃንዛ ወይ ሕማቕ ምርመራ ከይተረፈ ከም ዝፈርሓ እውን ይገልጻ እየን።
"እቲ ክሰዶ ዝደሊ መልእኽቲ፡ ዝሓሸ ተመኩሮን ዝሓሸ መርመራን ንምድጋፍ ክንገብሮም እንኽእል ብዙሓት ነገራት ከምዘለዉ'ዩ።"
MCWH ነቲ መርመራ ብዝበለጸ ክትዳሎ ምእንቲ ብቋንቋኻ ነጻ ናይ ጥዕና ክፍለ ግዜታት የቕርብ።
BreastScreen NSW ዕላማ ዝገበረ ትምህርትን ኣብ ቋንቋ ዝርከቡ ጸጋታትን እውን የቕርብ።
ደቂ ኣንስትዮ ቅድሚ ቆጸራ ምግባረን ብዛዕባ ናይቲ መርመራ ልክዕነት፣ ብሕትውናን ርክብን ዝኣመሰሉ ስክፍታታት ክዛተያ ይኽእላ እየን።Felicia Belagia
"ምስ ብዙሕ ባህልታት ዘለዎም ማሕበረሰባዊ ጉጅለታት ብምትሕብባር መርመራ መንሽሮ ንምትብባዕ ንሰርሕ" ትብል ብሮንዊን ሞርሊ።
"ደቂ ኣንስትዮ ብሓባር መጺአን ነንሕድሕደን ንኽምርመራን ክደጋገፋን ንኽኽእላ'ውን ብጉጅለ ምዝገባ ንህብ። ደቂ ኣንስትዮ ነቲ ዝወሃበን መምርሒታት ብንጹር ንኽርድእኦን ብዛዕባ መርመራ ክህልወን ዝኽእል ሕቶታት ንኽሓታን፡ ኣብ ምዝገባ ዝሕግዙን ኣብ ቆጸራታት ዝሳተፉን ብቑዓት ተርጐምቲ ጥዕና ንህብ።"
መርመራ ጡብ እትገብር ኣንጀላ ላይኖ፡ ሰባት ብፍላይ ናይ መጀመርታ ማሞግራም እንተኾይኑ ስንባደ ከም ዝስምዖም ርዱእ እዩ ትብል።
እቶም ሬድዮግራፈራት ግና ደሓን ክስመዐን ከምዝገብሩ ትገልጽ።
"እቲ ቆጸራ ኣዝዩ ቅልጡፍ'ዩ መብዛሕትኡ ግዜ ድማ ኣብ ውሽጢ 20 ደቓይቕ ይውዳእ። እቲ ማሞግራም ንባዕሉ ድማ ውሑዳት ደቓይቕ ጥራይ'ዩ ዝወስድ። ከምኡ'ውን እቶም ሬድዮግራፈራት ኩለን ደቂ ኣንስትዮ ኮይነን ኩለን ድማ ኣዝየን ሓላዪትን ኣዝየን ርድኣትን እየን ብዛዕባ ክሳብ ክንደይ ጭንቀት ክስምዓካ ከም ዝኽእል፡ ንነፍሲ ወከፍ ስጉምቲ ድማ ይገልጻ።"
ተርጐምቲ ኣለዉ ድዮም?
ኣብ እዋን መርመራካ ብኸም Translating and Interpreting Service (TIS National) ዝበሉ ዝኣመሰሉ ኣገልግሎታት ኣቢልክን ናይ ቋንቋ ደገፍ ክትሓትታ ትኽእላ። እዚ ኣገልግሎት፡ ብመሰረት ጠለብ 24 ሰዓታት ኣብ መዓልቲ፣ ኣብ ነፍሲ ወከፍ መዓልቲ ናይ ዓመት ብስልኪ 13 14 50 ብምድዋል ይርከብ።
ንደገፍ ዝኸውን ሰብ ሒዝክን ክትመጻ እውን ዝከኣል እዩ።
ገለ ምኽርታት ንምርመራ ጡብ እንታይ እዮም?
መርመራ ጡብ ዝኾነ ለውጢ ኣብ ኣጥባት እንተሎ ንምፍላጥ ዝግበር መርመራ እዩ፣ ስለዚ ልሙድ ቆጸራታትክን ክኽበር ከምዘለዎ ሚስ ላይኖ ተዘዘኻኽር።
ብኣግኡ ንምፍላጥ፡ ኣብ ነፍሲ ወከፍ ክልተ ዓመት ምኻድ ኣዝዩ ኣገዳሲ እዩ። ስለዚ ክልተ ኣጥባት ኣለዋ- ኣብ ነፍሲ ወከፍ ክልተ ዓመት። ከምኡ ክትዝክሮኦ ይግባእ ።Angela Laino
ገለ ምኽርታት'ውን ኣካፊላ ኣላ፤
"እዚ መርመራ ብምግባር፡ ጥዕናይን ጽቡቕ ሂወተይን ይከናኸን ኣለኹ፡ ነዚ ዓይነት ቆጸራታት ድማ ግዜ ክህብ ኣለኒ ዝብል ኣተሓሳስባ ሒዘ እየ ዝኣቱ። እቲ ንዓይ ምቹእ ዝገብረኒ'ውን ብዛዕባ እቲ መርመራ ሕቶታት ምሕታት'ዩ።"
"ከምኡ'ውን፡ ኣብ እዋን መርመራ፡ ናይ ላዕልን ታሕትን ክዳን ተኸደና፡ ምኽንያቱ ካብ ምሉእ ክዳን ምውጻእ ቁሩብ ዝቐለለ'ዩ።"
መርመራ ጡብ ንምግባር ብኸመይ ቖጸራ ክሕዝ እኽእል፧
ኣብ ዝኾነ ቦታ ናይ ኣውስትራልያ ናብ 13 20 50 ብምድዋል ምስ BreastScreen ኣብ ከባቢኺ ክትራኸቢ ትኽእሊ፡ ነዚ መርመራ ንምግባር ዝግባኣኪ ምዃኑ ንምፍላጥ ወይ ነጻ ናይ ጡብ ስክሪንን ክትገብሪ ከምትኽእሊ ወይ በዚ ዝተገልጸ ቁጽሪ ምድዋል ወይ ድማ ኣብ መርበብ ሓበሬታ ብረስትስክሪን ብምእታው ብኢንተርነት ቆጸራ ምሓዝ ይከኣል እዩ።
Subscribe to or follow the Australia Explained podcast for more valuable information and tips about settling into your new life in Australia.
Do you have any questions or topic ideas? Email australiaexplained@sbs.com.au
