Her kan bağışında, üç kişinin hayatını kurtarabilirsiniz. Avustralya'da sistem tanımadığımız insanların gönüllü olarak kan bağışı yapması üzerine kurulu. Kişinin kanını bağışlaması gerçekten cömert ve özverili bir davranış. Bu sayede ihtiyacınız olduğunda ücretsiz olarak kana erişiminiz olur. Ancak aynı zamanda her kesimden insanın mümkün olduğunda kan bağışında bulunması gerektiği anlamına da gelir. Avustralya'nın değerli kan stoğunu artırmaya nasıl yardımcı olabileceğinizi aşağıda açıklıyoruz.
ÖNE ÇIKANLAR
- Kan bağışı gönüllülük esasına dayanır.
- Avustralya Kızılhaçı Lifeblood, kan bağışlarını yönetir.
- Lifeblood, Avustralya’nın çeşitlilik arz eden nüfusuna uygun kan bağışları için her kesimden bağışçılara ihtiyaç duyar.
- Bağış yapıp yapamayacağınızdan emin değilseniz, 13 14 95 numaralı Lifeblood yardım hattını arayabilirsiniz.
Avustralya, dünyadaki en güvenilir kan kaynaklarından birine sahip olsa da kan sıkıntısı yine de yaşanmaktadır. Hastanelerimizdeki hastaların ihtiyaçlarını karşılamak için her hafta 33 binden fazla kan bağışına ihtiyacımız var.
Bağışlanan kan ne için kullanılır?
Kan, çok yönlü bir ürün ve ihtiyacı olan insanların hayatını değiştiren değerli bir kaynaktır, diyor Avustralya Kızılhaçı bünyesinde kan tedarikimizi yöneten, devlet tarafından finanse edilen kuruluş Lifeblood'ın sözcüsü Emily Granland.
“Acil durumlarda hayat kurtarabilir. Kanser gibi hastalıkların tedavisini gören kişilerin yaşam süresini uzatabilir ve düzenli kan nakline ihtiyaç duyan kişilere daha iyi bir yaşam kalitesi sağlayabilir. Kan bağışı gerçekten birçok insana farklı şekillerde yardımcı olur: ameliyat olacaklara, ciddi bir kaza geçirmiş olanlara, kan veya bağışıklık sistemi sorunları olanlara, doğum yapacak kadınlara ve hatta doğmamış bebeklere.”
Herkes kan bağışı yapabilir mi?
Herkes her zaman kan bağışı yapamaz. Ancak çoğumuz en azından belirli miktarda kan bağışı yapabiliriz — ve sandığınızdan daha sık.
Granland, “18 ile 75 yaşları arasındaysanız, 50 kilo veya daha fazla ağırlığınız varsa ve kendinizi sağlıklı ve iyi hissediyorsanız, kan bağışı yapabilirsiniz” diyor.
“Lifeblood ayrıca plazma ve trombosit bağışları da topluyor; bunlar kanımızın farklı bileşenleridir. Avustralya’da her 12 haftada bir kan, her iki haftada bir plazma bağışlayabilirsiniz.”
Bazı durumlar bağışçı olmanızı engelleyebilir. Örneğin, hamileyseniz veya felç ya da başka bir sağlık sorununuz varsa bağış yapamazsınız. Bu önlem sağlığınızı korumak içindir.
Hemofili ve talasemi gibi kan hastalıkları da bağış yapmanızı engelleyebilir.
Emin değilseniz, 13 14 95 numaralı Lifeblood yardım hattını arayabilirsiniz. Tıbbi ekip, durumunuzu memnuniyetle görüşecektir.
Başlangıç olarak, Lifeblood uygunluk testini yapabilirsiniz .
Birini kan bağışında bulunmaya iten nedir?
Kan bağışçısı Ed, 2009'dan beri yılda üç dört kez kan bağışlıyor.
Birçok insanın kan tedarikini hafife alabileceğini, ancak bazıları için bunun bir ölüm kalım meselesi olduğunu söylüyor.
“Benim motivasyonum gerçekten hayat kurtarmak. Yani benim için bu, yardımcı olabileceğim bir şey ve bana biraz zamanımdan ve kanımdan başka bir maliyeti yok.”
Hastaneye yatmış, kan nakli geçirmiş aile üyelerim ve arkadaşlarım var ve içimden bir ses, topluma bir şeyler geri vermem gerektiğini söylüyor.Ed, düzenli bağışçı
Kan bağışı randevusunda beni neler bekliyor?
Randevu, kan bağışı için yaklaşık bir saat, plazma bağışı için 90 dakika sürer. Kanınız, bir iğne kullanılarak kolunuzdan sadece birkaç dakika içinde alınır.
“Bağıştan önceki gün yaklaşık 12 bardak su içmenizi ve o gün de su içmeye devam etmenizi rica ediyoruz. Böylece vücudunuzun su ihtiyacını karşılayabilir ve kanınızın iyi akmasını sağlayabilirsiniz,” diyor Granland.
“Bazı kişilerin kan bağışından dolayı biraz tedirgin olduğunu ya da iğnelerden biraz korktuğunu biliyoruz, ancak personelimiz son derece güler yüzlüdür ve sizi rahatlatacaktır.
“Ana diliniz İngilizce değilse, tercüman hizmeti de sunuyoruz. Ayrıca ekranlar ve kol koruyucuları da temin edebiliriz.”
Bağış günü kan bağışına uygun olduğunuzdan emin olmak için bir anket doldurmanız ve kan basıncınız ile demir seviyesi kontrolünden geçmeniz istenecektir.
“Ardından bağışçı katına geçip, bağışınızı yapmak için rahat bir koltuğa oturursunuz,” diyor Granland. “Ve kan bağışı sadece beş ila 10 dakika sürer.”
Ardından, enerjinizi yenilemek için ücretsiz ikramlarla dinlenmeye davet edilirsiniz.
Neden kan çeşitliliğine ihtiyacımız var?
Avustralya'da nüfusun farklı kesimlerinden kan bağışı yapılması önemlidir.
Dr. Rachel Thorpe, şu anda kan bağışçılarının çoğunun Avrupa kökenli olduğunu söylüyor. Dr. Thorpe, Avustralya Kızıl Haç Lifeblood'da kıdemli araştırma görevlisi.
Ancak kan çeşitliliği ne kadar artarsa, kan stoğumuz da o kadar sürdürülebilir hale gelir.
Ülke etnik açıdan çeşitlilik kazandıkça, kanımız da çeşitlilik kazanır, çünkü kan grupları kalıtsaldır. Bu nedenle, ihtiyacı olan hastalar için uygun kanın mevcut olması için, nüfusun çeşitli kesimlerinden kan bağışı almamız gerçekten önemlidir.Dr Rachel Thorpe
Sekiz ana kan grubu var. Çoğumuz ABO ve Rh kan gruplarını duymuşuzdur. Örneğin, kan grubunuzun bir harf (A, B, AB veya O) ile bir Rh grubu (pozitif veya negatif) kombinasyonu olabileceğini zaten biliyor olabilirsiniz.
Avustralya'da en yaygın kan grubu O pozitif, onu A pozitif izlemektedir.
Dr. Thorpe, aslında 300'den fazla varyant olduğunu ve bunların bazılarının "JK null" kan grubu gibi çok nadir olduğunu söylüyor.
"Bu, tüm etnik gruplar arasında nadir görülür, ancak Polinezya, Yeni Zelanda Maori ve Filipin kökenli kişilerde daha yaygındır. Bu nedenle, bu kökenlerden gelen daha fazla kişinin gelip kan bağışında bulunmasını her zaman arzu ediyoruz."
Kültürel faktörler, insanların bazen kan bağışında bulunmaya isteksiz olmalarına neden olabiliyor. Örneğin bazı ülkelerde, aile üyelerinden veya arkadaşlardan sevdikleri bir kişi için kan bağışında bulunmaları istenir. Buna karşın, burada kan bağışı gönüllülük esasına dayanır.
Grup olarak kan bağışı yapabilir misiniz
Evet, yapabilirsiniz. Hatta iş yeriniz bir grup randevusu ayarlayabilir.
Düzenli kan bağışçısı olan Ed, kendini ve başkalarını kan bağışına teşvik etmek amacıyla iş arkadaşlarıyla grup randevuları ayarlamış.
“Grup olarak oraya gittiğinizde ve kan merkezine giderken bu neşeli atmosferi yaşadığınızda, iğneden korktuğu için gitmeye pek istekli olmayan diğerleri için de [bu iş] daha kolay hale geliyor.”
Nerede kan bağışı yaparsınız?
Lifeblood, her türlü geçmişe sahip yeni bağışçıları her zaman memnuniyetle karşılar.
Rezervasyon yapılması tavsiye edilir, ancak bağış merkezleri randevusuz gelen kişilere de yardımcı olmaya çalışır.
Avustralya genelinde yaklaşık 80 adet sabit Lifeblood bağış merkezi bulunuyor.
Geçici kan bağışı merkezleri ve mobil kan bağışı birimleri her yıl 365'ten fazla bölgesel noktayı ziyaret ediyor.
Kan bağışlamak isterseniz, 13 14 95 numaralı telefonu arayabilir veya lifeblood.com.au adresinden ya da Donate Blood uygulaması üzerinden çevrimiçi randevu alabilirsiniz.
Avustralya’da yeni bir hayata başlamak için Merhaba Avustralya podcastını takip edin.
Yerleşim süreci hakkında aklınıza iyi bir konu gelirse lütfen bize e-posta ile ulaşın: australiaexplained@sbs.com.au
