‘Ủy ban Hoàng gia điều tra về chủ nghĩa bài Do Thái và sự gắn kết xã hội’, đã kết thúc ngày điều trần cuối cùng. Trong hơn 62 ngày và 9 phiên điều trần, cuộc điều tra đã lắng nghe lời khai của 340 nhân chứng và nhận được hơn 20.000 bản đệ trình. Ủy ban hiện sẽ chuyển sang soạn thảo báo cáo và các khuyến nghị cuối cùng, dự kiến sẽ được công bố vào tháng 12.
Sau 62 ngày, 9 phiên điều trần và hơn 340 lời khai của nhân chứng, ‘Ủy ban Hoàng gia điều tra về chủ nghĩa bài Do Thái và sự gắn kết xã hội’ đã tổ chức ngày điều trần công khai cuối cùng.
Cuộc điều tra được tiến hành, sau vụ tấn công khủng bố Bondi ngày 14 tháng 12 năm 2025, trong đó 15 người thiệt mạng trong một sự kiện lễ Hanukkah tại bãi biển Bondi.
Mặc dù báo cáo cuối cùng và các khuyến nghị, dự kiến sẽ được công bố trước ngày 14 tháng 12 năm nay, trong bài phát biểu cuối cùng của mình, Ủy viên Virginia Bell đã yêu cầu gia hạn thời hạn công bố thêm 4 ngày, để bảo đảm sự chú ý không bị phân tán, khỏi ngày kỷ niệm vụ tấn công.
"Tôi nhận thức được mối lo ngại trong cộng đồng Do Thái rằng, việc công bố báo cáo vào ngày kỷ niệm sẽ gây xao nhãng. Tôi hoàn toàn hiểu mối lo ngại đó, và để tránh sự xao nhãng đó, tôi đã yêu cầu gia hạn ngắn hạn, thời hạn để nộp báo cáo cuối cùng vào thứ Sáu, ngày 18 tháng 12”, Virginia Bell.
Cuộc điều tra được đặt ra để xem xét, mức độ và nguyên nhân của chủ nghĩa bài Do Thái ở Úc, cách chính quyền có thể ngăn chặn và ứng phó tốt hơn, các tình tiết xung quanh vụ tấn công khủng bố Bondi, cùng việc chống lại chủ nghĩa cực đoan và tăng cường sự gắn kết xã hội.
Mặc dù đã có những lời kêu gọi gia hạn các phiên điều trần, bà Bell cho biết ngoài việc gia hạn ngắn hạn thời hạn nộp báo cáo, bà sẽ không tìm cách thay đổi thêm bất kỳ tiến trình nào của cuộc điều tra.
Bà tin rằng, sau nhiều tháng điều trần và hơn 20.000 bản đệ trình, Ủy ban đang ở vị trí thuận lợi để ghi lại bản chất và mức độ, của chủ nghĩa bài Do Thái trong nước.
"Chủ yếu, trọng tâm của ủy ban là lắng nghe ý kiến, từ những người Úc gốc Do Thái bình thường, thuộc mọi tầng lớp xã hội. Bên cạnh khối lượng bằng chứng đáng kể này, là hàng ngàn lời kể cá nhân của những người Úc gốc Do Thái, về trải nghiệm của họ về chủ nghĩa bài Do Thái”, Virginia Bell.
Trong 9 phiên điều trần, tổng cộng 346 nhân chứng đã đưa ra bằng chứng công khai và trong các phiên điều trần kín.
Các nhân chứng bao gồm, những người Úc gốc Do Thái kể lại trải nghiệm cá nhân của họ về chủ nghĩa bài Do Thái, các gia đình sống lại nỗi kinh hoàng của vụ tấn công khủng bố Bondi, cũng như các lãnh đạo cảnh sát và tình báo, các nhà giáo dục và học giả, các giám đốc điều hành truyền thông, các nhà lãnh đạo tôn giáo và cộng đồng, cùng các chuyên gia về chủ nghĩa cực đoan và sự gắn kết xã hội.
Ủy ban đã trực tiếp lắng nghe ý kiến, từ 14 ngàn thành viên của cộng đồng Do Thái, và Ủy viên Bell cũng đã đến thăm Brisbane, Adelaide và Perth, để gặp gỡ các cộng đồng Do Thái và đa văn hóa địa phương.
Trong số nhiều người Úc gốc Do Thái cung cấp lời kể, về trải nghiệm sống của họ về chủ nghĩa bài Do Thái tại cuộc điều tra, bà Dina, một người mẹ Do Thái có ba con, đã nói về những tác động lâu dài mà vụ tấn công khủng bố Bondi, đã gây ra cho bà và gia đình.
"Chúng tôi đến Bondi và con gái 8 tuổi của tôi đột nhiên khóc, điều đó thật lạ. Tôi hỏi con bé, "Có chuyện gì vậy?" Và con bé nói, "Bây giờ khi con đến Bondi, con lại nghĩ đến cái chết. Nó đau đớn lắm, ngay cả khi mẹ không ở đó, bởi vì thực tế là họ đến để giết chúng ta. Chúng ta chỉ không có mặt ở đó thôi. Và chính việc sống với sự thật đó, khiến cho việc cảm thấy an toàn với tư cách là một người Do Thái ở Úc, trở nên rất khó khăn”, Dina.
Những người khác, kể lại những trải nghiệm đau lòng về chủ nghĩa bài Do Thái, như nhân viên cứu hộ Joshua Gomperts, người đã mô tả những lời bình luận mà anh nhận được, khi làm tình nguyện viên tại một lễ hội âm nhạc.
"Một trong những lính cứu hỏa nhìn tôi và nói, "anh là người Do Thái”. Ông ta rút ra một con dao săn lớn, nhìn tôi và nói: "Tôi sẽ lột da anh, giống như gia đình tôi đã lột da gia đình anh, trong các trại tập trung”, Joshua Gomperts.
Bên cạnh nhiều lời khai mang tính cá nhân sâu sắc trong các phiên điều trần, cảnh sát và các cơ quan tình báo đã bị thẩm vấn, về hoàn cảnh xung quanh vụ tấn công ngày 14 tháng 12, cùng với các vấn đề khác.
Trong khi đó Tổng Giám đốc An ninh Quốc gia tại ASIO, Mike Burgess, đã trả lời các câu hỏi về việc, liệu tổ chức này có được cấp đủ kinh phí, vào thời điểm xảy ra vụ tấn công hay không.
"Tôi vẫn nghĩ rằng nguồn lực của chúng tôi là đủ, cho những vấn đề chúng tôi đang phải đối mặt, tất nhiên chúng tôi đang bị quá tải, và tôi có phương tiện để chúng tôi có thể yêu cầu thêm nguồn lực nếu cần”, Mike Burgess.
Còn dân biểu đảng Lao động gốc Do Thái Josh Burns, cũng nằm trong số những người đưa ra bằng chứng tại cuộc điều tra, hồi tưởng lại một sự việc xảy ra hai năm trước, khi văn phòng khu vực bầu cử của ông ở St Kilda, bị phá hoại với dòng chữ "Chủ nghĩa Phục quốc Do Thái là chủ nghĩa phát xít".
"Tôi không muốn thấy cái chết và sự tàn phá, xảy ra với bất kỳ ai. Việc gán cho một người Do Thái ý định hoặc sự độc ác đó, hoặc gán cho họ lòng trung thành kép, là tạo ra một không gian để biện minh cho những điều, như những gì đã xảy ra với văn phòng của tôi. Đó là sự phi nhân hóa hoàn toàn”, Josh Burns.
Trong khi đó Luật sư nhân quyền người Do Thái, Sarah Schwartz cũng đứng đầu cuộc điều tra.
Bà nói với ủy ban rằng, hoạt động của bà vì người dân Palestine và những lời chỉ trích về hành động của Israel ở Gaza, đã dẫn đến việc bị lạm dụng trực tuyến, từ những người theo chủ nghĩa tân Quốc xã, cũng như những người Do Thái khác.
"Đây là những tin nhắn, gọi tôi là người tự ghét bản thân, là kẻ phản bội. Đã có những meme được lan truyền về tôi, trong đó có hình ảnh tôi như một con chuột. Thường có những ám chỉ đến Đức Quốc xã, hình ảnh tôi với ngôi sao màu vàng, loại mà người Do Thái buộc phải đeo dưới thời Đức Quốc Xã”, Sarah Schwartz.
Được biết Ủy ban cũng đã xem xét kỹ lưỡng các nền tảng mạng xã hội, về việc lan truyền và khuếch đại hận thù và thông tin sai lệch, và các đài truyền hình công cộng SBS và ABC ,cũng đã trả lời các câu hỏi về tiêu chuẩn biên tập và việc đưa tin của họ, về cuộc xung đột ở Gaza.
Các trường đại học cũng được xem xét, với các sinh viên và học giả Do Thái, kể lại những trải nghiệm về sự thù địch và sợ hãi, và các trường học phải đối mặt với những câu hỏi về cách thức giảng dạy, nhận biết và đối phó với chủ nghĩa bài Do Thái.
Ông John Hamey, cựu hiệu trưởng của trường Mariah College, trường học Do Thái lớn nhất nước Úc, nói với ủy ban điều tra rằng học sinh quá mệt mỏi, vì cả tần suất lạm dụng bài Do Thái và việc thiếu hiệu quả đối với thủ phạm, đến nỗi họ đã từ bỏ việc báo cáo.
"Thường thì, các cậu bé sẽ bị hất mũ Kippah khỏi đầu, khi đi qua cổng trường của các trường khác. Thường có những lời chế nhạo nhắc đến phòng hơi ngạt, và những câu nói kiểu như: ‘Hitler đáng lẽ ra phải kết liễu chúng’ và những lời lẽ tân phát xít khác. Trong một lần, có những người dân đã xông vào một trong những chiếc xe buýt trường học của chúng tôi, khi nó đang đến trường và hô vang những lời lẽ bài Do Thái”, John Hamey.
Ngoài ra các động lực chính, của chủ nghĩa bài Do Thái ở Úc cũng đã được xem xét kỹ lưỡng, bao gồm chủ nghĩa cực đoan và sự cực đoan hóa ,có động cơ tôn giáo, cực hữu và các hệ tư tưởng khác.
Trong loạt phiên điều trần cuối cùng, các nhân chứng đã tập trung vào những gì đang được thực hiện và những gì có thể làm thêm, để thúc đẩy sự gắn kết xã hội trong cộng đồng.
Đưa ra bằng chứng tại cuộc điều tra vào giữa tháng 8, luật sư và cố vấn chính sách của ‘Mạng lưới Vận động Hồi giáo Úc’, Rita Jabri Markwell, đã thu hút sự chú ý của ủy ban, đến nạn phân biệt chủng tộc và sự phi nhân hóa, mà nhiều người Hồi giáo Úc vẫn tiếp tục phải trải qua.
"Nhiều người Hồi giáo đã trải qua sự phi nhân hóa, nhưng chưa bao giờ thực sự hiểu được nó như một quá trình, và việc hiểu được nó rất quan trọng để có thể xử lý, chữa lành và không nội tâm hóa nó, cũng như không nội tâm hóa tất cả những rào cản đi kèm, chấp nhận sự thua kém hoặc bất kỳ khía cạnh nào khác của sự phi nhân hóa”, Rita Jabri Markwell.
Bà nói rằng đối với tất cả các nhóm, sự gắn kết xã hội thực sự đòi hỏi sự thay đổi ở cấp độ thể chế.
"Đối với tôi, điều đó có nghĩa là sự thuộc về thực sự, điều này có được thông qua việc tin tưởng vào các thể chế. Và hiện tại, tôi nghĩ rằng đang có một sự thiếu hụt niềm tin ngày càng tăng”, Rita Jabri Markwell.
Các nhân chứng cũng đã nói về vai trò quan trọng của giáo dục, các sáng kiến liên tôn giáo, nghệ thuật và văn hóa, trong việc xây dựng sự gắn kết xã hội và chống lại chủ nghĩa phân biệt chủng tộc, dưới mọi hình thức.
Kevin Nafte, một người Úc gốc Do Thái, đã kể lại trải nghiệm cá nhân của mình ,về sức mạnh thống nhất của thể thao, chia sẻ với ủy ban về kinh nghiệm, chơi cho một đội AFL, chung giữa Israel và Palestine.
"Ban đầu, có lẽ có rất nhiều sự thù địch giữa các cầu thủ, không thực sự tin tưởng lẫn nhau. Nhưng khi bạn ở trên sân và có ai đó đến đỡ bạn, che chở bạn, bảo vệ bạn khỏi bị cầu thủ khác phạm lỗi, bạn sẽ tự động bắt đầu xây dựng lòng tin. Thể thao giống như một ngôn ngữ phổ quát, theo một số cách”, Kevin Nafte.
Giáo sư danh dự Marcia Langton, một người ủng hộ nổi bật cho người Úc bản địa, đã nói với Ủy ban rằn,g Úc sẽ không đạt được sự gắn kết xã hội có ý nghĩa, nếu không thừa nhận đầy đủ những trải nghiệm của người dân bản địa.
"Việc bỏ qua chúng tôi, mà chỉ tập trung vào các hình thức phân biệt chủng tộc và bài ngoại khác, sẽ không giải quyết được vấn đề. Có thể bạn sẽ thuyết phục được, một vài người không còn bài Do Thái nữa, nhưng họ vẫn sẽ ghét chúng tôi, rồi vấn đề phân biệt chủng tộc và thuyết ưu sinh sẽ tiếp tục”, Marcia Langton.
Vào ngày cuối cùng của phiên điều trần, nhà lãnh đạo cộng đồng người Sikh là Amar Singh, người mà tổ chức có tên là ‘Turbans for Australia’ của ông, đã phục vụ thức ăn cho các thành viên cộng đồng và những người ứng cứu đầu tiên, bị ảnh hưởng bởi vụ xả súng, nằm trong số những người đưa ra bằng chứng.
Còn David Solsky, người đã giúp tổ chức sự kiện chèo thuyền tưởng niệm ở Bondi, trong đó hàng trăm người đã chèo thuyền trên mặt nước, để tưởng nhớ các nạn nhân của vụ tấn công ngày 14 tháng 12, cũng đã nói về tầm quan trọng của việc cùng nhau hàn gắn vết thương.
Trong khi đó, đồng sáng lập của nhóm liên tôn ‘Coming Together’, trưởng giáo George Mordecai, đã nói với Ủy ban rằng, Úc hiện có một cơ hội quan trọng.
"Sức mạnh nằm ở việc, chúng ta cùng nhau đoàn kết như thế này. Ví dụ tôi biết, tôi đã học được từ kinh nghiệm này rằng, những người bạn Hồi giáo, người Palestine gốc Ả Rập của tôi, cũng phải chịu đựng sự kỳ thị khủng khiếp, cũng như chúng ta đã từng phải chịu đựng chủ nghĩa bài Do Thái. Vì vậy tôi nghĩ rằng, nếu chúng ta có khả năng, có can đảm để đứng lên vì nhau, để cùng nhau chống lại nạn phân biệt chủng tộc và thù hận, thì đây thực sự là điều mà nền dân chủ Úc hướng đến và là cách chúng ta có thể củng cố nó”, George Mordecai.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
