Các thay đổi tập trung vào chuyện backstop tại Ái Nhĩ Lan vốn là khó khăn cần vượt qua để Anh quốc ra khỏi Liên Âu đúng hạn vào ngày 29 tháng 3 nầy.
Điều khoản gọi là backstop, là một khó khăn lớn lao cho vấn đề Brexit.
Là một phần trong Hiệp ước Good Friday vào năm 1998, theo đó chấm dứt cuộc xung đột phe phái tại Bắc Ái Nhĩ Lan, thì biên giới giữa Bắc Ái Nhĩ Lan và Cộng hòa Ái Nhĩ Lan rõ ràng có tính cách vô hình, với rất ít hay chẳng có một cơ cấu thực tế nào, cũng như chẳng có trạm kiểm soát Quan Thuế, hoặc kiểm soát biên giới nào cả.
Nếu Anh quốc rởi khỏi Liên Âu, thì biên giới nói trên trở thành biên giới giữa một nước thành viên Âu châu là Ái Nhĩ Lan, và một nước không phải là hội viên Liên hiệp Âu châu ở đây là Bắc Ái Nhĩ Lan.
Điều đó có nghĩa là, một biên giới rõ ràng với ít trạm kiểm soát biên giới cùng việc tái lập các địa điểm kiểm soát Quan Thuế, cũng như kiểm soát biên giới giữa 2 nước.
Chủ tịch của tiến trình nguyên thủy thương thuyết Good Friday, là Thượng nghị sĩ Hoa kỳ George Mitchell, có mặt trong số nhiều người tin rằng, việc nầy có thể gây vô hiệu với hòa ước và có thể dẫn đến các vụ xung đột thêm nữa.
Đề nghị rút khỏi Âu châu mang ý nghĩa là, Bắc Ái Nhĩ Lan vẫn còn ở dưới sự cai trị của Liên Âu và là một phần của Nghiệp đoàn Quan Thuế Âu châu, thế nhưng những người ủng hộ Brexit lại quan ngại rằng, Anh quốc sẽ không còn kiểm soát, thì thỏa hiệp của hiệp ước Good Friday sẽ chấm dứt.
Trong lời loan báo gây nhiều ngạc nhiên tại Strasbourg, Thủ tướng Anh Theresa May và Chủ tịch Hội đồng Âu châu Jean Claude Juncker, công bố những gì mà họ hy vọng là, một giải pháp cho bế tắc nói trên.
“Thủ tướng Theresa May và tôi đã đồng ý về một điều căn bản chung có tính cách ràng buộc, liên quan đến thỏa thuận Brexit trong việc rút lui khỏi Liên Âu. Điều khoản căn bản nầy cung cấp sự minh bạch cần thiết và các bảo đảm về mặt pháp lý về tính chất của backstop tại Ái Nhĩ Lan. Backstop là một chính sách bảo hiểm, không hơn không kém”.
Hai nhà lãnh đạo đã nhóm họp nhiều giờ, trước khi các dân biểu Anh bỏ phiếu về thỏa ước Brexit của bà May vào sáng thứ tư, giờ Đông bộ Úc châu.
Chủ tịch Juncker cho biết, các bảo đảm mới sẽ chắc chắn rằng, Anh quốc sẽ hoàn toàn không bị kẹt trong một tiến trình được đề ra, nhằm ngăn tránh một biên giới thực tế giữa Ái Nhĩ Lan và phần Bắc Ái Nhĩ Lan.
Bà May nói rằng, đó là điểm then chốt đạt được cho một thỏa ước Brexit thành công.
“Sự kiện có một chính sách bảo đảm, là sẽ không hề có một biên giới cứng rắn tại Bắc Ái Nhĩ Lan là hoàn toàn đúng đắn".
"Nó tôn trọng các cam kết long trọng của Vương quốc Anh về ‘Hiệp ước Belfast về Good Friday’, thế nhưng chúng ta chưa hề xử dụng chính sách bảo đảm như vậy, nó không thể trở thành một sắp xếp thường trực và cũng không phải là khuôn mẫu cho mối quan hệ trong tương lai của chúng ta với Liên hiệp Âu châu”, Jean Claude Juncker.
"Nó cũng xem xét những giới hạn và các kỹ thuật, mà cả hai phía đều sẵn sàng trong chuyện nầy”, Theresa May.
Còn ông Jean Claude Juncker thấu hiểu rằng, vấn đề backstop đã gây khó khăn cho bà May, để hiệp ước Brexit được Quốc hội Anh chấp thuận.
“Việc phê chuẩn sẽ khó khăn hơn về phía Anh quốc, đó là lý do vì sao Trưởng đoàn thương thuyết Michel Barrier và chính tôi, đã làm việc hết sức khó nhọc trong những tháng vừa qua, để mang lại sự trấn an thêm nữa mà Thủ tướng cần đến, hầu đạt được một thỏa thuận trước kỳ hạn”.
Về phần bà May, bà cho biết thỏa thuận mới sẽ bảo đảm rằng, Liên Âu không thể hành động với nội dung, là áp dụng điều khoản backstop vô thời hạn.
“Nếu họ thi hành vấn đề backstop một cách vĩnh viễn, thì chuyện nầy có thể tranh tụng qua hình thức trọng tài, còn nếu họ bị tìm thấy vi phạm, thì Anh quốc có thể đình hoãn vấn đề backstop".
"Điều khoản chung cũng cho phép một cam kết về mặt luật pháp, về những gì thay thế cho backstop sẽ không cần lập lại nữa”, Theresa May.
Họ cũng đồng ý cùng nhau cộng tác, để tìm ra các thỏa thuận thay thế, hầu thay thế vấn đề backstop vào cuối năm tới.
“Anh quốc và EU sẽ bắt đầu thay thế ngay lập tức backstop, bằng các thỏa thuận khác vào cuối tháng chạp năm 2020".
"Sẽ có một đường lối thương thuyết đặc biệt về các sắp xếp thay thế, vào ngay lúc bắt đầu giai đoạn sắp tới của việc thương thuyết".
"Nó cũng xem xét những giới hạn và các kỹ thuật, mà cả hai phía đều sẵn sàng trong chuyện nầy”, Theresa May.
Những thay đổi không đáp ứng được yêu cầu của những người Brexit khó tính của Anh quốc, thế nhưng nó có thể thuyết phục một số dân biểu Anh chuyển đổi lá phiếu của họ.
Chỉ có thời gian mới có thể trả lời là thỏa thuận có đủ hay không và sẽ tạo ra sự thay đổi để đạt được thỏa thuận về đường lối và tránh cho một Brexit cứng nhắc.
Thêm thông tin và cập nhật Like SBS Vietnamese Facebook Nghe SBS Radio bằng tiếng Việt mỗi tối lúc 7pm tại sbs.com.au/Vietnamese
