Trước thềm vòng đàm phán thứ ba giữa Hoa Kỳ và Iran tại Geneva, về chương trình hạt nhân của Cộng hòa Hồi giáo, người ta lo ngại rằng tranh chấp giữa hai quốc gia, có thể leo thang thành một cuộc xung đột sâu rộng.
Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump, trong bài diễn văn Thông điệp Liên bang đầu tiên của nhiệm kỳ thứ hai, đã nói rằng, mặc dù ông thích đạt được thỏa thuận thông qua ngoại giao, nhưng ông không sẵn sàng nhượng bộ về kết quả.
Đây cũng chính là diễn đàn, mà cựu tổng thống George W. Bush đã trình bày, lý lẽ cho cuộc xâm lược Iraq năm 2003.
“Trong nhiều thập niên, chính sách của Hoa Kỳ là không bao giờ cho phép Iran sở hữu vũ khí hạt nhân. Nhiều thập niên kể từ khi nắm quyền kiểm soát quốc gia kiêu hãnh đó 47 năm trước, chế độ và các lực lượng ủy nhiệm giết người của chúng chỉ gieo rắc khủng bố, chết chóc và thù hận. Iran đã phát triển các tên lửa, có thể đe dọa châu Âu và các căn cứ của Mỹ ở nước ngoài và họ đang nỗ lực chế tạo các hỏa tiễn sẽ sớm vươn tới Hoa Kỳ”, Donald Trump.
Được biết Mỹ đã tiến hành các cuộc tấn công quân sự vào Iran hồi tháng 6 năm rồi và tuyên bố đã hoàn toàn phá hủy khả năng làm giàu uranium của nước này, trong khi Iran lại hạ thấp mức độ thiệt hại và tác động.
Giờ đây, ông Trump tuyên bố, Iran đang xây dựng lại kho vũ khí hạt nhân của mình.
Trong bài diễn văn, ông nói rằng điều đó sẽ không bao giờ được phép xảy ra và cáo buộc, Iran có những tham vọng nham hiểm.
"Chúng tôi đang đàm phán với họ. Nhưng chúng tôi chưa nghe thấy những lời bí mật đó: 'Chúng tôi sẽ không bao giờ có vũ khí hạt nhân. Tôi muốn giải quyết vấn đề này, thông qua ngoại giao. Nhưng một điều chắc chắn là tôi sẽ không bao giờ cho phép quốc gia tài trợ khủng bố số một thế giới, mà họ là như vậy, sở hữu vũ khí hạt nhân. Không thể để điều đó xảy ra”, Donald Trump.
Được biết ông Trump đã đe dọa hành động quân sự, trừ khi các nhà lãnh đạo tôn giáo của chế độ, có thể đạt được thỏa thuận.
Hôm qua, những bức ảnh vệ tinh được hãng tin AP phân tích, dường như cho thấy các tàu chiến Mỹ thường neo đậu ở Bahrain, đều đang túc trực ngoài khơi.
Phía Iran đã nhiều lần phủ nhận, việc đang tìm kiếm bom hạt nhân, nhưng khẳng định họ có quyền sử dụng công nghệ hạt nhân, cho mục đích hòa bình.
Trong trường hợp bị Mỹ tấn công, Iran đã đe dọa sẽ trả đũa dữ dội và tấn công các căn cứ của Mỹ trong khu vực.
Nhưng hôm thứ Tư, Iran đã phản đối chiến thuật gây áp lực của ông Trump, nói rằng một thỏa thuận có thể đạt được, thông qua ngoại giao.
Khi Ngoại trưởng Iran là Abbas Araghchi và nhóm của ông đến Thụy Sĩ, Tổng thống Donald Trump tỏ ra khá lạc quan.
“Về các cuộc đàm phán, chúng tôi thấy triển vọng tốt. Trong cuộc họp ngày mai có sự tham gia của Bộ trưởng Ngoại giao Iran, Tiến sĩ Abbas Araqchi tại Geneva, chúng tôi đã nỗ lực, dưới sự hướng dẫn và chỉ thị của Lãnh tụ tối cao, để quản lý tiến trình đàm phán theo cách mà, nếu Chúa muốn, sẽ đưa đất nước vượt qua tình trạng 'không chiến tranh cũng không hòa bình', Donald Trump.
Nhưng ông Mohammad Bagher Qalibaf, Chủ tịch Quốc hội Iran, lại có giọng điệu đe dọa hơn.
"Chúng tôi đang đàm phán với họ. Nhưng chúng tôi chưa nghe thấy những lời bí mật đó: 'Chúng tôi sẽ không bao giờ có vũ khí hạt nhân. Tôi muốn giải quyết vấn đề này thông qua ngoại giao. Nhưng có một điều chắc chắn là tôi sẽ không bao giờ cho phép quốc gia tài trợ khủng bố số một thế giới, mà họ đang đứng đầu, sở hữu vũ khí hạt nhân. Không thể để điều đó xảy ra”, Mohammad Bagher Qalibaf.
Trên khắp thế giới, hiện đang có những lo ngại rằng, tranh chấp có thể leo thang thành một cuộc chiến tranh khu vực, khi tàn dư của cuộc xung đột Israel-Hamas, kéo dài nhiều năm vẫn còn âm ỉ.
Chính phủ Úc đã chỉ thị, gia đình của các nhân viên đại sứ quán và nhân viên được bổ nhiệm tại Israel và Lebanon, phải rời đi để đối phó với căng thẳng khu vực leo thang.
Mỹ cũng đã ra lệnh cho nhân viên không thuộc diện khẩn cấp, rời khỏi đại sứ quán của mình ở Beirut.
Và Bộ trưởng Ngoại giao Lebanon cho biết, nước này lo ngại cơ sở hạ tầng có thể bị ảnh hưởng bởi các cuộc tấn công của Israel, nếu tình hình với Iran leo thang.
Người đứng đầu Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế (IAEA) cho rằng, những lo ngại này là có cơ sở.
Rafael Mariano Grossi nói với đài truyền hình công cộng RTVC của Colombia rằng, mặc dù một thỏa thuận không bạo lực là khả thi, nhưng sự không chắc chắn về vật liệu hạt nhân của Iran có thể mở rộng thành một cuộc xung đột vượt ra ngoài biên giới quốc gia.
"Chúng ta đừng quên rằng, khi các sự kiện quân sự trước đây xảy ra, khi Iran đáp trả bằng hỏa lực đó, đã có các mục tiêu bị tấn công ở Qatar, chẳng hạn, bởi vì có các căn cứ quân sự của Mỹ ở nhiều nơi đó, vì vậy mối lo ngại đã vượt ra ngoài lãnh thổ của Iran và trở thành mối lo ngại khu vực”, Rafael Mariano Grossi.
Ông Grossi nói thêm rằng, cơ quan của ông đã không thể kiểm tra lại uranium, vốn làm giàu của Iran kể từ tháng Sáu.
Năm 2025, điều này tạo ra một khoảng trống thông tin nguy hiểm.
Trong khi đó, tại chính Iran, người dân đang cố gắng tích trữ lương thực, nhu yếu phẩm hàng ngày và vật tư khẩn cấp, như đèn pin, bếp ga mini và băng dính, để cố định cửa sổ chống cháy nổ.
Tình hình càng tồi tệ hơn khi giá cả tăng vọt, do sự bất ổn từ các cuộc biểu tình gần đây và các mối đe dọa quân sự của Mỹ, kết hợp với nhiều năm lạm phát và áp lực kinh tế từ bên ngoài.
Ông Ebrahim Momeni, một công chức đã nghỉ hưu, cho biết lời bàn tán về chiến tranh, đang lan truyền khắp nơi.
"Đúng vậy, họ vô cùng lo lắng. Đi đâu bây giờ người ta cũng nói về chiến tranh. Nếu bạn đến tiệm bánh mua bánh mì, bạn cũng thấy người ta nói về chiến tranh, thấy ai đó nói rằng họ tức người Mỹ, sẽ tấn công vào ngày mai hoặc ngày kia. Tình trạng lấp lửng này còn tồi tệ hơn cả chiến tranh”, Ebrahim Momeni.
Trong khi đó, tình trạng lấp lửng vẫn tiếp diễn.
READ MORE
SBS Việt ngữ
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
