Chính phủ liên bang và chính phủ bang New South Wales, đã đạt được thỏa thuận về chương trình thu mua súng cho tiểu bang này, sau vụ thảm sát Bondi năm 2025. Chương trình thu mua súng liên bang-tiểu bang mới nầy, nhằm bảo đảm vụ thảm sát Bondi không bao giờ xảy ra nữa. Khoảng một phần tư tổng số súng đã đăng ký ở NSW sẽ bị ảnh hưởng bởi các giới hạn này.
Một thỏa thuận đã được ký kết về chương trình thu mua súng liên bang-tiểu bang với quy mô lớn sau vụ thảm sát Bondi, với việc chính phủ Liên bang và chính phủ New South Wales, sẽ chia sẻ đều chi phí của chương trình.
NSW đã thắt chặt luật pháp của mình, trong những ngày sau vụ tấn công tháng 12 năm 2025 bằng cách đưa ra các giới hạn về quyền sở hữu súng, phân loại lại một số loại vũ khí, tăng cường kiểm tra lý lịch và giảm thời hạn giấy phép sử dụng súng, từ 5 năm xuống còn 2 năm.
Chương trình thu mua hiện được coi là bước tiếp theo trong các cải cách và được dựa trên các khuyến nghị tạm thời, của ủy ban hoàng gia về chống chủ nghĩa bài Do Thái.
Thủ tướng Anthony Albanese phát biểu hôm Chủ nhật.
"Chúng ta phải làm mọi thứ có thể để đảm bảo vụ tấn công khủng bố chống Do Thái ở Bondi không tái diễn. Điều đó bao gồm cả việc cải cách luật súng trên toàn quốc một cách có ý nghĩa”, Anthony Albanese.
Thế nhưng hy vọng về một chương trình thực sự mang tính toàn quốc vẫn còn xa vời.
Cho đến nay NSW là tiểu bang duy nhất tham gia, trong khi một số tiểu bang khác từ chối tham gia hoàn toànvà tiểu bang này cũng đang phải đối mặt với sự phản đối ngày càng tăng từ các đảng phái chính trị, bao gồm cả One Nation.
Thế nhưng trước hết Chương trình thu mua súng là gì?
Theo đó người dân sẽ được trả tiền khi giao nộp vũ khí của họ, theo chương trình thu mua súng.
Giai đoạn đầu tiên của chương trình, dự kiến bắt đầu vào ngày 2 tháng 11 năm 2026, sẽ trả 1.000 đô la cho những người giao nộp súng lục ổ quay, 850 đô la cho súng ngắn bán tự động, 850 đô la cho súng săn hai nòng và 650 đô la cho súng một nòng.
Tiền bồi thường sẽ được trả cho các loại súng, vượt quá giới hạn sở hữu mới và cho các loại súng được phân loại lại, cùng với một khoản phí cố định cho đạn dược đi kèm.
Chương trình này cũng sẽ cung cấp hỗ trợ tài chính cho các doanh nghiệp và ngành công nghiệp, để thích ứng với các cải cách.
Chính phủ Liên bang sẽ đóng góp 50% chi phí hành chính và tài trợ toàn bộ chi phí tiêu hủy vũ khí bị thu giữ.
Một bảng giá cố định sẽ được áp dụng cho những người, sở hữu giấy phép cá nhân vượt quá giới hạn pháp lý mới, để trả lại súng của họ để đổi lấy tiền bồi thường.
Các doanh nghiệp và đại lý đủ điều kiện sẽ được hỗ trợ, lên đến 25.000 đô la tiền trợ cấp và giảm phí cấp phép một lần trị giá 500 đô la, trong hai năm cho mỗi đại lý.
Đầu năm 2027 sẽ có lộ trình bồi thường, với một khoản phí, cho các loại súng có giá trị cao đủ điều kiện với giá trị thị trường ước tính trên 3.000 đô la và được giới hạn ở mức 10.000 đô la mỗi khẩu súng.
Ước tính có tới 274.000 khẩu súng đã đăng ký, tương đương khoảng 24% tổng số súng đã đăng ký ở NSW — và khoảng 50.000 người sở hữu giấy phép — bị ảnh hưởng bởi các giới hạn mới về quyền sở hữu.
Thế nhưng nhiều người cho rằng chương trình toàn quốc thu mua súng chỉ có trên danh nghĩa.
Chương trình mua lại vũ khí đã được xem là chương trình toàn quốc, mặc dù NSW hiện là tiểu bang duy nhất tham gia.
Queensland và Victoria đã bác bỏ hoàn toàn chương trình này, trong khi Lãnh thổ Bắc Úc kiên quyết không tài trợ cho việc mua lại.
Nam Úc cho biết vào tháng Giêng rằng, họ sẽ ủng hộ việc mua lại "về nguyên tắc", và các cuộc đàm phán vẫn đang diễn ra với Tasmania và ACT.
Tây Úc cho biết họ "rất muốn" tham gia, sau khi vừa hoàn thành chương trình mua lại kéo dài 2 năm của riêng mình vào tháng Giêng.
Chương trình này đã chứng kiến hơn 83.000 khẩu súng, được các đại lý và chủ sở hữu giao nộp và tỷ lệ sở hữu súng giảm 24% trong tiểu bang trong hai năm.
Khi được hỏi về việc, liệu ông có "thất vọng" trước sự phản đối từ nhiều tiểu bang hay không, ông Albanese trấn an các tiểu bang rằn,g họ sẽ có một "đối tác sẵn lòng" trên toàn quốc Úc.
"Tôi sẽ tiếp tục làm việc một cách xây dựng với các tiểu bang và vùng lãnh thổ. Họ sẽ đưa ra quyết định của riêng mình theo hệ thống liên bang của chúng ta. Họ có trách nhiệm. Nhưng điều tôi muốn nói và nhắc lại là trong liên bang, họ có một đối tác sẵn lòng”, Anthony Albanese.
Trong khi đó Thủ hiến New South Wales là ông Chris Minns tin rằng, luật mới sẽ khiến NSW có luật kiểm soát súng nghiêm ngặt nhất, trong tất cả các tiểu bang ở Úc và đã chỉ ra mô hình của Tây Úc, như một ví dụ mà ông muốn được nhân rộng.
"Tôi sẽ làm mọi thứ có thể để bảo đảm chúng ta không phải trải qua một sự kiện khủng bố nào khác, ở tiểu bang của mình”, Chris Minns.
Ông thừa nhận kế hoạch này "không được ủng hộ rộng rãi" và sẽ "gây tranh cãi" và "bị phản đối", nhưng cho biết ông không chờ đợi tất cả các tiểu bang khác tham gia.
"Sẽ tốt hơn nếu tất cả các tiểu bang đều tham gia, nhưng chúng ta chịu trách nhiệm về NSW và tôi sẽ không để sự hoàn hảo, trở thành kẻ thù của điều tốt đẹp. Nếu điều đó có nghĩa là chúng ta là người tiên phong, hoặc thậm chí là người duy nhất, thì đó là điều chúng ta cần làm”, Chris Minns.
Trong khi đó One Nation cho đây là một phản ứng "vội vàng".
Thế nhưng ngay cả khi chỉ có một tiểu bang cam kết, kế hoạch này cũng đang phải đối mặt với sự phản đối.
Lãnh đạo đảng One Nation là Pauline Hanson, đã phản đối hoàn toàn kế hoạch này, cho rằng "những người Úc tuân thủ pháp luật" không nên bị trừng phạt.
Bà Hanson nói hôm thứ Bảy rằng vụ tấn công khủng bố ở bãi biển Bondi là do các cá nhân gây ra, chứ không phải do súng.
"Tôi không nghĩ nên có chương trình mua lại súng. Đây là những người Úc tuân thủ pháp luật và họ muốn sở hữu súng của mình. Không phải do súng. Chính những người cầm súng mới là thủ phạm gây ra vụ thảm sát Bondi”, Pauline Hanson.
Còn Nghị sĩ Barnaby Joyce của đảng One Nation cho rằng, kế hoạch này sẽ là "sự can thiệp của nhà nước, vào quyền của cá nhân".
Trong khi đó Lãnh đạo Matt Canavan, gọi các cải cách này là "một đạo luật vội vàng và không cần thiết, chưa bao giờ được tham vấn đúng mức", khi đảng nông thôn này cáo buộc chính phủ, nhắm mục tiêu một cách bất côn,g vào những người sở hữu súng tuân thủ pháp luật.
Trong khi đó ông Minns cho biết, ông sẵn sàng tranh cử trong một cuộc bầu cử cấp tiểu bang, về vấn đề này.
"Đảng One Nation đã nói rằng, họ sẽ bãi bỏ tất cả những điều này và họ sẽ loại bỏ các quy định, luật lệ... nhưng điều này quá quan trọng đối với NSW. Tôi lo ngại khi nghe rằng, phe đối lập NSW trong những tuần gần đây đã nói rằng, họ sẵn sàng thay đổi, cải cách hoặc làm giảm nhẹ luật lệ”, Chris Minns.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
