Quốc hội Mỹ ủng hộ gia đình nạn nhân 9/11 kiện chính phủ Ả-rập Saudi

Vào ngày 28/9 theo giờ địa phương, Lưỡng viện quốc hội Mỹ đã bỏ phiếu chống lại phủ quyết của Tổng thống Obama đối với đạo luật Justice Against Sponsors of Terrorism Act (JASTA), tạm dịch là Đạo luật Công lý Chống tài trợ Chủ nghĩa khủng bố.

Mặc cho sự vận động hành lang ráo riết của chính phủ Obama, đa số Thượng viện Mỹ vẫn bỏ phiếu ủng hộ dự luật này.                

"Trong đợt bỏ phiếu này, số phiếu thuận là 97, và chỉ có 1 phiếu chống. Hai phần ba số Thượng nghị sĩ, cùng một số đại biểu có mặt, đã bỏ phiếu ủng hộ, điều đó có nghĩa là đạo luật đã được thông qua, và phủ quyết của ngài Tổng thống Hoa Kỳ đã bị vô hiệu hóa."

Kết quả này đã giáng một đòn mạnh vàoTổng thống Obama, và quan trọng hơn, nó cho phép gia đình các nạn nhân của vụ khủng bố 9/11/2001 được kiện giới chức Ả-rập Saudi ra tòa.

Rất nhiều ủng hộ viên đã cáo buộc chính phủ Saudi đứng đằng sau vụ tấn công khiến 3,000 người thiệt mạng này.

Thượng nghị sĩ Dân chủ Chuck Schumer tại New York cho biết các quốc gia nên chịu trách nhiệm về hành động của mình. 

"Liệu chúng ta có nên tạo tiền đề cho các quốc gia trực tiếp tài trợ các hành động khủng bố ngay trên đất Mỹ không phải chịu trách nhiệm trước pháp luật? Tôi không nghĩ vậy.

"Tôi cho là, trong thời đại mà chính quyền một số nước đang tài trợ cho chủ nghĩa khủng bố, chúng ta không nên bị bó buộc bởi đạo luật Foreign Service Immunities Act trong quá khứ."

Thế nhưng Tổng thống Obama cho rằng đây là một động thái chính trị kém khôn ngoan. 

"Sự việc này tạo nên một tiền lệ nguy hiểm, và là một ví dụ cho thấy trong một số trường hợp, chúng ta phải có một cái đầu lạnh. Thành thực mà nói, tôi ước gì Quốc hội Mỹ đã chọn biện pháp mạnh tay hơn.

"Tôi không mong đợi điều này, bởi việc ngăn cấm gia đình các nạn nhân sự kiện 9/11 khởi kiện ngay trước kỳ bầu cử là một quyết định khó khăn. Nhưng đó lại là một hành động cần thiết."

Ông Obama tin rằng đây là một quyết định sai lầm, bởi sau khi JASTA có hiệu lực, quân đội, nhân viên tình báo, ngoại giao và công vụ Mỹ ngay lập tức có thể đối diện với các vụ kiện ở nước ngoài. Tài sản của chính quyền Mỹ ở hải ngoại cũng có nguy cơ bị tịch thu. 

"Mối quan tâm của tôi không phải là Ả-rập Saudi, hay sự cảm thông với những nạn nhân sự kiện 9/11.

"Tôi chỉ không muốn đặt Mỹ vào tình huống bất ngờ phải chịu trách nhiệm cho tất cả những hoạt động quân sự của mình trên khắp thế giới." 

Mặc dù một số thượng nghị sĩ bày tỏ quan ngại về tác động của đạo luật JASTA, Thượng nghị sĩ Cộng hòa John Cornyn từ Texas cho rằng quyết định này sẽ gửi đi một thông điệp mạnh mẽ. 

"Vào thời điểm mà chủ nghĩa khủng bố quốc tế đang lan rộng, Giám đốc FBI James Comey vào hôm qua đã cảnh báo về những cộng đồng khủng bố hải ngoại.

"Đạo luật Công lý Chống tài trợ Chủ nghĩa khủng bố sẽ gửi một thông điệp mạnh mẽ đến những kẻ bảo trợ cho các hành động khủng bố trên đất Mỹ, bao gồm các chính phủ nước ngoài, rằng họ sẽ phải chịu tội trước gia đình các nạn nhân, và phải trả giá cho những tang thương, mất mát mà họ đã gây ra."

Dự luật JASTA được Thượng viên Mỹ thông qua hồi tháng 5 và Hạ viện phê chuẩn vào ngày 9/9, song đã bị Tổng thống Obama phủ quyết hồm 23/9 vừa qua. 

Thế nhưng, vào ngày 28/9, Quốc hội Mỹ đã biểu quyết và chính thức vô hiệu hóa phủ quyết của ông Obama, với tỉ lệ áp đảo 338 phiếu thuận và 74 phiếu chống - vượt qua mức 2/3 theo quy định.

Những nhà lập pháp Mỹ tuyên bố ưu tiên của họ không phải là Ả-rập Saudi mà là gia đình gần 3.000 nạn nhân đang kêu đòi công lý.

Quyết định này được xem là một đòn giáng mạnh vào uy tín của ông Obama và chính quyền Ả-rập Saudi, vốn là một đồng minh lâu đời của Mỹ ở thế giới Ả-rập. Giới chức Mỹ tin rằng 15/19 tên không tặc tham gia vụ tấn công 9/11 là đến từ Ả-rập Saudi.