Khi bị bắt, gặp tai nạn, mất hộ chiếu hoặc trở thành nạn nhân của tội phạm ở nước ngoài, khi nào công dân Úc nên liên hệ cơ quan lãnh sự và sẽ được hỗ trợ những gì?
Đại sứ quán có phải là nơi đầu tiên cần gọi không?
Nếu đang gặp nguy hiểm đến tính mạng, hãy liên hệ cảnh sát, xe cứu thương hoặc dịch vụ khẩn cấp tại địa phương trước.
Cơ quan đại diện Úc không thay thế cảnh sát, bệnh viện, luật sư, công ty bảo hiểm hay các dịch vụ cứu hộ của nước sở tại. Đại sứ quán cũng không có lực lượng riêng để đến hiện trường, bắt giữ người phạm tội hoặc đưa công dân Úc ra khỏi một địa điểm nguy hiểm.
Sau khi đã tìm được nơi an toàn hoặc liên hệ cơ quan khẩn cấp địa phương, bạn có thể gọi Đại sứ quán, Cao ủy hoặc Tổng lãnh sự quán Úc gần nhất.
Nếu cần trợ giúp khẩn cấp ngoài giờ làm việc, hãy gọi Trung tâm Hỗ trợ lãnh sự khẩn cấp của Úc, hoạt động 24 giờ mỗi ngày:
- +61 2 6261 3305 nếu gọi từ nước ngoài;
- 1300 555 135 nếu gọi tại Úc.
Tại Việt Nam, có thể liên hệ Đại sứ quán Úc tại Hà Nội theo số +84 24 3774 0100. Các cuộc gọi khẩn cấp ngoài giờ có thể được chuyển đến Trung tâm Hỗ trợ lãnh sự khẩn cấp tại Canberra.
Nếu bị mất hoặc đánh cắp hộ chiếu
Cơ quan lãnh sự có thể hỗ trợ cấp hộ chiếu thay thế hoặc giấy tờ đi lại, nhưng người xin cấp vẫn phải đáp ứng yêu cầu xác minh danh tính và trả lệ phí.
Nếu đang ở nước ngoài và cần di chuyển khẩn cấp, công dân Úc có thể xin hộ chiếu khẩn cấp tại một cơ quan đại diện Úc. Theo Cơ quan Hộ chiếu Úc, hộ chiếu khẩn cấp thường chỉ có giá trị tối đa một năm và không có chip điện tử, vì vậy có thể bị hạn chế khi nhập cảnh hoặc quá cảnh tại một số quốc gia.
Nếu mất hộ chiếu, cần:
- Trình báo với cảnh sát địa phương nếu hoàn cảnh cho phép;
- Báo ngay cho Chính phủ Úc để hộ chiếu bị hủy, tránh bị sử dụng trái phép;
- Liên hệ cơ quan đại diện Úc gần nhất;
- Kiểm tra xem thị thực hoặc giấy phép lưu trú có cần được cấp lại hay chuyển sang hộ chiếu mới hay không.
Đại sứ quán có thể cấp giấy tờ đi lại, nhưng không thể tự động khôi phục thị thực của nước sở tại hoặc yêu cầu hãng hàng không chấp nhận một loại giấy tờ không đáp ứng quy định của họ.
Nếu bị bệnh nặng hoặc gặp tai nạn
Cơ quan lãnh sự có thể cung cấp thông tin về bác sĩ, bệnh viện và dịch vụ sức khỏe tâm thần tại địa phương. Với sự đồng ý của người bệnh, họ cũng có thể liên hệ gia đình hoặc hỗ trợ trao đổi thông tin trong trường hợp nghiêm trọng.
Tuy nhiên, Đại sứ quán không thể:
- Cung cấp dịch vụ y tế;
- Chẩn đoán hoặc đưa ra lời khuyên điều trị;
- Thanh toán viện phí, thuốc men hoặc chi phí vận chuyển y tế;
- Buộc một bệnh viện tiếp nhận bệnh nhân;
- Bảo đảm tiêu chuẩn điều trị giống như tại Úc.
Tại Việt Nam không có chế độ điều trị miễn phí dành cho du khách Úc. Đại sứ quán Úc cảnh báo chi phí điều trị có thể nhanh chóng lên tới hàng nghìn đô la và cơ quan đại diện Úc không thể thanh toán thay cho người bệnh. Vì vậy, người đi nước ngoài nên mua bảo hiểm bao gồm chi phí y tế, tình trạng bệnh có sẵn và vận chuyển cấp cứu nếu cần. Thông tin của Đại sứ quán Úc tại Việt Nam cũng nhấn mạnh tầm quan trọng của bảo hiểm du lịch và y tế.
Nếu trở thành nạn nhân của hành hung hoặc xâm hại tình dục
Trong trường hợp bị hành hung hoặc xâm hại tình dục, ưu tiên đầu tiên là rời khỏi nơi nguy hiểm và tìm sự chăm sóc y tế phù hợp.
Cơ quan lãnh sự có thể:
- Hỗ trợ tìm cơ sở y tế;
- Giải thích những lựa chọn hiện có;
- Hỗ trợ nếu nạn nhân quyết định trình báo cảnh sát;
- Trao đổi với nhà chức trách địa phương;
- Cung cấp danh sách luật sư;
- Giải thích quy trình pháp lý ở mức khái quát;
- Liên hệ gia đình hoặc bạn bè nếu có sự đồng ý;
- Giúp tiếp cận dịch vụ hỗ trợ tại địa phương;
- Kết nối nạn nhân với dịch vụ tư vấn về xâm hại tình dục hoặc Lifeline tại Úc;
- Hỗ trợ tìm nơi ở, sắp xếp chuyến bay về nhà hoặc liên hệ công ty bảo hiểm.
Trong một số trường hợp đặc biệt, người gặp khó khăn tài chính nghiêm trọng có thể được xem xét cho vay khẩn cấp. Đây không phải là khoản trợ cấp tự động và thường phải hoàn trả.
Cơ quan lãnh sự không thể đưa ra quyết định thay cho nạn nhân, khám hoặc điều trị, cung cấp lời khuyên pháp lý, đại diện tại tòa hay buộc cảnh sát địa phương phải điều tra hoặc truy tố. Hướng dẫn chi tiết được đăng trong tài liệu về xâm hại tình dục ở nước ngoài của Smartraveller.
Nếu bị bắt hoặc tạm giữ
Nếu bị bắt ở nước ngoài, công dân Úc nên yêu cầu được liên hệ với cơ quan đại diện Úc gần nhất.
Nhân viên lãnh sự có thể liên hệ hoặc đến thăm để kiểm tra tình trạng sức khỏe và điều kiện giam giữ, cung cấp danh sách luật sư nói tiếng Anh, giúp liên lạc với gia đình nếu được đồng ý và theo dõi quá trình xét xử trong một số trường hợp.
Họ cũng có thể nêu những vấn đề y tế chưa được giải quyết với cơ quan quản lý nơi giam giữ hoặc phản ánh các khiếu nại nghiêm trọng, có cơ sở về cách đối xử.
Tuy nhiên, cơ quan lãnh sự không thể:
- Đưa một công dân Úc ra khỏi nơi tạm giữ hoặc nhà tù;
- Tuyên bố người đó có tội hay vô tội;
- Điều tra vụ án;
- Cung cấp lời khuyên pháp lý;
- Lựa chọn luật sư thay cho người bị bắt;
- Thanh toán phí luật sư, tiền bảo lãnh, tiền phạt hoặc chi phí trong tù;
- Can thiệp vào quá trình xét xử;
- Yêu cầu người đó được đối xử tốt hơn công dân địa phương.
Hộ chiếu Úc không tạo ra quyền miễn trừ trước luật pháp nước ngoài. Người Úc bị bắt vẫn phải tuân theo luật và hệ thống tư pháp của quốc gia nơi xảy ra sự việc. Smartraveller giải thích rõ giới hạn hỗ trợ khi công dân Úc bị bắt ở nước ngoài.
Nếu hết tiền hoặc không thể mua vé về nhà
Đại sứ quán không phải là ngân hàng hoặc công ty du lịch. Cơ quan lãnh sự thông thường sẽ không trả tiền khách sạn, mua vé máy bay, thanh toán hóa đơn hoặc cho vay để một người tiếp tục chuyến du lịch.
Nhân viên lãnh sự có thể giúp người gặp khó khăn liên hệ gia đình, bạn bè, ngân hàng hoặc công ty bảo hiểm để tìm nguồn hỗ trợ. Trong những trường hợp đặc biệt, sau khi những phương án khác đã được sử dụng, Chính phủ Úc có thể xem xét một khoản vay khẩn cấp.
Khoản vay này có điều kiện, không phải ai cũng đủ tiêu chuẩn và người nhận phải hoàn trả. Vì vậy, du khách vẫn cần tự chuẩn bị nguồn tiền dự phòng và bảo hiểm phù hợp.
Nếu người thân mất tích hoặc qua đời ở nước ngoài
Nếu có lý do nghiêm trọng để lo ngại một người thân đang mất tích, gia đình có thể liên hệ cảnh sát địa phương, cảnh sát tại Úc và Trung tâm Hỗ trợ lãnh sự khẩn cấp.
Cơ quan lãnh sự có thể phối hợp với gia đình và nhà chức trách, nhưng không trực tiếp thực hiện tìm kiếm hoặc điều tra. Đây là trách nhiệm của cảnh sát và các cơ quan địa phương.
Nếu một công dân Úc qua đời ở nước ngoài, cơ quan lãnh sự có thể hỗ trợ gia đình hiểu quy trình địa phương, cung cấp danh sách nhà tang lễ và hỗ trợ liên lạc với chính quyền.
Tuy nhiên, họ không thể điều tra nguyên nhân tử vong, lựa chọn nhà tang lễ, dịch giấy tờ, thanh toán chi phí mai táng, hỏa táng hoặc đưa thi hài về Úc. Các chi phí này thường do gia đình hoặc bảo hiểm du lịch chi trả.
Trong thiên tai, xung đột hoặc khủng hoảng
Khi xảy ra thiên tai lớn, khủng bố, bất ổn chính trị hoặc một sự kiện khiến nhiều người Úc gặp nguy hiểm, Chính phủ Úc có thể triển khai hỗ trợ đặc biệt.
Việc này có thể bao gồm:
- Cập nhật khuyến cáo an toàn;
- Phối hợp với nhà chức trách địa phương;
- Liên lạc với gia đình của người thiệt mạng hoặc bị thương;
- Hỗ trợ công dân tìm cách rời khu vực nguy hiểm;
- Trong một số hoàn cảnh, tổ chức chuyến rời khỏi khu vực nếu không còn phương tiện thương mại.
Tuy nhiên, không phải mọi cuộc khủng hoảng đều dẫn đến sơ tán do chính phủ tổ chức. Các chuyến bay hỗ trợ cũng có thể thu phí. Người dân không nên chờ đến khi có lệnh sơ tán mới tìm cách rời đi nếu vẫn còn phương tiện thương mại an toàn.
Người có hai quốc tịch có được hỗ trợ đầy đủ không?
Đây là một trong những giới hạn quan trọng nhất.
Theo Hiến chương Dịch vụ lãnh sự, nếu một công dân Úc đang ở quốc gia mà họ cũng mang quốc tịch, Chính phủ Úc chỉ có thể hỗ trợ trong những trường hợp đặc biệt. Chính quyền sở tại có thể không xem người đó là công dân Úc và không cho phép nhân viên lãnh sự tiếp cận.
Đối với người mang song tịch Úc–Việt, Smartraveller cảnh báo rằng nếu nhập cảnh Việt Nam bằng hộ chiếu Việt Nam, khả năng hỗ trợ lãnh sự khi bị bắt hoặc tạm giữ có thể bị hạn chế và phía Việt Nam có thể không thông báo cho Úc.
Ngay cả khi sử dụng hộ chiếu Úc, sự hỗ trợ cũng không hoàn toàn được bảo đảm nếu Việt Nam xác định người đó vẫn là công dân Việt Nam.
Nên chuẩn bị gì trước khi ra nước ngoài?
Để không phụ thuộc hoàn toàn vào sự trợ giúp lãnh sự, trước chuyến đi nên:
- Kiểm tra khuyến cáo mới nhất của Smartraveller;
- Đăng ký nhận thông báo về điểm đến;
- Mua bảo hiểm du lịch và đọc kỹ các trường hợp bị loại trừ;
- Lưu số điện thoại của công ty bảo hiểm và ngân hàng;
- Chụp hoặc sao lưu hộ chiếu, thị thực và hợp đồng bảo hiểm;
- Để lại bản sao giấy tờ và hành trình cho người thân tại Úc;
- Chuẩn bị nhiều cách tiếp cận tiền;
- Kiểm tra luật pháp, quy định nhập cảnh và tình trạng song tịch;
- Lưu số +61 2 6261 3305 trong điện thoại.
Đại sứ quán Úc có thể cung cấp thông tin, hỗ trợ liên lạc, cấp giấy tờ đi lại và giúp công dân tiếp cận bác sĩ, luật sư hoặc dịch vụ địa phương. Trong những tình huống nghiêm trọng, sự hỗ trợ này có thể rất quan trọng.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
