Dịch vụ hữu ích: Không vắc-xin, không thuốc chữa, và 'rất nguy hiểm', chúng ta có nên lo ngại về virus Nipah?

Nipah virus, illustration

Illustration of a Nipah virus Credit: RUSLANAS BARANAUSKAS/SCIENCE PHO/Getty Images/Science Photo Libra

Nhiều quốc gia Châu Á đang tăng cường kiểm tra tại các sân bay nhằm ngăn chặn sự lây lan của virus Nipah chết người, sau khi một ổ dịch được ghi nhận tại Ấn Độ trong tuần này. Trong bối cảnh chưa có thuốc chữa hay phương pháp điều trị được phê duyệt, các chuyên gia cảnh báo căn bệnh này có thể trở nên “rất nguy hiểm” nếu vượt qua biên giới quốc gia.


Bộ Y tế Ấn Độ xác nhận hai ca nhiễm vào thứ Ba, đồng thời cho biết gần 200 người tiếp xúc gần đã được theo dõi và xét nghiệm.

Năm 2018, Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) đã xếp virus Nipah vào danh sách các mầm bệnh ưu tiên cần nghiên cứu và phát triển khẩn cấp. Tuy nhiên cho đến nay, vẫn chưa có vắc-xin để đối phó với loại virus gây chết người này.

Virus Nipah lây lan như thế nào?

Virus Nipah là bệnh lây truyền từ động vật sang người (zoonotic).

Việc nhiễm bệnh có thể xảy ra khi tiếp xúc trực tiếp với động vật nhiễm virus, chủ yếu là dơi và heo hoặc tiếp xúc với dịch cơ thể hay mô của chúng.

Con người cũng có thể bị nhiễm khi ăn thực phẩm bị các loài động vật này làm ô nhiễm, chẳng hạn như trái cây.

Tại Bangladesh, các đợt bùng phát từng được ghi nhận có liên quan đến nhựa chà là tươi bị dơi ăn quả làm nhiễm bẩn.

Sau khi lây sang người, virus cũng có thể lây truyền từ người sang người thông qua tiếp xúc gần.

Các chuyên gia cho rằng, giống như những đợt bùng phát trước đây, giám sát nghiêm ngặt và sàng lọc khi đi lại sẽ đóng vai trò thiết yếu trong việc hạn chế sự lây lan tại Ấn Độ.

Bác sĩ Subarna Goswami từ Bệnh viện Lao Darjeeling cho biết chính quyền Ấn Độ đang nỗ lực truy vết, xét nghiệm và cách ly tất cả những người đã tiếp xúc với các ca bệnh được xác nhận.

“Nhiễm virus Nipah là rất nguy hiểm,” bà nói.

Không có thuốc chữa, không có phương pháp điều trị đặc hiệu, không có loại thuốc nào thực sự hiệu quả. Cũng không có vắc-xin hay biện pháp tiêm phòng. Và tỷ lệ tử vong rất cao.
Bác sĩ Subarna Goswami

Theo Trung tâm Kiểm soát và Phòng ngừa Dịch bệnh Hoa Kỳ (CDC), từ 40 đến 75% số người nhiễm virus Nipah không qua khỏi.

Consumers have more rights than they thought when coming to cancelled flights
Nhiều quốc gia Châu Á đang tăng cường kiểm tra tại các sân bay. Source: AAP

Virus Nipah lây nhiễm mạnh đến mức nào?

Virus Nipah lần đầu tiên được xác định tại Malaysia vào năm 1999.

Kể từ đó, các đợt bùng phát nhỏ gần như xảy ra hàng năm, chủ yếu tại Bangladesh, và Ấn Độ cũng ghi nhận những đợt bùng phát rải rác.

Theo Liên minh Đổi mới Sẵn sàng Ứng phó Dịch bệnh (CEPI), một tổ chức quốc tế theo dõi các mối đe dọa bệnh truyền nhiễm mới, tính đến tháng 12 năm ngoái đã ghi nhận 750 ca nhiễm, trong đó 415 người tử vong kể từ năm 1999.

Giáo sư y khoa Paul Hunter tại Trường Y Norwich (Anh) cho biết, dù virus Nipah có thể lây từ người sang người, nhưng không dễ lây lan.

“Nguy cơ lây truyền từ người sang người chủ yếu xảy ra khi có tiếp xúc rất gần, thường là khi chăm sóc một người đang bệnh nặng,” ông nói.“Tuy nhiên, hiện chưa có nhiều bằng chứng để đưa ra những đánh giá chắc chắn hơn.”

Triệu chứng của virus Nipah là gì?

Các triệu chứng thường xuất hiện trong vòng vài ngày sau khi nhiễm bệnh, bao gồm:

  • Sốt
  • Đau đầu
  • Ho
  • Đau nhức cơ bắp
  • Khó thở

Theo giáo sư Hunter, viêm não là biến chứng nguy hiểm nhất khi nhiễm virus Nipah.

“Khi bị viêm não, người bệnh sẽ cảm thấy rất nặng,” ông nói.“

Sốt cao, đau đầu dữ dội và có thể bị sợ ánh sáng, tức là ánh sáng làm đau mắt.”

Những người sống sót sau viêm não có thể hồi phục, nhưng vẫn có nguy cơ gặp di chứng lâu dài, bao gồm các rối loạn co giật.

Giảm nguy cơ lây nhiễm

Trong bối cảnh chưa có thuốc điều trị hiệu quả, phòng ngừa vẫn là biện pháp bảo vệ chính.

Giáo sư Hunter cho biết những người đi du lịch đến các khu vực từng ghi nhận virus Nipah có thể giảm nguy cơ phơi nhiễm bằng cách cẩn trọng trong ăn uống.

“Đối với các ca nhiễm ban đầu, cần hết sức cẩn thận với thực phẩm và đồ uống có thể bị dơi ăn quả làm ô nhiễm,” ông nói.

“Không nên uống các loại đồ uống chưa tiệt trùng hoặc chưa được đun nóng đến mức có thể tiêu diệt virus.”

Ông Hunter cũng cho rằng, dù virus Nipah rất nguy hiểm với tỷ lệ tử vong cao, nhưng cho đến nay chưa có dấu hiệu cho thấy nó dễ lây lan hơn giữa người với người, khiến khả năng lan rộng toàn cầu ở thời điểm này là thấp.

Tuy vậy, thời gian ủ bệnh dài của virus có thể gây khó khăn cho việc kiểm soát, bởi bệnh rất khó phát hiện trong giai đoạn đầu.

“Thực tế là rất khó kiểm soát tại các sân bay. Nếu một căn bệnh có thời gian ủ bệnh khoảng hai tuần, thì trong hai tuần đầu người mang virus sẽ không có cách nào để bị phát hiện.”

Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook & SBS Vietnamese Instagram, và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese

Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play


Share

Follow SBS Vietnamese

Download our apps

Listen to our podcasts

Get the latest with our exclusive in-language podcasts on your favourite podcast apps.

Watch on SBS

SBS World News

Take a global view with Australia's most comprehensive world news service

Watch now