Dịch vụ hữu ích: Kính thông minh có thể quay lén bạn?

Kính thông minh có thể quay lén bạn? Những điều cộng đồng cần biết khi công nghệ AI ngày càng phổ biếnNhững chiếc kính trông gần như kính mắt thông thường giờ đây có thể được tích hợp camera, micro và trí tuệ nhân tạo (AI), cho phép người đeo ghi lại hình ảnh, âm thanh và tương tác với môi trường xung quanh. Khi công nghệ này ngày càng phổ biến và dễ tiếp cận, một câu hỏi cũng được đặt ra: Làm thế nào để biết mình có đang bị ghi hình, ghi âm và quyền riêng tư của mình được pháp luật Úc bảo vệ đến đâu?

Khi chiếc kính trở thành một thiết bị ghi hình

Kính thông minh, hay smart glasses, không còn là công nghệ chỉ xuất hiện trong phim khoa học viễn tưởng.

Tùy vào từng sản phẩm, một chiếc kính thông minh có thể được tích hợp camera, micro, loa Bluetooth và AI, với các tính năng như chụp ảnh, quay video, gọi điện, nghe nhạc hoặc dịch ngôn ngữ theo thời gian thực.

Gần đây tại Úc, một mẫu kính tích hợp camera được Kmart bán với giá 89 đô la đã thu hút sự chú ý, một phần vì nhìn bên ngoài, thiết bị này không khác nhiều so với một cặp kính thông thường.

Chính đặc điểm này làm nảy sinh những lo ngại về quyền riêng tư. Khi một người cầm điện thoại hướng về phía chúng ta, chúng ta thường dễ nhận biết mình có thể đang được quay. Nhưng với kính thông minh, điều đó có thể khó nhận ra hơn nhiều.

Tiến sĩ Milica Stilinovic từ Đại học Sydney mô tả kính thông minh như một dạng “máy tính trên khuôn mặt”.

Tùy thuộc vào công nghệ và cách thiết bị được sử dụng, những chiếc kính này có khả năng thu thập nhiều loại dữ liệu khác nhau, từ hình ảnh, âm thanh cho tới thông tin về vị trí, hướng di chuyển, những gì người dùng đang nhìn thấy và cách họ tương tác với môi trường xung quanh.

Người khác có được phép dùng kính thông minh để quay bạn?

Tại Úc, các quy định liên quan đến ghi hình và ghi âm có thể khác nhau giữa các tiểu bang và vùng lãnh thổ.

Nhìn chung, việc ghi hình một người trong những hoàn cảnh riêng tư, chẳng hạn như phòng thay đồ hoặc phòng tắm, mà không có sự đồng ý có thể vi phạm pháp luật.

Tuy nhiên, khi việc ghi hình diễn ra tại nơi công cộng, vấn đề trở nên phức tạp hơn và cần xem xét hoàn cảnh cụ thể.

Điều đáng chú ý là một “cuộc trò chuyện riêng tư” không nhất thiết phải diễn ra trong một không gian riêng tư.

Luật sư Avinash Singh cho biết vẫn còn nhiều người chưa hiểu rõ những quy định liên quan đến camera và kính thông minh.

Chẳng hạn, hai người có thể đang trò chuyện tại một địa điểm công cộng nhưng trong hoàn cảnh mà họ có lý do hợp lý để cho rằng cuộc nói chuyện chỉ dành cho những người tham gia. Việc bí mật ghi âm cuộc trò chuyện như vậy có thể làm phát sinh vấn đề pháp lý, tùy thuộc vào luật áp dụng tại tiểu bang hoặc vùng lãnh thổ.

Do đó, không thể đơn giản cho rằng “đã ở nơi công cộng thì muốn quay hay ghi âm gì cũng được”.

Mối lo không dừng lại ở việc ghi hình

Theo các chuyên gia, vấn đề lớn hơn không chỉ nằm ở thời điểm camera ghi lại hình ảnh, mà còn ở những gì có thể xảy ra với dữ liệu sau đó.

Một đoạn video được quay bằng kính thông minh tại một bữa tiệc, sự kiện cộng đồng hay nơi công cộng có thể nhanh chóng được đăng lên Facebook, TikTok hoặc các nền tảng trực tuyến khác.

Khi đó, hình ảnh, giọng nói và đôi khi cả những thông tin có thể nhận dạng một người có nguy cơ được chia sẻ tới lượng người xem lớn hơn nhiều so với bối cảnh ban đầu.

Trong một số trường hợp, nội dung có thể được sử dụng để công khai thông tin cá nhân của người khác, phục vụ mục đích thương mại hoặc theo những cách có khả năng gây tổn hại cho người xuất hiện trong video.

Sự phát triển của AI càng khiến vấn đề trở nên đáng chú ý, bởi hình ảnh và âm thanh ngày nay không chỉ có thể được lưu trữ và chia sẻ mà còn có thể được phân tích, chỉnh sửa hoặc tái sử dụng bằng nhiều công nghệ khác nhau.

Một điều cộng đồng người Việt cần lưu ý

Những lo ngại này không chỉ liên quan đến kính thông minh.

Trong các buổi họp mặt gia đình, sinh nhật, đám cưới, lễ hội, sinh hoạt tôn giáo hay sự kiện cộng đồng, việc lấy điện thoại ra quay video và đăng ngay lên mạng xã hội đã trở nên rất quen thuộc.

Tuy nhiên, người quay đôi khi có thể quên rằng không phải ai xuất hiện trong khung hình cũng muốn hình ảnh của mình được đăng lên mạng.

Đặc biệt khi nội dung có trẻ em, người lớn tuổi hoặc những người ít sử dụng mạng xã hội, việc hỏi ý kiến trước khi quay hoặc đăng tải hình ảnh là một cách đơn giản để thể hiện sự tôn trọng quyền riêng tư.

Ngay cả trong trường hợp pháp luật không bắt buộc phải xin phép trong một hoàn cảnh cụ thể, phép lịch sự và sự tôn trọng người khác vẫn là điều đáng cân nhắc.

Có người thừa nhận sử dụng kính thông minh để quay người khác mà không xin phép

Những lo ngại về cách sử dụng kính thông minh không hoàn toàn mang tính giả định.

Một nghiên cứu tại Úc khảo sát hơn 1.000 người sử dụng kính thông minh cho thấy một số người cho biết từng sử dụng thiết bị trong những tình huống có thể gây mất an toàn, chẳng hạn khi lái xe hoặc đi xe đạp.

Một số người tham gia khảo sát cũng thừa nhận từng ghi lại hình ảnh của người khác mà không có sự đồng ý.

Tuy nhiên, do những kết quả này dựa trên thông tin người tham gia tự khai báo, quy mô thực tế của những hành vi như vậy có thể khó xác định chính xác.

Kính thông minh không chỉ mang đến rủi ro

Bên cạnh những lo ngại về quyền riêng tư, kính thông minh cũng có nhiều ứng dụng hữu ích.

Công nghệ này có thể hỗ trợ người khiếm thị nhận biết môi trường xung quanh, giúp khách du lịch dịch ngôn ngữ, hỗ trợ một số công việc cần thao tác rảnh tay hoặc đơn giản là giúp người dùng ghi lại những khoảnh khắc trong cuộc sống.

Vì vậy, vấn đề không nhất thiết nằm ở bản thân thiết bị mà còn phụ thuộc rất lớn vào cách công nghệ được thiết kế và sử dụng.

Khi camera và AI ngày càng nhỏ gọn, rẻ hơn và được tích hợp vào những vật dụng thường ngày, ranh giới giữa sự tiện lợi và quyền riêng tư cũng ngày càng trở nên khó nhận biết.

Nếu nghi ngờ mình đang bị kính thông minh quay, bạn có thể làm gì?

Nếu nhận thấy một người đeo kính thông minh và cảm thấy không thoải mái vì nghi ngờ mình đang bị ghi hình hoặc ghi âm, trước tiên bạn có thể hỏi họ liệu thiết bị có đang ghi lại hình ảnh hay âm thanh hay không và yêu cầu họ không ghi hình mình.

Nếu sự việc liên quan đến quấy rối, đe dọa, ghi hình trong hoàn cảnh riêng tư hoặc sử dụng hình ảnh theo cách có thể vi phạm pháp luật, người bị ảnh hưởng có thể cân nhắc liên hệ cơ quan chức năng hoặc tìm tư vấn pháp lý phù hợp với tiểu bang hoặc vùng lãnh thổ nơi mình sinh sống.

Trong môi trường số, mỗi người cũng có thể chủ động bảo vệ mình bằng cách kiểm tra cài đặt quyền riêng tư trên mạng xã hội, hạn chế những thông tin cá nhân được công khai và cân nhắc kỹ trước khi đăng hình ảnh hoặc video có người khác xuất hiện.

Kính thông minh có thể là một trong những bước tiếp theo của công nghệ AI trong đời sống hàng ngày. Nhưng khi camera không còn nằm rõ ràng trên chiếc điện thoại trong tay mà có thể nằm ngay trên khuôn mặt của một người đứng cạnh chúng ta, hiểu về quyền riêng tư và tôn trọng sự đồng thuận của người khác sẽ ngày càng trở nên quan trọng.

Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese

Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube

Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play