Một chuyến về Việt Nam để thăm gia đình, du lịch, thực tập hoặc làm việc có thể phát sinh những tình huống không ai mong muốn. Nếu chẳng may trở thành nạn nhân của xâm hại tình dục, bị tấn công hoặc gặp tai nạn nghiêm trọng, người mang hộ chiếu Úc cần biết những bước nào và có thể tìm sự hỗ trợ ở đâu?
Một vụ việc liên quan đến một nữ sinh viên người Mỹ gốc Việt tố cáo bị cưỡng hiếp trong chuyến đi tại Việt Nam gần đây đã thu hút sự chú ý.
Đây là một vụ việc cụ thể và đang được cơ quan chức năng Việt Nam xử lý. Bài viết này không nhằm phán xét vụ án, mà tập trung vào một câu hỏi thực tế hơn: nếu một công dân Úc gặp sự cố tương tự khi ở Việt Nam, họ cần làm gì?
Việc đầu tiên: bảo đảm an toàn
Nếu đang ở trong tình huống nguy hiểm, hãy ưu tiên rời khỏi nơi nguy hiểm và tìm một nơi an toàn.
Tại Việt Nam, số điện thoại khẩn cấp của công an là 113, số cấp cứu y tế là 115.
Tuy nhiên, theo khuyến cáo du lịch của Chính phủ Úc, các số điện thoại khẩn cấp tại Việt Nam hoạt động bằng tiếng Việt và trong một số trường hợp có thể gặp khó khăn khi liên lạc. Vì vậy, nếu có thể, hãy nhờ một người đáng tin cậy hỗ trợ phiên dịch.
Điều quan trọng là đừng cố gắng đối phó một mình. Hãy gọi cho cha mẹ, người thân, bạn bè, đồng nghiệp, người quản lý chương trình thực tập hoặc một người Việt Nam mà bạn tin tưởng.
Nếu bị xâm hại tình dục, hãy tìm chăm sóc y tế càng sớm càng tốt
Sau một vụ xâm hại tình dục, nhiều người có thể nghĩ rằng nếu không có thương tích rõ ràng thì chưa cần đến bệnh viện.
Đây là điều không nên chủ quan.
Chăm sóc y tế có thể giúp đánh giá các thương tích, nguy cơ mang thai ngoài ý muốn, HIV, viêm gan và các bệnh lây truyền qua đường tình dục. Một số vấn đề sức khỏe cũng có thể không biểu hiện ngay lập tức.
Khi đến cơ sở y tế, nếu có thể, hãy nói rõ rằng bạn nghi ngờ mình là nạn nhân của xâm hại tình dục để nhân viên y tế hiểu đầy đủ tình huống và hướng dẫn các bước tiếp theo.
Song song với việc tìm kiếm chăm sóc y tế, người bị hại cũng nên cân nhắc trình báo với công an địa phương.
Có cần luật sư không?
Nếu vụ việc trở thành một vụ án hình sự, việc tìm luật sư địa phương có thể rất quan trọng.
Luật sư có thể giải thích cho người bị hại về quyền và nghĩa vụ của họ, cũng như quy trình điều tra và tố tụng theo pháp luật Việt Nam.
Điều này đặc biệt hữu ích đối với những người lớn lên ở Úc và không quen thuộc với hệ thống pháp luật Việt Nam.
Đại sứ quán Úc có thể giúp gì?
Công dân Úc đang ở nước ngoài có thể nhận hỗ trợ lãnh sự thông qua hệ thống đại sứ quán, tổng lãnh sự quán và Trung tâm Khẩn cấp Lãnh sự của Úc.
Trong trường hợp bị xâm hại tình dục hoặc trở thành nạn nhân của một tội phạm bạo lực, nhân viên lãnh sự có thể hỗ trợ những việc như:
- tìm kiếm hoặc cung cấp thông tin về cơ sở chăm sóc y tế;
- giải thích cách trình báo với cảnh sát địa phương;
- cung cấp thông tin chung về quy trình pháp lý tại địa phương;
- cung cấp danh sách bác sĩ hoặc luật sư;
- hỗ trợ tìm các dịch vụ tư vấn;
- liên hệ với người thân nếu người bị hại đồng ý;
- trong những trường hợp thích hợp, đưa ra đại diện hoặc nêu quan ngại với cơ quan chức năng địa phương.
Tuy nhiên, có một giới hạn rất quan trọng: Đại sứ quán Úc không phải là luật sư của bạn và không thể thay bạn ra tòa.
Nhân viên lãnh sự không thể đại diện cho công dân Úc tại phiên tòa, không thể điều tra vụ án và cũng không thể buộc chính quyền Việt Nam phải bắt giữ hay truy tố một người.
Nói cách khác, hỗ trợ lãnh sự là giúp công dân Úc hiểu hệ thống, tìm đúng dịch vụ và biết mình có thể làm gì, chứ không thay thế hệ thống tư pháp của Việt Nam.
Nếu vừa là công dân Úc vừa có quốc tịch Việt Nam thì sao?
Đây là vấn đề các gia đình Việt Nam tại Úc, đặc biệt là những gia đình có con sinh ra hoặc lớn lên ở Úc, nên tìm hiểu trước khi về Việt Nam.
Theo Smartraveller, Việt Nam chỉ công nhận song tịch trong một số trường hợp nhất định.
Nếu một người vừa có quốc tịch Úc vừa có quốc tịch Việt Nam, việc nhập cảnh vào Việt Nam bằng hộ chiếu Việt Nam có thể ảnh hưởng đến khả năng Úc cung cấp hỗ trợ lãnh sự trong trường hợp xảy ra sự cố.
Vì vậy, Smartraveller khuyên những người có hai quốc tịch nên đi lại bằng hộ chiếu Úc.
Đây là thông tin nên kiểm tra trước chuyến đi, thay vì đợi đến khi xảy ra sự cố mới tìm hiểu.
Nếu gặp tai nạn ở Việt Nam thì sao?
Nguyên tắc cơ bản có thể nhớ là: An toàn – Cấp cứu – Công an – Bảo hiểm.
Nếu bị thương, hãy tìm chăm sóc y tế ngay. Số cấp cứu y tế tại Việt Nam là 115.
Nếu gặp tai nạn giao thông, nên trình báo với công an và giữ lại các giấy tờ liên quan, chẳng hạn như biên bản, hồ sơ y tế, hóa đơn và chứng từ chi phí.
Đồng thời, hãy liên lạc với công ty bảo hiểm du lịch càng sớm càng tốt.
Bảo hiểm có thể yêu cầu các giấy tờ như biên bản của công an khi giải quyết yêu cầu bồi thường. Vì vậy, đừng vội bỏ qua việc trình báo hoặc làm mất các giấy tờ liên quan.
10 điều người trẻ Úc nên chuẩn bị trước khi về Việt Nam
Đặc biệt với những người về Việt Nam để thực tập, làm việc hoặc ở trong thời gian dài, một số chuẩn bị đơn giản có thể rất hữu ích:
- Lưu thông tin liên lạc của Đại sứ quán Úc và các số điện thoại khẩn cấp trước khi lên đường.
- Mua bảo hiểm du lịch phù hợp và đọc kỹ các điều khoản loại trừ.
- Lưu địa chỉ nơi ở và số điện thoại liên lạc khẩn cấp, đồng thời luôn biết mình đang ở khu vực nào.
- Nếu đi làm hoặc thực tập, giữ lại hợp đồng, thông tin công ty và số điện thoại của người phụ trách.
- Nếu bị xâm hại hoặc tấn công, ưu tiên an toàn, tìm chăm sóc y tế và trình báo công an.
- Giữ lại những bằng chứng liên quan, chẳng hạn tin nhắn, hình ảnh, thông tin đặt phòng, lịch trình hoặc các tài liệu khác có thể liên quan đến vụ việc.
- Nếu vụ việc trở thành một vụ án hình sự, cân nhắc tìm luật sư địa phương.
- Liên hệ cơ quan lãnh sự Úc càng sớm càng tốt để tìm hiểu những hỗ trợ có thể nhận được.
- Nếu muốn đưa vụ việc lên mạng xã hội hoặc truyền thông, cân nhắc kỹ các vấn đề về quyền riêng tư và hậu quả pháp lý.
- Và quan trọng nhất, đừng một mình đối mặt với mọi việc. Hãy tìm người đáng tin cậy để hỗ trợ.
Công dân Úc cần liên lạc nơi đâu khi gặp tình huống khẩn cấp?
Nếu đang ở Việt Nam và cần hỗ trợ lãnh sự khẩn cấp, công dân Úc có thể liên hệ Australian Consular Emergency Centre 24 giờ theo số: +61 2 6261 3305
Ngoài ra, người dân nên tham khảo thông tin cập nhật từ Smartraveller – cơ quan tư vấn du lịch của Chính phủ Úc và Đại sứ quán Úc tại Việt Nam trước khi lên đường.
Không ai muốn một chuyến về Việt Nam lại trở thành một trải nghiệm đau lòng hoặc nguy hiểm. Nhưng chuẩn bị trước những thông tin cơ bản – biết số khẩn cấp, có bảo hiểm, biết nơi tìm chăm sóc y tế, hiểu giới hạn của hỗ trợ lãnh sự và biết khi nào cần luật sư – có thể giúp một người bình tĩnh hơn và đưa ra quyết định đúng lúc nếu chẳng may có sự cố.
Lưu ý: Thông tin trên mang tính tổng quát, không thay thế tư vấn pháp lý, y tế hoặc tư vấn cụ thể cho từng trường hợp. Nếu gặp sự cố, hãy liên lạc cơ quan chức năng, cơ sở y tế, luật sư hoặc cơ quan lãnh sự phù hợp.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
