Tết là dịp nhiều người chuẩn bị các buổi họp mặt, ăn uống gia đình và những hoạt động truyền thống khác.
Với nhiều người thì đó là thời gian đầy ý nghĩa, còn với một số người khác - đặc biệt là những người trẻ, di dân, hay những ai từng trải qua các mối quan hệ gia đình phức tạp - Tết có thể khơi lại những vết thương tâm lý cũ, gây căng thẳng và khó chịu.
Các chuyên gia tâm lý chia sẻ rằng việc đối mặt với kỳ vọng từ gia đình, câu hỏi về tương lai (về hôn nhân, công việc, lối sống…) và khác biệt thế hệ là những nguyên nhân phổ biến khiến nhiều người cảm thấy áp lực trong các bữa sum họp đầu năm.
Chuẩn bị tinh thần trước khi gặp gỡ, đặt sẵn ranh giới giao tiếp
Chuyên gia tâm lý Christopher Tran ở Sydney nhấn mạnh rằng bạn được phép lựa chọn mức độ tương tác mà bạn thấy thoải mái.
Điều này bao gồm việc:
- đặt thời gian giới hạn cho những buổi họp mặt;
- chọn chủ đề bạn sẵn sàng bàn luận - và từ chối những câu hỏi làm mình căng thẳng;
- chuẩn bị trước tâm lý để không phản ứng quá mức khi gặp những câu hỏi nhạy cảm.
Bạn không thể kiểm soát được mọi thứ, nhưng bạn có thể kiểm soát cảm xúc và phản ứng của mình.
Một mẹo nhỏ là hãy chuẩn bị trước vài câu trả lời ngắn gọn, lịch sự nhưng đủ để giữ khoảng cách cảm xúc khi cần thiết.
Bên cạnh đó là việc thực hành tự trấn tĩnh. Không phải ai cũng làm chủ cảm xúc dễ dàng trong những cuộc gặp gỡ đầy cảm xúc. Veronica Ing - chuyên gia tâm lý ở Sydney - gợi ý một số bài tập tự trấn tĩnh như: hít thở sâu; quán niệm; hình dung một không gian an yên trong đầu.
Những kỹ thuật này giúp tăng khả năng chịu đựng stress tạm thời và giảm phản ứng tiêu cực khi đối mặt với những tình huống khó xử.
Khi gia đình hỏi những “điều khó nói”
Các câu hỏi quen thuộc dịp Tết như “khi nào lập gia đình?”, “bao giờ có con?”, “công việc ra sao?” hay “lương thế nào?” có thể vô tình tạo áp lực lớn, đặc biệt khi đi kèm với văn hóa tôn trọng người lớn và kỳ vọng từ thế hệ trước.
Bạn có thể chuẩn bị một số cách trả lời như “Cảm ơn bác đã quan tâm, cháu đang làm tốt và học hỏi mỗi ngày.” “Đó là kế hoạch cháu đang suy nghĩ dần dần.” “Cháu sẽ chia sẻ khi đã sẵn sàng hơn.”
Việc trả lời một cách nhẹ nhàng, lịch sự vừa giữ được mối quan hệ tốt đẹp, vừa bảo vệ cảm xúc cá nhân của mình.
Cảm giác cô đơn và nhớ nhà
Với sinh viên quốc tế hoặc di dân, Tết Nguyên đán có thể là khoảng thời gian buồn bã vì không được ở cạnh người thân yêu.
Các nghiên cứu cho thấy tình trạng cô đơn - đặc biệt ở nhóm trẻ từ 15–25 tuổi - là vấn đề ngày càng phổ biến.
Nếu bạn không thể về nhà vì công việc hay học tập, hãy sắp xếp những cuộc gọi video với gia đình để cảm nhận sự kết nối; tìm các cộng đồng người Việt và Á châu trong khu vực để cùng nhau chia sẻ không khí Tết; và tự tạo các hoạt động riêng - như nấu một món truyền thống để nhớ về quê hương.
Sử dụng mạng xã hội một cách tích cực
Mạng xã hội có thể là “một con dao hai lưỡi” - nhưng nếu biết dùng đúng cách, chúng có thể giúp bạn cảm thấy bớt đơn độc hơn.
Chuyên gia Eric Fu – Nhà nghiên cứu tại Youth Research Centre, Đại học Melbourne - chia sẻ rằng nhiều sinh viên quốc tế tìm được cộng đồng và sự đồng cảm thông qua các nền tảng mạng xã hội hoặc các nhóm sinh viên.
Tuy nhiên, người dùng cũng cần cảnh giác với các hình thức lừa đảo trực tuyến thường gia tăng trong dịp lễ.
Tránh để cờ bạc trở thành rủi ro ngày Tết
Một số hoạt động giải trí dịp Tết như chơi bài hay mạt chược có thể vượt khỏi giới hạn vui vẻ ban đầu.
Chuyên gia tư vấn tại GambleAware khuyến cáo: Đừng để cờ bạc biến thành một hành vi gây hại; Hãy nói chuyện với người điều hành sòng bài nếu bạn muốn tự hạn chế việc vào đó; Tự tạo khoảng cách với những người thúc đẩy bạn chơi.
Việc giữ khoảng cách với hoạt động gây nghiện giúp bạn bảo vệ cả hạnh phúc cá nhân lẫn các mối quan hệ gia đình.
Giữ cân bằng giữa Tết và công việc
Tại Úc, Tết Nguyên đán không phải ngày nghỉ lễ chính thức (ngoại trừ Christmas Island).
Nếu bạn cảm thấy muốn có thời gian nghỉ để chuẩn bị Tết, hãy cân nhắc: nói chuyện với quản lý để xin nghỉ một vài ngày; lên kế hoạch trước để sắp xếp công việc và các buổi họp gia đình; thỏa thuận với gia đình những khoảng thời gian bạn có thể linh hoạt.
Chuyên gia Tran chia sẻ rằng việc nói chuyện thẳng thắn với quản lý có thể mở đường cho quyền lợi về thời gian nghỉ - và điều đó đáng để thử!
Sau Tết - đừng quên chăm sóc bản thân
Nếu bạn thấy còn căng thẳng với những mối quan hệ gia đình; cảm thấy nhớ nhà dai dẳng; hoặc gặp khó khăn trong học tập/công việc sau kỳ nghỉ… thì việc tìm hỗ trợ chuyên môn là hoàn toàn bình thường và rất quan trọng.
Ngày Tết qua đi không có nghĩa là những cảm xúc, áp lực hay mệt mỏi tự biến mất.
Ở Úc, bạn có thể liên lạc:
- Lifeline: 13 11 14 (hỗ trợ khủng hoảng tâm lý);
- Suicide Call Back Service: 1300 659 467;
- Kids Helpline (dành cho dưới 25 tuổi): 1800 55 1800;
- Beyond Blue (hỗ trợ tâm lý tổng quát): 1300 22 4636.
Những dịch vụ này đều có thể giúp bạn nói chuyện an toàn, tìm được cách quản lý cảm xúc và xây dựng kế hoạch chăm sóc sức khỏe tinh thần cho phần còn lại của năm.
Không có "chuẩn mực" nào cho cách đón Tết
Dù bạn đón Tết với gia đình đông đủ, cùng nhóm bạn thân ở nước ngoài, hay quyết định tự chăm sóc bản thân một mình - thì tất cả những lựa chọn đó đều đáng trân trọng.
Điều quan trọng nhất là:
- bạn tôn trọng cảm xúc của chính mình;
- bạn biết rằng có quyền đặt ranh giới;
- và bạn tìm được cách giữ sự bình an trong lòng mình dù bối cảnh có thay đổi.
SBS Tiếng Việt chúc quý vị Tết Bính Ngọ bình an, vui vẻ và tràn đầy sức khỏe - cả thể chất lẫn tinh thần.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
