Mỹ và Iran đưa ra những tuyên bố trái ngược nhau về vấn đề kiểm soát uranium của Iran. Hoa Kỳ tuyên bố sẽ không chấp nhận bất kỳ nỗ lực nào, nhằm thu phí tàu thuyền khi đi qua eo biển Hormuz. Liên Hiệp Quốc cho biết một kế hoạch di tản đang được bắt đầu, theo đó 11.000 thủy thủ bị mắc kẹt sẽ đi qua eo biển Hormuz.
Ngoại trưởng Marco Rubio đã đến Kuwait trong khuôn khổ chuyến công du vùng Vịnh, nhằm xoa dịu những lo ngại về thỏa thuận tạm thời với Iran.
Thỏa thuận này nhằm mục đích mở lại eo biển và giảm bớt các lệnh trừng phạt, trong khi các cuộc đàm phán về chương trình hạt nhân của Iran vẫn tiếp tục.
Ông Rubio nói rằng các tuyến đường thủy quốc tế, phải được duy trì mở cửa và tự do đi lại.
"Tôi nghĩ cả thế giới sẽ phản đối bất kỳ cơ chế nào, thu phí sử dụng đường thủy quốc tế. Đơn giản là vậy. Tổng thống đã nói rồi, điều đó sẽ không xảy ra. Khi chúng ta nói đến việc mở cửa eo biển, chúng ta muốn nói đến việc mở cửa eo biển một cách tự do, trên các tuyến đường thủy quốc tế”, Marco Rubio.
Về số phận các thủy thủ bị kẹt ở eo biển Hormuz.
Một cơ quan của Liên Hiệp Quốc cho biết, một kế hoạch di tản đang được bắt đầu, theo đó 11.000 thủy thủ bị mắc kẹt, sẽ đi qua eo biển Hormuz.
Tổ chức Hàng hải Quốc tế (IMO) đã công bố kế hoạch này, bao gồm các hướng dẫn từ Oman về cách các tàu có thể di chuyển qua eo biển.
Người phát ngôn của Liên Hiệp Quốc, Stéphane Dujarric, cho biết hoạt động này sẽ được thực hiện với sự hợp tác của Iran, Oman, Hoa Kỳ và ngành công nghiệp hàng hải.
“Tổng thư ký Tổ chức Hàng hải Quốc tế IMO là Arsenio Dominguez cho biết, IMO đã bảo đảm các điều kiện an toàn cần thiết và xác minh kỹ lưỡng các điều kiện hàng hải an toàn, để hỗ trợ các hoạt động này. Chiến dịch này đánh dấu một bước tiến quan trọng, hướng tới việc giảm thiểu tác động nhân đạo của cuộc khủng hoảng, đối với hàng ngàn thủy thủ đã phải chịu đựng nhiều tháng bất ổn, nhiều tháng di chuyển không hạn chế và những lo ngại ngày càng tăng về phúc lợi”, Stéphane Dujarric.
Trở lại vấn đề kiểm soát nguyên tử tại Iran.
Người đứng đầu cơ quan hạt nhân Liên Hiệp Quốc đã ra tín hiệu rằng, các địa điểm làm giàu uranium của Iran sẽ được các thanh tra viên của ông đến thăm, trong khi Mỹ và Iran đưa ra những tuyên bố trái ngược nhau về vấn đề này.
Tổng thống Hoa Kỳ Donald Trump tuyên bố, Iran đã đồng ý kiểm tra hạt nhân như một phần của thỏa thuận tạm thời, trong khi Iran phủ nhận bất kỳ thỏa thuận nào như vậy.
Iran từ lâu đã khẳng định chương trình của họ, là vì mục đích hòa bình, mặc dù đây là quốc gia duy nhất trên thế giới có uranium, được làm giàu đến độ tinh khiết 60%, mà không có chương trình vũ khí.
Người đứng đầu Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế Rafael Grossi cho biết, các cuộc kiểm tra sẽ diễn ra.
"Tôi có thể hiểu những tuyên bố chính trị, chúng là một phần của thực tế, nhưng điều căn bản mà tôi muốn nhắc nhở và thu hút sự chú ý của các bạn, là đã có một Bản ghi nhớ, được ký bởi cả hai tổng thống”, Rafael Grossi.
Trong khi đó Tổng thống Mỹ Donald Trump nói rằng, Iran đang đưa ra những nhượng bộ rất lớn, trong các cuộc đàm phán hòa bình ban đầu với Hoa Kỳ.
Hai bên đã đồng ý một lộ trình, hướng tới một thỏa thuận lâu dài trong vòng 60 ngày, tại các cuộc đàm phán ở khu nghỉ dưỡng trên núi Buergenstock của Thụy Sĩ.
Hoa Kỳ đã tạm thời bãi bỏ các lệnh trừng phạt, đối với Iran trong 60 ngày kể từ thứ Hai, sau các cuộc đàm phán đầu tiên, và các viên chức đã báo cáo về một thời kỳ tạm lắng kéo dài trong giao tranh ở Lebanon, theo thỏa thuận nhằm chấm dứt các cuộc xung đột trên khắp khu vực.
Tổng thống Trump nói rằng, mọi việc đang diễn ra tốt đẹp.
“Cuộc chiến đang diễn ra rất tốt. Như các bạn biết, chúng ta đang thắng thế rất nhiều. Iran đang đưa ra những nhượng bộ rất lớn. Chúng ta sẽ xem điều gì xảy ra, nhưng nó đã rất, rất, rất mạnh mẽ.” Mọi việc đang diễn ra rất, rất tốt", Donald Trump.
Trong một diễn biến khác, Bộ trưởng Tài chính Mỹ Scott Bessent cho biết, chính quyền Trump muốn bảo vệ các ngành công nghiệp trọng yếu, khỏi những gián đoạn từ bên ngoài như chiến tranh, đại dịch và các cuộc tấn công mạng.
Ông đưa ra nhận xét này, trong một bài phát biểu tại Câu lạc bộ Kinh tế New York, nói rằng năng lực quốc gia là một vấn đề an ninh kinh tế.
"Trong khi đó, các đối thủ của chúng ta nên lường trước sự quyết tâm. Những nỗ lực nhằm vũ khí hóa chuỗi cung ứng, đánh cắp công nghệ, né tránh lệnh trừng phạt, thao túng thị trường, hoặc ép buộc các đối tác của chúng ta, sẽ không bị bỏ qua. Chúng ta sẽ xây dựng khả năng phục hồi, trước khi khủng hoảng xảy ra. Chúng ta sẽ hợp tác với các đối tác, bất cứ khi nào có thể. Và chúng tôi sẽ hành động, bất cứ khi nào cần thiết”, Scott Bessent.
Sau cùng một tin vui là Cơ quan Năng lượng Quốc tế (IEA) cho biết, xuất khẩu dầu khí của Tiểu Vương Quốc Ả Rập Thống Nhất UAE, đã tăng lên 85% so với mức trước chiến tranh, trong khi triển vọng chung cho khu vực Vịnh và toàn cầu vẫn ảm đạm.
Dữ liệu đầu tháng 6 cho thấy, xuất khẩu dầu hỏa của nước này đạt 4,3 triệu thùng mỗi ngày, so với 1,9 triệu thùng mỗi ngày trong tháng 3.
Báo cáo của IEA cho rằng, sự chuyển biến tích cực này là nhờ các biện pháp, bao gồm việc bỏ qua eo biển Hormuz, bằng một tuyến đường vận chuyển khác, đó là một đường ống dẫn dầu có tên là ‘đường ống Habshan-Fujairah’, bắt nguồn từ mỏ chính của Abu Dhabi và kết thúc tại một bể chứa ở Fujairah, UAE.
UAE đã tuyên bố quyết định, rút khỏi Tổ chức Các nước Xuất khẩu Dầu mỏ (OPEC) vào tháng 4, chấm dứt gần 60 năm là thành viên của liên minh dầu mỏ này.
Được biết Báo cáo của IEA dự báo, nguồn cung dầu toàn cầu sẽ giảm 3,9 triệu thùng mỗi ngày so với cùng kỳ năm ngoái, xuống còn 102,4 triệu thùng mỗi ngày, trước khi phục hồi vào năm 2027, nếu Các thỏa thuận ngừng bắn hiện tại vẫn có hiệu lực.
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
