Ratko Mladić, chỉ huy người Serbia gốc Bosnia chịu trách nhiệm về vụ thảm sát Srebrenica, đã qua đời trong tù ở tuổi 84. Được mệnh danh là "Kẻ đồ tể của Bosnia", Mladić đã phải lẩn trốn nhiều năm, trước khi một tòa án do Liên Hiệp Quốc thành lập, tuyên bố ông phạm tội diệt chủng và tội ác chống lại loài người.
Một cuộc đời lẩn trốn, một phiên tòa xét xử và án tù vì tội ác chiến tranh.
Cái chết của tội phạm chiến tranh bị kết án Ratko Mladić, tại một bệnh viện trong nhà tù ở The Hague, đã được các viên chức tòa án Liên Hiệp Quốc xác nhận.
Được những người phản đối gọi là "Đồ tể Bosnia", cựu chỉ huy quân đội người Serbia gốc Bosnia 84 tuổi này, đã bị nhiều cơn đột quỵ trong những tháng gần đây, và tòa án ở The Hague cuối cùng đã bác bỏ lời kêu gọi từ gia đình Mladić, yêu cầu trả tự do cho ông do sức khỏe suy yếu.
Tin tức này được đưa lên trang nhất, các Denis BecirovicRTS và đài truyền hình chính thức của người Serbia gốc Bosnia.
"Tin nóng: Cựu chỉ huy quân đội Cộng hòa Srpska, Ratko Mladić, bị Tòa án La Haye kết tội, đã qua đời ở tuổi 84, trong một trại giam tại tòa án La Haye”, Denis Becirovic.
Mladić đã lẩn trốn suốt 16 năm, ẩn náu trong những nơi trú ẩn an toàn hẻo lánh, được gia đình và những người ủng hộ chủ nghĩa dân tộc giúp đỡ, trước khi bị bắt ở Serbia vào tháng 5 năm 2011.
Hơn 20 năm sau cuộc chiến ở Bosnia và Herzegovina, ông ta bị kết tội bởi một tòa án do Liên Hiệp Quốc thành lập, về tội chủ mưu vụ thảm sát hơn 8.000 đàn ông và trẻ em Hồi giáo Bosnia năm 1995, tại khu vực an toàn Srebrenica do Liên Hiệp Quốc chỉ định.
Vụ thảm sát được coi là tội ác tồi tệ nhất ở châu Âu, kể từ Thế chiến thứ hai.
Chủ tịch Hội đồng Tổng thống Bosnia và Herzegovina, Denis Becirovic cho biết, ông chia sẻ nỗi đau với gia đình các nạn nhân.
"Tội phạm chiến tranh Ratko Mladić là một trong những kẻ giết người tàn bạo nhất châu Âu thế kỷ 20. Ông ta là một tội phạm chiến tranh, bị tòa án Liên Hiệp Quốc kết án về tội diệt chủng người Bosnia, khủng bố, trục xuất, hồi hương và những tội ác kinh hoàng nhất. Ông ta sẽ bị đưa vào danh sách đen, trong lịch sử Bosnia và Herzegovina, châu Âu và thế giới”, Denis Becirovic.
Được biết cuộc chiến từ năm 1992 đến năm 1995, đã khiến ước tính 100.000 người thiệt mạng và 2,2 triệu người phải di dời.
Phiên tòa xét xử Ratko Mladić, tại Tòa án Hình sự Quốc tế dành cho Nam Tư cũ, ở The Hague kéo dài 530 ngày, với khoảng 9.914 bằng chứng và tổng cộng 592 nhân chứng.
Ông Becirovic nói rằng, hiện tại được định hình bởi quá khứ và công việc hiện nay, là bảo đảm tội ác diệt chủng và tội ác chiến tranh, không lặp lại.
"Chúng tôi, với tư cách là Bosnia và Herzegovina, phải hướng tới tương lai. Bảo tồn sự thật, đấu tranh cho công lý và giáo dục các thế hệ mới, để tội ác diệt chủng và tội ác chiến tranh, không bao giờ xảy ra với bất kỳ ai nữa”, Denis Becirovic.
Trên đường phố Sarajevo, những cư dân này nói rằng cái chết của Ratko Mladic, gợi lên những cảm xúc mạnh mẽ.
"Tôi nghĩ đó là sự kết thúc của một kỷ nguyên. Ông ta là một tội phạm chiến tranh, bị kết án theo tòa án quốc tế. Điều thú vị ở đây là, một bộ phận của đất nước nhìn nhận ông ta khác nhau, nhưng tôi nghĩ lịch sử sẽ giúp chúng ta hiểu vị trí của ông ta và ông ta thuộc về đâu", cư dân 1.
"Tôi rất vui, bởi vì tôi nghĩ giờ đây mọi người có thể bước tiếp. Nếu cái chết của ông ta giúp mọi người dễ dàng bước tiếp hơn, thì tôi thực sự rất vui, vì điều đó đã xảy ra. Mọi người và đặc biệt là các nạn nhân, sẽ không bao giờ quên điều đó. Nhưng nếu cái chết của ông ta giúp mọi người dễ dàng hơn, thì tôi rất vui. Tôi không biết phải nói gì thêm, nhưng có một rào cản tâm lý, vì vậy tôi nghĩ điều này sẽ giúp mọi người dễ dàng tiến về phía trước hơn”, cư dân 2.
Trong khi đó Lãnh đạo theo chủ nghĩa dân tộc người Serbia ở Bosnia, Milorad Dodik nói rằng theo quan điểm của ông, Mladic có những người ủng hộ; và ông coi ông ta là một "chiến sĩ đấu tranh cho tự do của Serbia".
"Trong bất kỳ trường hợp nào, đối với Ratko Mladic, người mà một số người coi là tội phạm, nhưng đối với người dân Serbia thì đó, chính xác là cách họ nhìn nhận ông ta, là một nhân vật vĩ đại, một người đàn ông, như tôi đã nói, đã bảo vệ người dân, và do đó sẽ được ghi vào lịch sử”, Milorad Dodik .
Được biết Dodik là một nhân vật gây tranh cãi, bản thân ông đã bị tòa án nhà nước Bosnia kết án vào tháng 2 năm 2025, vì bất chấp các quyết định của quan chức quốc tế, giám sát thỏa thuận hòa bình hậu chiến của đất nước.
Ông bác bỏ bản án, là một cuộc tấn công có động cơ chính trị, do các thế lực nước ngoài dàn dựng.
Trong khi đó, Tổng thư ký Liên Hiệp Quốc là Antonio Guterres, bày tỏ sự đoàn kết với các nạn nhân của cuộc chiến tranh Bosnia và kêu gọi các nhà lãnh đạo chính trị, bác bỏ việc phủ nhận tội ác diệt chủng, sau cái chết của Mladic.
Người phát ngôn của Liên Hiệp Quốc, Stephane Dujarric nói rằng những gì đã xảy ra, không bao giờ được phép bị lãng quên.
"Tổng thư ký nhắc lại lời kêu gọi của ông, đối với tất cả những người nắm quyền lực, hãy kiềm chế việc phủ nhận mức độ nghiêm trọng của các tội ác, đã được xét xử. Ông lên án mạnh mẽ, bất kỳ sự phủ nhận nào về vụ diệt chủng Srebrenica, như một sự kiện lịch sử, cũng như bất kỳ hành động nào, tôn vinh những người bị kết tội về tội ác chiến tranh, tội ác chống nhân loại và tội ác diệt chủng bởi các tòa án quốc tế. Trách nhiệm giải trình vẫn là một bước thiết yếu, để có được hòa bình lâu dài”, Stephane Dujarric.
Munira Subasic đã mất hai con trai và chồng, trong vụ thảm sát Srebrenica.
Bà nói rằng, nỗi đau mất mát gia đình sẽ mãi đeo bám bà và hành động của Mladic thật khó hiểu.
"Trước hết, tôi rất tiếc vì anh ta đã chết. Anh ta đáng lẽ phải chịu đựng nhiều hơn. Anh ta đáng lẽ phải chết lâu hơn. Anh ta đáng lẽ phải mơ thấy đôi mắt của các con chúng tôi, như anh ta đã phàn nàn rằng anh ta đang mơ về điều này. Vì vậy, tôi rất tiếc vì anh ta đã chết. Anh ta đáng lẽ phải sống trong đau khổ, dưới áp lực của 'chủ nghĩa anh hùng' của mình. Thứ hai, anh ta đã chết ở nơi anh ta gây ra tội lỗi”, Munira Subasic.
Munira Subasic nói rằng ngay cả trong nỗi đau, bà vẫn muốn hướng tới một tương lai tươi sáng hơn.
"Mọi người nên học hỏi từ quá khứ để có một tương lai tốt đẹp hơn, đó là thông điệp của tôi. Mọi người nên học hỏi mọi thứ. Mọi người nên biết rằng sự khác biệt là điều bình thường, nhưng sự chia rẽ thì không. Con người chỉ có thể bị chia rẽ, bởi điều tốt và điều xấu. Đó là thông điệp của tôi gửi đến tất cả mọi người, đến cháu tôi, đến mọi đứa trẻ và mọi người muốn nghe thông điệp của tôi”, Munira Subasic.
Phần "Transcript" do Trí tuệ Nhân tạo AI tạo ra. Đọc thêm về việc SBS sử dụng AI: https://www.sbs.com.au/aboutus/sbs-guiding-principles-for-use-of-ai/
Truy cập sbs.com.au/vietnamese để cập nhật tin tức, các câu chuyện cộng đồng, và podcast mới nhất.
Nghe SBS Tiếng Việt mọi lúc trên ứng dụng SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play.
Theo dõi SBS Vietnamese trên Facebook, Instagram và YouTube để khám phá thêm.
