Diệt chủng là một tội ác theo luật pháp quốc tế.
Nó có thể được thi hành trong thời bình cũng như trong thời chiến.
Từ ngữ này lần đầu tiên được sử dụng, để mô tả vụ ‘Tàn Sát Người Do Thái’ gọi là Holocaust của Đức Quốc xã.
Năm 1948, ý nghĩa của nó đã được Đại hội đồng Liên hiệp quốc xác định, trong Công ước về Ngăn ngừa và Trừng phạt Tội ác Diệt chủng.
“Các hành vi được thực hiện nhằm tiêu diệt toàn bộ hoặc một phần, một nhóm như quốc gia, dân tộc, chủng tộc hoặc tôn giáo".
"Chẳng hạn như giết các thành viên của nhóm, gây tổn hại nghiêm trọng về thể chất hoặc tinh thần cho các thành viên của nhóm, cố ý gây ra các điều kiện sống được tính toán để dẫn đến sự hủy hoại toàn bộ hoặc một phần về thể chất của nhóm, áp đặt các biện pháp nhằm ngăn chặn việc sinh đẻ của nhóm và cưỡng bách trong việc chuyển trẻ em thuộc nhóm này sang nhóm khác”, Công ước về Ngăn ngừa và Trừng phạt Tội ác Diệt chủng.
Được biết mọi người có thể bị truy tố về tội diệt chủng, âm mưu thực hiện tội ác diệt chủng, xúi giục thực hiện tội ác diệt chủng, cố gắng thực hiện tội ác diệt chủng và đồng lõa với tội ác diệt chủng.
Theo Công ước, các quốc gia được yêu cầu phải hành động, để ngăn chặn và trừng phạt tội ác diệt chủng.
Năm 2005, các nước thừa nhận rằng nhiều quốc gia không thường xuyên đáp ứng nghĩa vụ này.
Tại Hội nghị Thượng đỉnh Thế giới năm đó, các nguyên thủ quốc gia đã thông qua nguyên tắc ‘Trách nhiệm Bảo vệ’, khi khẳng định trách nhiệm bảo vệ quần thể của mình khỏi nạn diệt chủng, đồng thời chấp nhận trách nhiệm tập thể để khuyến khích và giúp đỡ nhau duy trì cam kết này.
Thế nhưng tuyên bố vào năm rồi 2021, Cố vấn Đặc biệt về Trách nhiệm Bảo vệ của Liên Hiệp Quốc lúc đó, là bà Karen Smith cho biết, nguyên tắc này thường bị bỏ qua.
“Pháp lệnh đã rõ ràng là chúng ta cần phải làm nhiều hơn, với tư cách là một cộng đồng quốc tế để bảo vệ mọi người".
"Đáng buồn là chúng ta thấy, tội ác tàn bạo vẫn tiếp tục được thực hiện ở nhiều nơi trên thế giới”, Karen Smith.
Tuy nhiên có một số tội phạm bạo lực nghiêm trọng, lại không thuộc định nghĩa cụ thể của ‘tội diệt chủng’.
Chúng bao gồm tội ác chiến tranh, thanh tẩy sắc tộc, tội ác chống lại loài người và giết người hàng loạt.
Trong những tuần gần đây, một số quốc gia Tây phương trước đó cáo buộc Nga phạm tội ác chiến tranh ở Ukraine, cũng cho rằng đó là phạm tội diệt chủng.
Tổng thống Hoa Kỳ Joe Biden trong số các nhà lãnh đạo quốc tế, đã đưa ra tuyên bố.
“Vâng, tôi gọi đó là tội diệt chủng vì ngày càng rõ ràng rằng Tổng thống Nga Vladimir Putin đang cố gắng xóa sạch ý tưởng, thậm chí là người dân Ukraine".
"Bằng chứng ngày càng tăng lên, nó khác với tuần trước là có nhiều bằng chứng hơn và điều đó phát ra từ những chuyện khủng khiếp mà người Nga đã làm ở Ukraine”, Joe Biden.
Còn phát ngôn nhân Bộ Ngoại giao Mỹ là ông Ned Price cho biết, Hoa Kỳ đang hỗ trợ các luật sư quốc tế cố gắng xác định xem, liệu có đủ bằng chứng về tội ác diệt chủng để truy tố hay không.
"Chúng ta hiện tham gia vào một tiến trình ngay vào lúc này để làm việc với các đối tác trên khắp thế giới, thế nhưng trước hết là đối tác Ukraine để giúp họ thu thập, lưu giữ, lập tài liệu và chia sẻ bằng chứng về những hành động tàn bạo, tội ác chiến tranh tiềm tàng".
"Vâng nếu đến đến mức độ đó, thì ngưỡng pháp lý đã đạt đến tội diệt chủng”, Ned Price.
"Tòa án đã kết án ông Radislav Krstic đến 35 năm tù”, phán quyết của Tòa án Hình sự Quốc tế.
Được biết cuộc điều tra ở Ukraine và mọi thủ tục pháp lý tiếp theo, có thể mất nhiều năm.
Giáo sư về Luật Quốc Tế tại Đại học Monash, ông Douglas Guilfoyle nói rằng, để truy tố thành công một người vì tội diệt chủng, các công tố viên cần phải chứng minh những người bị giết là một phần của một nhóm quốc gia, dân tộc, chủng tộc hoặc tôn giáo riêng biệt.
“Hành vi phạm tội đó phải được thực hiện với mục đích đặc biệt là tiêu diệt toàn bộ hoặc một phần, đối với một nhóm được bảo vệ".
"Bây giờ chúng ta cần lưu ý ở đây rằng, việc cố ý gây ra hoặc tham gia vào các vụ giết người hàng loạt là chưa đủ".
"Hành vi bị cấm đó phải có ý định để tiêu diệt một nhóm được bảo vệ, toàn bộ hoặc một phần như vậy”, Douglas Guilfoyle.
Được biết chỉ có ba trường hợp đã đạt đến ngưỡng pháp lý của tội ác diệt chủng tại Tòa án Hình sự Quốc tế, đó là Khmer Đỏ Campuchia tàn sát người Chăm thiểu số và người Việt Nam vào những năm 1970, vụ giết người Tutsis hàng loạt năm 1994 ở Rwanda và vụ thảm sát Srebrenica [[sreb-ren-NITS-uh]] năm 1995, đối với khoảng 8 ngàn đàn ông và bé trai Hồi giáo ở Bosnia.
Năm 2001, Tòa án Hình sự Quốc tế về trường hợp của Nam Tư cũ, đã kết tội một số nhân vật chủ chốt về tội ác diệt chủng, do vai trò của họ trong các vụ giết người ở Srebrenica.
Một Thiếu tướng trong Quân đội Serbia ở Bosnia, là ông Radislav Krstic nằm trong số những người bị giam giữ.
Tuy nhiên khi kháng cáo vào năm 2004, ông nầy bị tuyên án là không phạm tội diệt chủng, thay vào đó là tiếp tay cho tội ác diệt chủng và bị kết án.
“Phụ nữ, trẻ em và người cao tuổi Bosnia bị đưa ra khỏi khu vực của họ".
"Có từ 7 đến 8 ngàn người đàn ông Hồi giáo Bosnia đã bị sát hại một cách có hệ thống".
"Tòa án đã kết án ông Radislav Krstic đến 35 năm tù”, phán quyết của Tòa án Hình sự Quốc tế.
Còn chính phủ Hoa Kỳ tuyên bố, có 7 trường hợp diệt chủng kể từ những năm 1990, trong đó bao gồm việc phiến quân tự xưng là Nhà Nước Hồi Giáo IS giết người Yazidis, chiến dịch quân sự của Myanmar chống lại người Hồi giáo Rohingya và cách đối xử với người Hồi giáo Duy Ngô Nhĩ ở Trung Quốc.
Thêm thông tin và cập nhật Like SBS Vietnamese Facebook
Nghe SBS Radio bằng tiếng Việt mỗi tối lúc 7pm tại sbs.com.au/vietnamese
