Các nhà lãnh đạo thế giới đã tề tựu tại Liên Hiệp Quốc ở New York, trong lúc các nỗ lực ngoại giao được đặt lên hàng đầu nghị trình, giữa lúc hai cuộc chiến đang chi phối các cuộc thảo luận.
Úc đã ký kết một thỏa thuận an ninh dài hạn mới với Ukraine, trong khi Hoa Kỳ và Iran đã có những tiếp xúc ngoại giao bước đầu, lần đầu tiên trong nhiều tháng qua.
Tại Đại Hội đồng Liên Hiệp Quốc ở thành phố New York, các vị Tổng thống, Thủ tướng và Ngoại trưởng từ 193 quốc gia đã tề tựu.
Nhiều vấn đề có tầm ảnh hưởng và quan trọng trên toàn cầu được đưa vào nghị trình, nhưng hôm nay, hai cuộc chiến đang bao trùm bầu không khí hội nghị.
Đó là cuộc chiến kéo dài gần bảy tháng giữa Hoa Kỳ và Iran, vốn đã làm gián đoạn hoạt động vận chuyển hàng hóa quốc tế và đẩy giá nhiên liệu lên gần mức kỷ lục.
Và cuộc xâm lăng Ukraine của Nga, nay đang tiến gần đến mùa đông thứ năm.
Đại diện cho Úc tại hội nghị là Thủ tướng Anthony Albanese.
Ông Albanese và Tổng thống Ukraine Volodymyr Zelenskyy đã chính thức cam kết một thỏa thuận mới, qua một loan báo.
“Chúng ta bắt đầu lễ ký kết. Tổng thống Volodymyr Zelenskyy và Thủ tướng Úc Anthony Albanese đang ký một thỏa thuận về sự hỗ trợ và hợp tác lâu dài giữa Ukraine và Úc”, lời loan báo.
Với những chữ ký đã được đặt trên văn kiện, Úc và Ukraine chính thức bước vào một thỏa thuận an ninh mới kéo dài 10 năm.
Thủ tướng Albanese nói.
"Hôm nay là một ngày đáng hãnh diện đối với người dân Úc, bởi vì nước Úc thực sự đứng về phía luật pháp quốc tế, chúng ta thực sự bảo vệ chủ quyền quốc gia và chúng ta thực sự bảo vệ nhân quyền”, Anthony Albanese.
Sau đó, ông bày tỏ lòng ngưỡng mộ đối với người dân Ukraine và cam kết viện trợ thêm hàng chục triệu đô-la.
“Người dân Ukraine, nay đã bước sang năm thứ năm, đã thể hiện một sức chịu đựng phi thường trong cuộc kháng cự chống lại hành động xâm lược. Cùng với thỏa thuận này, hôm nay chúng tôi cũng loan báo thêm 60 triệu đô-la viện trợ cho Ukraine, bao gồm viện trợ quân sự và nhân đạo. Chúng tôi cũng đang cùng với các quốc gia có chung quan điểm trợ giúp việc phát triển lực lượng hải quân Ukraine. Chúng tôi đã tích cực tham gia Liên minh các Quốc gia Thiện chí, bởi chúng tôi xem người dân Ukraine là nguồn cảm hứng cho tất cả chúng ta”, Anthony Albanese.
Khoản viện trợ này bao gồm 45 triệu đô-la trang thiết bị của Lực lượng Quốc phòng Úc, 10 triệu đô-la dành cho quỹ hỗ trợ năng lượng của Ukraine và 5 triệu đô-la cứu trợ nhân đạo.
Như vậy, tổng số tiền mà Úc cam kết hỗ trợ kể từ khi Nga mở cuộc xâm lăng toàn diện vào Ukraine năm 2022 đã lên tới 1,9 tỷ đô-la.
Tổng thống Zelenskyy nói, đây là văn kiện mạnh mẽ nhất từ trước đến nay, được ký kết giữa hai quốc gia. Tuy nhiên, khi phát biểu trước Đại Hội đồng Liên Hiệp Quốc, ông cho biết mối quan tâm trước mắt của Ukraine là mùa đông sắp tới.
“Nếu Nga tiếp tục nhắm vào hệ thống năng lượng và hệ thống sưởi ấm của chúng tôi, người dân Ukraine hiểu rằng mùa đông này có thể sẽ vô cùng khắc nghiệt. Nhưng để đáp trả, chúng tôi sẽ không còn lựa chọn nào khác ngoài việc khiến Nga cũng phải trả giá. Chính vì vậy, chúng tôi nói rằng những bước nhằm giảm bớt căng thẳng là điều quan trọng và cần phải được thực hiện trước mùa đông”, Volodymyr Zelenskyy.
Ngoại trưởng Nga Sergey Lavrov nói Moscow sẵn sàng thương thuyết để đạt được điều mà Nga gọi là một nền hòa bình bền vững và công bằng.
Tuy nhiên, ông cho biết Nga sẽ không ngưng cuộc xâm lăng trong thời gian thương thuyết.
“Như Tổng thống Putin đã nhiều lần xác nhận, Nga sẵn sàng thương thuyết để đạt được chính một nền hòa bình như vậy, vừa bền vững vừa công bằng. Tuy nhiên, sau những kinh nghiệm cay đắng đã trải qua, chúng tôi sẽ không đình chỉ chiến dịch quân sự đặc biệt trong thời gian thương thuyết, bất kể các cuộc thương thuyết được tiến hành dưới hình thức nào. Mục tiêu của họ vẫn là tìm một khoảng thời gian tạm nghỉ, để bổ sung kho vũ khí quân sự đã hao hụt của chính quyền Kyiv, một chính quyền vì tuyệt vọng từ lâu đã sử dụng những chiến thuật khủng bố một cách trắng trợn”, Sergey Lavrov.
Đối với Ukraine, điều đó có nghĩa là các cuộc hòa đàm có thể diễn ra tại New York, trong lúc chiến sự vẫn tiếp tục trên quê hương họ.
Và trong lúc một cuộc chiến tiếp diễn, một cuộc chiến khác cũng đang thu hút sự chú ý tại cùng hội nghị thượng đỉnh.
Tổng thống Iran Masoud Pezeshkian bước lên diễn đàn và lên án chính quyền Tổng thống Trump, vì những lời đe dọa nhắm vào Tehran.
Ông Pezeshkian bác bỏ lời cảnh cáo của Tổng thống Hoa Kỳ rằng, Iran có thể bị tiêu diệt nếu không chấp thuận một thỏa thuận.
“Ông Trump phải hiểu rằng, người dân Iran sẽ không cúi đầu trước sức mạnh và sẽ khiến những kẻ xâm lược phải hối tiếc về hành động của mình. Đó là điều ông Trump và những người muốn ỷ mạnh hiếp yếu cần phải hiểu. Chúng tôi sẵn sàng đối thoại, nhưng họ phải biết rằng chúng tôi sẽ không chấp nhận ngôn ngữ của sức mạnh”, Masoud Pezeshkian.
Trong lúc ông phát biểu, phái đoàn Hoa Kỳ đã rời khỏi hội trường.
Ông Pezeshkian cũng dùng bài diễn văn, để cáo buộc Hoa Kỳ đã gây đau khổ cho thường dân Iran.
Giơ lên những bức ảnh của trẻ em, ông nói các em đã thiệt mạng trong những ngày đầu của cuộc chiến.
Hôm thứ Hai, 23 tháng Chín, các chuyên gia được cơ quan nhân quyền cao nhất của Liên Hiệp Quốc ủy nhiệm cho biết, họ đã tìm thấy “những căn cứ hợp lý” để tin rằng, Hoa Kỳ đã phạm tội ác chiến tranh trong hai cuộc không kích Iran.
Một trong những vụ việc được đề cập, là cuộc tấn công vào một trường học tại thành phố Minab ở miền nam Iran, khiến 157 người thiệt mạng, trong đó có 123 trẻ em.
Ngoại trưởng Iran Abbas Araqchi và các đặc sứ Hoa Kỳ Steve Witkoff và Jared Kushner, đã trao đổi thông điệp qua những người trung gian, bên lề cuộc họp của Liên Hiệp Quốc.
Không có cuộc gặp mặt trực tiếp, không có thỏa thuận, và chắc chắn cũng chưa có một bước đột phá nào giữa hai quốc gia.
Thế nhưng, sau nhiều tháng mà hai bên phần lớn “nói chuyện” với nhau bằng hỏa tiễn, ngay cả việc trao đổi thông điệp qua trung gian cũng cho thấy, một khả năng giảm bớt căng thẳng.
Ngoại trưởng Hoa Kỳ Marco Rubio nói, cuộc tiếp xúc này là điều đáng làm.
“Hoa Kỳ luôn sẵn sàng nói chuyện với hầu như bất cứ ai trên thế giới về một cuộc xung đột, một cuộc khủng hoảng hoặc một sự bất đồng mà chúng tôi có thể gặp phải. Vì vậy, nếu có cơ hội để trao đổi quan điểm và thông điệp, chúng tôi sẽ làm, và đó về căn bản là những gì đã diễn ra ngày hôm qua. Xét về phương diện đó, đây là một diễn tiến tích cực. Nhưng sau cùng, tôi không muốn mô tả sai sự việc này, như thể đây là một bước đột phá lớn. Tuy nhiên, đồng thời, tôi nghĩ rằng ít nhất việc đôi bên đã có một cuộc trao đổi, cũng là điều đáng kể”, Marco Rubio.
Liên Hiệp Quốc được thành lập trên niềm tin rằng, lời nói có thể ngăn ngừa chiến tranh.
Trong những ngày sắp tới, tại New York, người ta sẽ biết được liệu những lời nói ấy còn có thể làm được gì, để chấm dứt những cuộc chiến vốn đã và đang tiếp diễn.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
