Iran và Hoa Kỳ đưa ra những thông tin trái ngược nhau, về việc liệu eo biển Hormuz có còn mở cửa hay không. Các nhà đàm phán của cả hai nước đã kết thúc vòng đàm phán đầu tiên tại Thụy Sĩ, với các báo cáo cho rằng, các nhà ngoại giao Iran đã rút khỏi cuộc thảo luận sớm, do lời đe dọa từ Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Đây là một trong những tuyến đường vận chuyển quan trọng nhất thế giới, nhưng hiện tại tức là sáng thứ Hai theo giờ đông bộ Úc Châu, vẫn chưa có sự đồng thuận về việc, liệu eo biển Hormuz có mở cửa cho giao thông hàng hải hay không.
Người phát ngôn Bộ Ngoại giao Iran là Esmail Baghaei, đã thông báo vào cuối tuần, tức chủ nhật 21 tháng 6 theo giờ đông bộ Úc Châu rằng, tuyến đường này đã bị đóng cửa, khi nói với truyền thông nhà nước Iran rằng, quyết định này là do bạo lực đang diễn ra ở Lebanon.
"Các cam kết rất rõ ràng chấm dứt chiến tranh trên tất cả các mặt trận, bao gồm cả ở Lebanon. Chúng tôi đã tôn trọng các cam kết của mình, đã thất bại. Điều này cấu thành một sự vi phạm rõ ràng, bản ghi nhớ ngừng bắn”, Esmail Baghaei.
Điều đó xảy ra, trước khi các nhà đàm phán Iran và Mỹ gặp nhau, trong cuộc đàm phán đầu tiên trong một loạt các cuộc đàm phán, nhằm mục đích chấm dứt xung đột, bắt đầu bằng các cuộc tấn công của Mỹ và Israel vào Tehran năm nay.
Tòa Bạch Ốc kể từ đó, đã tìm cách dập tắt những lo ngại, về việc đóng cửa eo biển.
Bộ trưởng Năng lượng Mỹ Chris Wright cho biết, 67 tàu đã di chuyển qua eo biển vào thứ Bảy, so với 55 tàu vào ngày hôm trước, đồng thời cho biết thêm rằng, lưu lượng dầu và nhiên liệu hiện gần bằng mức trước xung đột.
"Giao thông qua eo biển hiện lưu thông khá tốt. Đó là nhờ sự hiện diện của quân đội Mỹ. Người Iran vẫn chưa rà phá thủy lôi ở luồng hàng hải trung tâm, nhưng Mỹ đã mở một luồng riêng ở phía nam và chúng tôi đã hộ tống các tàu thuyền đi qua đó trong vài tuần nay”, Chris Wright.
Tuy nhiên, dữ liệu vận chuyển thương mại, lại trái ngược với tuyên bố này.
Chỉ có một tàu chở dầu đi qua tuyến đường thủy, với thiết bị phát tín hiệu định vị được bật, sau thông báo của Iran, so với hàng chục tàu trong những ngày gần đây.
Hãng thông tấn Fars của Iran dẫn lời một nguồn tin quân sự cho biết hôm Chủ nhật rằng, không có giấy phép mới nào được cấp cho tàu thuyền đi qua, cho đến khi có thông báo tiếp theo.
Những tuyên bố qua lại này diễn ra, sau khi vòng đàm phán đầu tiên giữa Hoa Kỳ và Iran, kết thúc tại Thụy Sĩ.
Cả hai bên đều bế tắc về nhiều điều khoản khác nhau, bao gồm việc dỡ bỏ lệnh trừng phạt, giải tỏa các tài sản bị phong tỏa của Iran và các mối lo ngại về an ninh xung quanh Lebanon và eo biển.
Việc ngừng giao tranh giữa Israel và lực lượng Hezbollah do Iran hậu thuẫn, là điều kiện then chốt của thỏa thuận hòa bình tạm thời, được ký kết tuần trước.
Sau các cuộc đàm phán, Hossein Ghorbanzadeh, một thành viên của phái đoàn đàm phán của Iran, cho biết, vấn đề này đã chi phối cuộc thảo luận.
“Vấn đề Lebanon được nhấn mạnh, hơn bất cứ điều gì khác. Đương nhiên, nếu đối với Lebanon - một trong những mặt trận chính mà việc chấm dứt chiến tranh phải được tuyên bố - điều này không xảy ra, thì các vấn đề tiếp theo chắc chắn sẽ không được đàm phán”, Hossein Ghorbanzadeh.
Truyền thông nhà nước Lebanon đưa tin, các cuộc tấn công của Israel đã giết chết ít nhất 5 người, ở miền nam nước này vào thứ Bảy.
Tổng thư ký Hezbollah là Naim Kassem đã kêu gọi chính phủ Lebanon tự bảo vệ quyền lợi của mình, trong khi Iran đang đàm phán với Mỹ.
“Hãy đi giải quyết tình hình của các ông với Iran đi, hỡi các nhà lãnh đạo chính trị. Hãy sửa đổi mối quan hệ của các ông với Iran. Ngay cả Hoa Kỳ cũng đang sửa đổi tình hình của họ với Iran. Tất cả các nước Ả Rập đều đang điều chỉnh quan hệ của họ với Iran. Các ông là gì? Các ông là loại người gì vậy? Các ông vẫn đứng ngoài cuộc, đứng sau những người khác, tại sao? Hãy giải quyết nó đi. Hãy bắt kịp vào đúng thời điểm, bởi vì đó là nguồn sức mạnh của các ông. Không ai có thể lấy đi bất cứ điều gì, trên con đường của các ông”, Naim Kassem.
Trong khi đó Cơ quan Y tế Lebanon báo cáo rằng, gần bốn ngàn người đã thiệt mạng kể từ tháng Ba, trong cuộc tấn công đang diễn ra của Israel ở phía nam.
Hơn 1,2 triệu người đã phải di dời.
Narimen Hachemi, người đã chạy trốn khỏi nhà của mình ở Majdal Zoun, bày tỏ niềm tin vào chính quyền Iran sẽ giải quyết được cuộc xung đột.
“Lần này, nếu Thượng Đế muốn, lệnh ngừng bắn sẽ được giữ vững. Nếu Thượng Đế muốn, lần này. Chúng tôi không tin Israel, chúng tôi tin vào các chiến binh của mình, và chắc chắn chiến trường sẽ được giữ vững, nhờ những người trẻ tuổi của chúng tôi và nhờ Iran. Lời hứa của họ là lời hứa, nếu Thượng Đế muốn”, Narimen Hachemi.
Iran đã cảnh báo Washington sẽ phải chịu trách nhiệm, cho bất kỳ sự vi phạm nào của thỏa thuận, trong khi Israel nói rằng, họ không phải là một bên tham gia thỏa thuận.
Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu đã nói rõ rằng, ông sẽ không rút quân khỏi cái mà ông mô tả, là khu vực an ninh ở miền nam Lebanon, nơi quân đội Israel đang chiến đấu với các nhóm Hezbollah.
Phát biểu tại một hội nghị thượng đỉnh chính sách ở Jerusalem, ông Netanyahu cũng tái khẳng định lời hứa của mình, về việc ngăn chặn Iran sở hữu vũ khí hạt nhân.
Ông nói rằng, ngoại giao sẽ không thay đổi lập trường cuối cùng của Israel.
“Bất kể điều gì xảy ra trong các cuộc đàm phán, có thỏa thuận hay không có thỏa thuận. Tôi cam đoan với các bạn rằng, chừng nào tôi còn là Thủ tướng, Iran sẽ không bao giờ có vũ khí hạt nhân. Không bao giờ. Chừng nào tôi còn là Thủ tướng Israel, tôi sẽ không để điều đó xảy ra”, Benjamin Netanyahu.
Được biết vòng đàm phán đầu tiên giữa Hoa Kỳ và Iran, đã kết thúc đột ngột và sớm tại Lucerne.
Các nguồn tin thân cận với nhóm đàm phán Iran, đã nói với hãng thông tấn bán chính thức Tasnim của Iran rằng, các nhà ngoại giao Iran đã bỏ ngang cuộc đàm phán, để phản đối những bình luận của Tổng thống Mỹ Donald Trump.
Mặc dù không có mặt trong các cuộc thảo luận ở Thụy Sĩ, Tổng thống Trump đã đăng tải những bình luận lên nền tảng mạng xã hội Truth Social của mình, trong suốt cuộc gặp và viết rằng.
"Iran phải ngay lập tức ngăn chặn, các tay sai được trả lương cao của họ ở Lebanon gây rối. Nếu họ không làm vậy, chúng ta sẽ lại giáng một đòn rất mạnh vào Iran, giống như chúng ta đã làm tuần trước, nhưng mạnh hơn nữa!", Donald Trump.
Sau đó Fox News đưa tin rằng, Trump đã đi xa hơn trong một cuộc phỏng vấn, nói rằng ông đã nói với các viên chức Iran rằng, nếu họ đóng cửa eo biển, "các người sẽ không còn quốc gia nào nữa", và đe dọa sẽ chiếm lấy tuyến đường thủy này.
Chủ tịch Quốc hội Iran là Mohammad Bagher Ghalibaf đã phản hồi trên mạng xã hội, với giọng điệu ngoại giao hơn.
Ông viết trên X rằng, lực lượng vũ trang Iran vẫn sẵn sàng đáp trả, bằng những cách khác.
"Chúng tôi không coi những tuyên bố này là nghiêm túc, nhưng dù sao thì họ cũng nên kiềm chế hơn”, Mohammad Bagher Ghalibaf.
Phó Tổng thống Mỹ JD Vance cho biết, Washington đang tìm cách thiết lập lại quan hệ với Tehran, nếu Iran từ bỏ tham vọng hạt nhân và ủng hộ việc giải quyết bất ổn trong khu vực.
"Đây là một cuộc gặp lịch sử. Chưa bao giờ, ngoài Islamabad và ở đây—tức là ngoài vài tháng gần đây—chưa bao giờ giới lãnh đạo Iran và Mỹ, gặp nhau ở cấp cao như vậy. Điều mà Tổng thống yêu cầu chúng ta làm là lật sang một trang mới, chuyển đổi mối quan hệ của chúng ta với người dân Iran, và chìa tay ra nói với người dân Iran rằng, nếu giới lãnh đạo của các bạn, sẵn sàng từ bỏ việc gây bất ổn khu vực, nếu họ sẵn sàng từ bỏ tham vọng vũ khí hạt nhân trong dài hạn, thì Hoa Kỳ sẵn sàng thay đổi căn bản, mối quan hệ của chúng ta với quốc gia đó”, JD Vance.
Cuối cùng, cả hai bên đã đồng ý tiếp tục các cuộc đàm phán kỹ thuật.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
