Một thỏa thuận dàn xếp trị giá hàng tỷ đô la đang làm dậy sóng chính trường Washington, sau khi Tổng thống Donald Trump đồng ý rút đơn kiện Sở Thuế vụ Hoa Kỳ (IRS) để đổi lấy việc thành lập một quỹ bồi thường đặc biệt dành cho những người cho rằng họ từng bị chính phủ nhắm mục tiêu sai trái.
Trong năm nay, Tổng thống Donald Trump đã vướng vào một vụ kiện với Sở Thuế vụ Hoa Kỳ (IRS).
Trong đơn kiện nộp lên tòa án liên bang tại Miami, ông Trump, các con trai trưởng thành của ông và công ty mang tên ông cáo buộc rằng các biện pháp bảo mật cần thiết đã không được thực hiện nhằm ngăn cựu nhà thầu IRS Charles Littlejohn làm rò rỉ hồ sơ khai thuế của họ cho các tờ báo mà họ mô tả là “thiên tả”.
Người phát ngôn Bộ Tài chính Hoa Kỳ Scott Bessent hồi đầu năm nay từng cho biết ông Trump đã có kế hoạch rõ ràng cho khoản bồi thường nếu thắng kiện.
"Tổng thống đã nói rằng ông ấy sẽ quyên góp số tiền này cho hoạt động từ thiện. Có thể quý vị đã bỏ lỡ điều đó."
Nhưng mọi việc đã không diễn ra như vậy.
Quyền Bộ trưởng Tư pháp Todd Blanche hiện thông báo rằng ông Trump sẽ rút đơn kiện để đổi lấy một thỏa thuận dàn xếp trong vụ kiện trị giá 10 tỷ đô la Mỹ. Trung tâm của thỏa thuận này là việc thành lập Quỹ Chống Vũ khí hóa quyền lực (Anti-Weaponisation Fund), nhằm tạo ra một quy trình chính thức cho những cá nhân hoặc tổ chức cho rằng họ đã bị chính phủ nhắm mục tiêu một cách bất công vì lý do chính trị, ý thức hệ hoặc cá nhân.
Quỹ bồi thường trị giá 1,8 tỷ đô la này phù hợp với những tuyên bố lâu nay của ông Trump rằng Bộ Tư pháp dưới thời chính quyền Biden đã bị “vũ khí hóa” để chống lại ông, dù bản thân Tổng thống khi đó là Joe Biden cũng từng bị điều tra trong cùng thời gian.
Ông Trump đã xác nhận điều này trong phát biểu với báo giới tại Tòa Bạch Ốc.
"Đây là việc bồi hoàn cho những người đã bị đối xử tồi tệ, cực kỳ tồi tệ. Đây là chống lại sự vũ khí hóa quyền lực. Họ đã bị nhắm mục tiêu, trong một số trường hợp còn bị bỏ tù oan. Họ phải trả những khoản phí pháp lý mà họ không thể gánh nổi. Họ phá sản. Cuộc đời họ bị hủy hoại. Và cuối cùng hóa ra họ đúng. Đó là một giai đoạn tồi tệ trong lịch sử đất nước chúng ta."
Tuy nhiên, thông tin về quỹ này đã gây chấn động phe Dân chủ tại Quốc hội Mỹ, những người cho rằng đây là hành động vi hiến và mang tính tham nhũng.
Các nghị sĩ như Jamie Raskin cho rằng quỹ này không chỉ là một cách giải quyết vụ việc cực kỳ bất thường mà còn phản ánh sự sẵn sàng của chính quyền Trump trong việc tưởng thưởng cho các đồng minh từng bị điều tra, thậm chí bị truy tố và kết án.
Ông cho rằng điều này nối tiếp những khoản bồi thường khác vốn đã gây tranh cãi cả về pháp lý lẫn đạo đức.
"Họ đã trao 1,25 triệu đô la cho cựu cố vấn an ninh quốc gia tai tiếng Michael Flynn. Họ cũng trao 1,25 triệu đô la cho Carter Page, có lẽ như một buổi diễn tập cho thông báo 1,7 tỷ đô la lần này. Những người đó đều đã ra tòa và thua kiện. Bộ Tư pháp đã đánh bại họ trước tòa, vậy mà giờ họ lại muốn quay lại và trao tiền cho những yêu cầu bồi thường vốn đã sụp đổ về mặt pháp lý. Đây là một quỹ đen chính trị."
Jamie Raskin cho rằng đây cũng không phải là ví dụ duy nhất cho thấy ông Trump đang sử dụng tiền liên bang sai mục đích.
"Một ví dụ khác là Hội đồng Hòa bình. Ông ấy lấy 1.5 tỷ đô la từ ngân sách Bộ Ngoại giao vốn dành cho cứu trợ thiên tai toàn cầu, rồi chuyển sang Hội đồng Hòa bình. Sau đó ông ấy nhận thêm một tỷ đô la từ Qatar, một tỷ từ Các tiểu vương quốc Ả Rập, một tỷ từ Saudi Arabia và một số quốc gia khác. Và ông ấy trở thành chủ tịch trọn đời của Hội đồng Hòa bình. Không có quy định nào cả. Tổ chức này không được Quốc hội thành lập và cũng không bị giám sát."
Nhiều tổ chức khác cũng phản ứng gay gắt.
Chủ tịch tổ chức Công dân Trách nhiệm và Đạo đức tại Washington, ông Donald Sherman, tuyên bố rằng đây có thể là một trong những hành động tham nhũng nghiêm trọng nhất trong lịch sử Hoa Kỳ.
Trong khi đó, cựu Bộ trưởng Tư pháp dưới thời chính quyền Biden là Merrick Garland nhiều lần bác bỏ cáo buộc chính trị hóa ngành tư pháp, khẳng định các quyết định của ông đều dựa trên sự thật, bằng chứng và pháp luật.
Năm 2022, ông từng nhấn mạnh rằng Bộ Tư pháp cũng điều tra các nhân vật Dân chủ nổi bật, bao gồm việc bổ nhiệm công tố viên đặc biệt điều tra Tổng thống Joe Biden liên quan đến việc xử lý tài liệu mật, đồng thời truy tố con trai ông Biden là Hunter Biden về các cáo buộc thuế và súng đạn.
"Không ai đứng trên pháp luật tại đất nước này. Tôi không thể nói rõ hơn thế nữa. Không có bất kỳ nguyên tắc truy tố hay yếu tố nào ngăn cản chúng tôi điều tra bất kỳ ai phải chịu trách nhiệm hình sự."
Bộ Tư pháp dưới thời Trump chưa nêu đích danh bất kỳ cá nhân nào có thể hưởng lợi từ quỹ này, nhưng trong thời gian chính quyền Biden, đã có nhiều cuộc điều tra nhắm vào các đồng minh của ông Trump, những người có thể sẽ tìm cách yêu cầu bồi thường.
Ví dụ, các công tố viên từng truy tố khoảng 1.500 người liên quan đến vụ bạo loạn tại Điện Capitol ngày 6 tháng 1 năm 2021.
Một số nhân vật nổi bật ủng hộ ông Trump từng bị điều tra và truy tố còn có Steve Bannon, người từng ngồi tù vì từ chối tuân thủ trát triệu tập của Quốc hội, và Peter Navarro, người cũng bị kết tội coi thường Quốc hội.
Khi được hỏi liệu những người có hành vi bạo lực ngày hôm đó có nên nhận bồi thường từ quỹ này hay không, ông Trump nói điều đó sẽ phụ thuộc vào quyết định của ủy ban phụ trách.
Ông cũng tìm cách giữ khoảng cách với việc thành lập quỹ.
"Tôi biết rất ít về chuyện này. Tôi không tham gia vào quá trình tạo lập hay đàm phán."
Một nhóm gần 100 thành viên Quốc hội Mỹ đã nộp đơn chuẩn bị cho một thách thức pháp lý đối với vụ việc.
Trong khi đó, tháng trước, Thượng nghị sĩ Elizabeth Warren cùng một nhóm nghị sĩ Dân chủ khác đã giới thiệu dự luật mang tên Ban Presidential Plunder of Taxpayer Funds Act, nhằm cấm tổng thống và phó tổng thống đương nhiệm nhận các khoản thanh toán dàn xếp từ chính phủ Hoa Kỳ, cùng nhiều quy định khác.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
