Khi cuộc bầu cử tiểu bang Victoria năm 2026 đang đến gần, cộng đồng người Việt tại Melbourne đang kêu gọi các đảng phái và ứng cử viên cam kết khôi phục chương trình song ngữ Việt-Anh ở bậc tiểu học tại khu vực phía tây thành phố.
Đối với nhóm phụ huynh, nhà giáo dục và các thành viên cộng đồng đang vận động cho chương trình, đây không chỉ là câu chuyện bảo tồn tiếng mẹ đẻ, mà còn là một vấn đề về chính sách giáo dục, sự công bằng trong tiếp cận ngôn ngữ và tương lai của một trong những cộng đồng di dân lớn nhất tiểu bang Victoria.
Họ cho rằng trong bối cảnh Victoria ngày càng đa văn hóa, việc đầu tư vào giáo dục song ngữ sẽ giúp trẻ em gốc Việt phát triển tốt hơn về học thuật, duy trì kết nối với gia đình và văn hóa, đồng thời đóng góp nhiều hơn cho xã hội Úc.
Di sản hơn 30 năm cần được khôi phục
Trong hơn ba thập niên, chương trình song ngữ Việt-Anh tại Trường Tiểu học Footscray từng được xem là một mô hình giáo dục thành công của Victoria, giúp hàng trăm học sinh học tập song song bằng tiếng Anh và tiếng Việt từ lớp Vỡ lòng đến lớp 6.
Tuy nhiên, sau khi chương trình kết thúc vào năm 2020, khu vực phía tây Melbourne, nơi tập trung đông đảo người Việt nhất tại Victoria, không còn một chương trình song ngữ Việt-Anh chính quy nào ở cấp tiểu học.
Hiện nay, một nhóm vận động gồm phụ huynh, giáo viên và các thành viên cộng đồng đang kêu gọi Bộ trưởng Giáo dục Victoria Ben Carroll và Chính phủ tiểu bang xem xét tái lập chương trình tại một trường tiểu học phù hợp.
Nhóm đề xuất ba bước chính:
- lựa chọn một trường tiểu học tại phía tây Melbourne để triển khai chương trình song ngữ Việt-Anh;
- phối hợp với cộng đồng trong quá trình xây dựng mô hình giảng dạy;
- bảo đảm nguồn tài trợ dài hạn để chương trình có thể duy trì bền vững.
"Tiếng Việt không chỉ là ngôn ngữ trong gia đình"
Cô giáo Châu Công, cựu điều phối viên và giáo viên chương trình song ngữ Việt-Anh tại Trường Tiểu học Footscray, đã có hơn 15 năm gắn bó với chương trình này.
Cô cho biết từng chứng kiến một lớp học nhỏ phát triển thành một chương trình hoàn chỉnh, nơi học sinh được học cả hai ngôn ngữ trong môi trường chính khóa.
Theo cô Châu Công, nhu cầu về tiếng Việt tại phía tây Melbourne vẫn rất lớn.
Ở vùng phía tây Melbourne, tiếng Việt là một trong những ngôn ngữ được sử dụng nhiều nhất sau tiếng Anh. Có rất nhiều gia đình vẫn sử dụng tiếng Việt trong nhà, và tiếng Việt hiện diện trong các cửa hàng, doanh nghiệp, sinh hoạt cộng đồng.
Theo cô, thực tế này cho thấy tiếng Việt không chỉ là ngôn ngữ của thế hệ di dân đầu tiên, mà vẫn là một phần quan trọng trong đời sống của các thế hệ trẻ sinh ra tại Úc.
Tuy nhiên, những lớp tiếng Việt cuối tuần hiện nay, dù đóng vai trò quan trọng, vẫn chưa thể thay thế một chương trình song ngữ trong hệ thống trường công.
"Hai giờ học mỗi tuần không thể thay thế một chương trình giảng dạy toàn diện trong trường chính khóa, nơi học sinh được sử dụng ngôn ngữ thường xuyên trong nhiều môn học và hoạt động khác nhau."
Giá trị giáo dục vượt ra ngoài việc học ngôn ngữ
Những người ủng hộ chương trình cho rằng giáo dục song ngữ không chỉ giúp trẻ nói được tiếng Việt, mà còn mang lại nhiều lợi ích về tư duy, khả năng học tập và nhận thức văn hóa.
Cô Châu Công cho biết khi trẻ được tiếp xúc với hai ngôn ngữ từ nhỏ, các em có cơ hội phát triển khả năng nhìn nhận thế giới từ nhiều góc độ.
"Khi được học bằng hai ngôn ngữ, các em được mở rộng khả năng tư duy và có thể tiếp cận vấn đề từ nhiều chiều hướng khác nhau."
Bà cũng nhấn mạnh rằng nhiều cộng đồng di dân khác tại Úc đã thành công trong việc duy trì ngôn ngữ qua nhiều thế hệ.
"Người Hoa, người Ý và nhiều cộng đồng khác đã giữ được ngôn ngữ của mình rất tốt. Việc giữ tiếng Việt cũng là cách để cộng đồng người Việt duy trì bản sắc và sự kết nối giữa các thế hệ."
Cộng đồng chuẩn bị cho cơ hội tái lập chương trình
Nhóm vận động cho biết họ đã chuẩn bị nhiều năm để tạo nền tảng cho việc khôi phục chương trình.
Sau khi chương trình tại Footscray kết thúc, nhiều phụ huynh và giáo viên tiếp tục hỗ trợ các hoạt động song ngữ ở bậc mầm non, cung cấp sách, tài liệu và học liệu tiếng Việt cho trẻ nhỏ.
Mục tiêu của nhóm là xây dựng một lộ trình liên tục từ mầm non đến tiểu học, để trẻ em có thể tiếp tục phát triển khả năng tiếng Việt khi bước vào trường chính khóa.
Một trong những lý do từng được đưa ra khi chương trình Footscray đóng cửa là khó khăn trong việc tuyển giáo viên đủ năng lực.
Tuy nhiên, theo cô Châu Công, tình hình hiện nay đã thay đổi.
Chúng tôi đã khảo sát và nhận thấy số lượng giáo viên gốc Việt có khả năng giảng dạy ngày càng tăng. Nếu có một trường triển khai chương trình, nguồn nhân lực không còn là trở ngại lớn như trước.
Nhóm cũng đang nghiên cứu các mô hình giáo dục song ngữ quốc tế, thu thập tài liệu chuyên môn và xây dựng nguồn học liệu để hỗ trợ việc triển khai trong tương lai.
Bầu cử Victoria 2026: Cơ hội để tiếng Việt trở thành một phần của chính sách giáo dục
Năm 2026 là thời điểm quan trọng khi Victoria bước vào kỳ bầu cử tiểu bang.
Nhóm vận động đang tiếp xúc với các nhà lập pháp, ứng cử viên và Bộ Giáo dục Victoria để trình bày nhu cầu của cộng đồng.
"Đây không chỉ là một lời kêu gọi mang tính cảm xúc. Chúng tôi muốn đưa ra những đề xuất cụ thể và cho thấy cộng đồng đã chuẩn bị để cùng chính quyền triển khai chương trình."
Bà cho rằng sự ủng hộ của cộng đồng sẽ đóng vai trò quan trọng trong quá trình thuyết phục các nhà hoạch định chính sách.
"Nếu có nhiều người lên tiếng, ký tên vào kiến nghị và thể hiện rằng đây là nhu cầu thật sự, tiếng nói của cộng đồng sẽ có thêm sức nặng."
Nhóm vận động dự kiến tổ chức một hoạt động đi bộ tìm hiểu cộng đồng tại khu vực Footscray vào đầu tháng 9, nhằm giới thiệu vai trò của tiếng Việt trong đời sống địa phương và kêu gọi thêm sự tham gia của người dân.
Đối với những người tham gia chiến dịch, việc khôi phục chương trình song ngữ Việt-Anh không chỉ là đưa trở lại một mô hình giáo dục từng thành công.
Đó còn là một cam kết rằng trẻ em gốc Việt tại Victoria có quyền lớn lên với cả hai ngôn ngữ: tiếng Anh để hội nhập xã hội Úc và tiếng Việt để kết nối với gia đình, lịch sử và di sản văn hóa của chính mình.
Trong năm bầu cử 2026, cộng đồng người Việt đang gửi đi một thông điệp rõ ràng: giữ tiếng Việt không chỉ là giữ một ngôn ngữ, mà là đầu tư cho một thế hệ công dân Victoria đa văn hóa, tự tin và kết nối với cả hai nền văn hóa. Đọc thỉnh nguyện thư tại đây.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook & SBS Vietnamese Instagram, và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
