Thượng viện đang điều tra về việc giam giữ sai trái người Úc ở nước ngoài, và xem xét liệu chính phủ liên bang có hỗ trợ đủ những người bị giam giữ ở nước ngoài và bảo đảm họ được thả hay không. Những người ủng hộ cũng kêu gọi chính phủ cải thiện năng lực của mình khi hỗ trợ những người Úc mang hai quốc tịch, những người có nguy cơ bị bắt giữ hoặc giam giữ tùy tiện cao hơn.
Ông Shokrollah Jebeli, 83 tuổi, đã trải qua hai năm cuối đời bị giam giữ tại nhà tù Evin khét tiếng của Iran.
Theo chính quyền Iran, công dân mang hai quốc tịch Úc-Iran này đã bị bỏ tù vì tranh chấp tài chính.
Nhưng Tổ chức Ân xá Quốc tế cho biết ông đã bị từ chối xét xử công bằng, bị tra tấn trong hai năm và bị từ chối chăm sóc y tế khẩn cấp.
Những tuyên bố này được con trai ông, Peyman Jebeli, ủng hộ.
“Bạn cảm thấy mình không nên sống một cuộc sống bình thường khi một người khác, người rất thân thiết và gần gũi với bạn, đang phải chịu đựng nỗi đau khủng khiếp. Tôi tin rằng cha tôi vô tội, và ông đã chết một cách vô tội.”
Theo Bộ Ngoại giao và Thương mại Úc, họ đã nhiều lần tìm cách trả tự do cho ông Jebeli, nhưng Iran đã từ chối công nhận quyền công dân Úc của ông Jebeli và quyền tiếp cận lãnh sự.
Con trai ông cho biết chính phủ Úc không cập nhật thông tin về vụ án của cha mình.
“Bạn cảm thấy vô vàn cảm xúc. Bạn cảm thấy tức giận như bị bỏ rơi. Không phải một quốc gia khác quyết định tôi là người Úc hay cha tôi là người Úc. Mà là Úc đưa ra quyết định đó.”
Những tình huống như thế này đã thúc đẩy một cuộc điều tra của Thượng viện về việc giam giữ sai trái người Úc ở nước ngoài.
Tiến sĩ Kylie Moore-Gilbert là một học giả, chuyên về khoa học chính trị Trung Đông.
Bà đang sử dụng kinh nghiệm cá nhân nổi tiếng của mình khi bị giam giữ ở Iran trong hơn hai năm vì tội gián điệp để ủng hộ sự thay đổi.
“Úc hoàn toàn cần một khuôn khổ vững chắc và một bộ chính sách để chúng ta có thể quản lý các trường hợp ngoại giao con tin và giam giữ sai trái một cách rộng rãi hơn. Iran đã nhắm mục tiêu vào người Úc nhiều lần, không chỉ riêng tôi mà nhiều hơn chúng ta nghĩ.”
SBS hiểu rằng hiện có ít nhất hai công dân Úc mang hai quốc tịch đang bị giam giữ tại Iran.
Tiến sĩ Moore-Gilbert nhấn mạnh một chiến thuật khác của Iran.
“Cũng có khía cạnh đàn áp xuyên quốc gia liên quan. Chúng tôi biết rằng các điệp viên Iran đang hoạt động ở đây trên đất Úc. Họ đã đe dọa những người biểu tình đòi quyền tự do sống của phụ nữ và họ đã hoạt động bằng cách giám sát cộng đồng người Úc gốc Iran ngay tại Úc.”
Thượng nghị sĩ Claire Chandler của Đảng Tự do đang chủ trì cuộc điều tra của Thượng viện.
Bà cho biết việc thiếu sự hỗ trợ cho gia đình của người bị giam giữ là chỉ trích phổ biến trong cuộc điều tra này.
Thông qua cuộc điều tra của Thượng viện, chúng tôi đã nghe các nhân chứng là gia đình của những người Úc bị giam giữ ở nước ngoài, họ cho biết họ sợ hãi như thế nào khi không nhận được thông tin cập nhật thường xuyên từ chính phủ.Thượng nghị sĩ Claire Chandler của Đảng Tự do
Theo người phát ngôn của Bộ Ngoại giao và Thương mại, Úc kiên quyết phản đối việc giam giữ, bắt giữ và tuyên án tùy tiện ở bất kỳ nơi nào, kể cả khi được sử dụng để gây sức ép ngoại giao.
Ông Peyman Jebeli tin rằng những thay đổi đối với hệ thống, chẳng hạn như có một đặc phái viên đại diện cho những người bị giam giữ sai trái, có thể cứu sống được nhiều người.
Ông mong sao chính phủ đã hành động nhiều hơn để giúp đỡ cha mình.
“Nếu ông ấy bước vào căn phòng này, ông ấy sẽ thổi luồng sinh khí vào đây. Ông là kiểu người rất lôi cuốn. Tôi nghĩ sẽ thật tốt biết bao nếu chính phủ đã giúp ông ấy và đưa ông trở về với đứa cháu của mình.”
Đại sứ quán Iran tại Canberra đã được liên hệ để hỏi về câu chuyện này, nhưng không phản hồi.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
