Hoa Kỳ và Iran đã công bố toàn văn bản ghi nhớ của họ, chấm dứt nhiều ngày đồn đoán về những gì hai nước thực sự đã đồng ý. Có tiêu đề là ‘Bản ghi nhớ Islamabad giữa Hoa Kỳ và Cộng hòa Hồi giáo Iran’, thỏa thuận 14 điểm đã được một quan chức cấp cao của Mỹ và truyền thông nhà nước Iran chia sẻ vào sáng thứ Năm, giờ miền đông Hoa Kỳ. Thỏa thuận 14 điểm giữa Mỹ và Iran có nội dung ra sao?.
Tổng thống Mỹ Donald Trump đã ký một thỏa thuận với Iran để chấm dứt chiến tranh ở Trung Đông, một quan chức Mỹ nói với hãng thông tấn Agence France-Presse hôm thứ Năm, sau khi hãng tin Axios của Mỹ đưa tin rằng, lễ ký kết đã diễn ra trong bữa tối với tổng thống Pháp.
Văn bản thỏa thuận giữa Mỹ và Iran đã chính thức được ký kết bởi tổng thống hai bên, truyền thông nhà nước Iran đưa tin vào sáng sớm thứ Năm, dẫn lời người phát ngôn Bộ Ngoại giao Esmaeil Baghaei.
Thiếu chi tiết, thỏa thuận đề cập đến chương trình hạt nhân của Iran, việc dỡ bỏ lệnh trừng phạt, chiến tranh ở Lebanon và tự do hàng hải qua eo biển Hormuz.
Nó mở đường cho một giai đoạn đàm phán rộng hơn kéo dài 60 ngày để đạt được thỏa thuận cuối cùng, với các cuộc đàm phán bắt đầu tại Thụy Sĩ vào thứ Sáu.
"Hoa Kỳ và Cộng hòa Hồi giáo Iran cam kết đàm phán và đạt được thỏa thuận cuối cùng trong tối đa 60 ngày, có thể gia hạn với sự đồng thuận của cả hai bên”.
Dưới đây là tất cả những gì cần biết, về bản ghi nhớ 14 điểm giữa hai nước.
Chấm dứt xung đột trên 'tất cả các mặt trận'
Điểm đầu tiên của thỏa thuận tuyên bố,
"Chấm dứt ngay lập tức và vĩnh viễn các hoạt động quân sự trên tất cả các mặt trận, bao gồm cả ở Lebanon. Thỏa thuận cuối cùng sẽ xác nhận việc chấm dứt vĩnh viễn chiến tranh trên tất cả các mặt trận, bao gồm cả ở Lebanon, và các điều khoản khác của đoạn này”.
Lebanon là điểm mấu chốt trong cuộc xung đột rộng lớn hơn ở Trung Đông.
Tuần trước, căng thẳng leo thang khi Iran tấn công Israel để trả đũa các cuộc tấn công của Israel vào Lebanon, các cuộc tấn công mà Iran cho rằng đã vi phạm thỏa thuận ngừng bắn có hiệu lực vào tháng Tư.
Phát biểu với các phóng viên khi kết thúc hội nghị thượng đỉnh G7 tại Pháp, Tổng Thống Trump bày tỏ sự cảm thông với Lebanon đồng thời chỉ trích Israel, gọi nước này là nguồn gốc gây căng thẳng với Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu.
"Lối đi an toàn" ở eo biển Hormuz
Theo điểm thứ năm của thỏa thuận, với việc ký kết bản ghi nhớ.
"Iran sẽ nỗ lực hết sức để đảm bảo an toàn cho các tàu thương mại đi lại miễn phí trong 60 ngày từ Vịnh Ba Tư đến Biển Oman và ngược lại .Iran sẽ bắt đầu đàm phán với Oman để "xác định chính quyền tương lai và các dịch vụ hàng hải ở eo biển Hormuz", bản ghi nhớ.
Nằm giữa Iran và Oman, eo biển Hormuz là tuyến đường thương mại thiết yếu, thường vận chuyển một phần năm lượng dầu mỏ của thế giới.
Mặt khác, dựa trên điểm thứ tư của thỏa thuận.
“Mỹ sẽ chấm dứt hoàn toàn việc phong tỏa hải quân đối với Iran "trong vòng 30 ngày" và sẽ "cam kết rút quân khỏi khu vực lân cận Cộng hòa Hồi giáo Iran trong vòng 30 ngày sau khi thỏa thuận cuối cùng được ký kết", bản ghi nhớ.
Vấn đề hạt nhân của Iran
Điểm thứ tám của thỏa thuận dường như là trọng tâm chính, của các cuộc thảo luận giữa Mỹ và Iran trong 60 ngày tới.
“Chính phủ Iran "tái khẳng định rằng họ sẽ không mua sắm hoặc phát triển vũ khí hạt nhân", nhưng không nêu chi tiết phương pháp. Liên quan đến kho dự trữ uranium hiện tại của Iran, bản ghi nhớ nói rằng phương pháp "tối thiểu" sẽ là "pha loãng kho dự trữ dưới sự giám sát" của Cơ quan Năng lượng Nguyên tử Quốc tế”, bản ghi nhớ.
Hai nước cũng đã đồng ý "thảo luận về vấn đề làm giàu uranium" - Iran trước đây đã nhấn mạnh việc duy trì khả năng làm giàu uranium của nước này, điều mà Mỹ phản đối.
300 tỷ đô la Mỹ cho việc 'tái thiết' Iran
Các điểm 6, 7, 10 và 11 của bản ghi nhớ, đề cập đến những lợi ích kinh tế dành cho Iran.
Dựa trên thỏa thuận, như một phần của "thỏa thuận cuối cùng’ như sau.
“Mỹ và các đối tác khu vực, sẽ xây dựng kế hoạch trị giá 300 tỷ đô la Mỹ (427,5 tỷ đô la Úc) "cho việc tái thiết và phát triển kinh tế" của Iran”, bản ghi nhớ.
Hôm thứ Ba, trong một bài đăng trên Truth Social, Tổng Thống Trump nói.
"Câu chuyện về việc Mỹ trả cho Iran 300 triệu đô la, là tin giả”, Donald Trump.
Bản ghi nhớ cũng nói rằng, Mỹ sẽ hành động để cho phép sử dụng đầy đủ "các khoản tiền và tài sản bị đóng băng hoặc bị hạn chế" của Iran.
Hàng thập niên trừng phạt quốc tế, đã khiến một phần lớn tài sản của Iran, bị đóng băng ở nước ngoài.
Với việc "thực hiện" bản ghi nhớ, Mỹ và Iran "sẽ cùng nhau thống nhất các thủ tục liên quan đến việc giải phóng các khoản tiền này trong quá trình đàm phán".
Bản ghi nhớ cũng nói rằng.
"Như một phần của thỏa thuận cuối cùng", Mỹ sẽ "chấm dứt tất cả các loại lệnh trừng phạt đối với" Iran, bản ghi nhớ.
Theo thỏa thuận, với việc ký kết bản ghi nhớ và cho đến khi các lệnh trừng phạt chấm dứt, Mỹ cũng sẽ miễn trừ cho việc xuất khẩu dầu thô của Iran”.
Duy trì "hiện trạng"
Điểm thứ chín của thỏa thuận nêu rõ, các nước sẽ "duy trì hiện trạng", cho đến khi đạt được thỏa thuận cuối cùng, văn bản nêu rõ.
"Cộng hòa Hồi giáo Iran sẽ duy trì hiện trạng chương trình hạt nhân của mình và Hoa Kỳ sẽ không áp đặt bất kỳ lệnh trừng phạt mới nào và sẽ không triển khai thêm lực lượng trong khu vực”, bản ghi nhớ.
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
