Bùng nổ bạo động vì chậm trễ kết quả bầu cử tại Zimbabwe

Việc chờ đợi kết quả của cuộc bầu cử tổng thống diễn ra hôm 30 tháng bảy tại Zimbabwe đã chuyển thành một cuộc bạo động đáng tiếc .

Tâm trạng công chúng nói chung là hồ hởi phấn khởi cho đến khi kết quả sơ bộ cho thấy đảng cầm quyền Zanu-PF đã giành được phần lớn ghế nghị viện và kết quả tổng thống vẫn chưa được công bố, và thế là từ vui vẻ công chúng chuyển sang tức giận.

Những người ủng hộ phe đối lập chạy dọc theo các đường phố của thủ đô Harare của Zimbabwe, hô to khẩu hiệu ủng hộ ứng cử viên đối lập Nelson Chamisa.

Họ không chỉ hô khẩu hiệu mà còn mang theo cả gậy gộc và đá cuội.

Một người biểu tình khẳng định Zimbabwe không phải là những người bạo lực, và chỉ muốn những gì Tổng thống Emmerson Mnangagwa đã hứa.

"Chúng tôi không phải là một người bạo lực, nhưng điều chúng tôi cần là một cuộc bầu cử minh bạch, giống như những gì Mnangagwa đã nói với người dân Zimbabwe ngay từ đầu. Từ đầu ông ấy nói với người dân Zimbabwe rằng" Chúng ta sẽ bầu cử minh bạch. "Nhưng bây giờ chúng tôi coi lại thì tất cả mọi người đều thấy rằng các cuộc bầu cử này đã không minh bạch. Tôi ngạc nhiên. Bất ngờ. Và không tin. Tôi chỉ rất ngạc nhiên."

Đây là lần đầu tiên Zimbabwe có cuộc bầu cử kể từ khi người cai trị lâu đời Robert Mugabe bị buộc phải rời chức vụ.

Cảnh sát chống bạo động sử dụng vòi và hơi cay để giải tán đám đông hàng trăm người, trong khi, ở một phần khác của thành phố, quân đội sử dụng roi da để khống chế người biểu tình.

Chính phủ nói quân đội đã được triển khai để giúp cảnh sát duy trì trật tự.

Phong trào đối lập cho sự thay đổi dân chủ đã lên án bạo lực, nói rằng nó giống như một sự trở lại với những gì người dân gọi là "những ngày đen tối của Robert Mugabe."

Phát ngôn nhân Phong trào thay đổi vì dân chủ Nkululeko Sibanda nói rằng bạo lực là không cần thiết.

"Hôm nay chúng tôi thấy việc triển khai các xe tăng quân sự và bắn đạn thật trực tiếp vào dân thường mà không có lý do rõ ràng nào. Người dân được phép yêu cầu quyền của họ cần phải được tôn trọng một cách hợp pháp. Bất kỳ sự nổi loạn nào cũng có thể bị cảnh sát xử lý, cảnh sát được đào tạo để chống bạo động. Chúng tôi nghiêm túc tự hỏi điều này có nghĩa là gì. Chúng ta đang ở trong chiến tranh phải không? Dân thường là kẻ thù của nhà nước sao? "

Emmerson Mnangagwa, người kế nhiệm ông Mugabe, có vẻ sẽ giành chiến thắng trong cuộc bầu cử tổng thống.

Tuy nhiên, những người ủng hộ phe đối lập nói rằng cuộc bầu cử đã bị dàn xếp theo cách có lợi cho đảng Zanu-PF của ông.

Ông Mnangagwa đổ lỗi cho phe đối lập về những vụ bạo động trên phố.

"Các vụ bạo động và côn đồ nổ ra vào chiều ngày hôm nay trên các đường phố thủ đô thật là một sự bất ngờ. Chúng tôi nói luôn là Liên minh đối lập MDC và toàn bộ lãnh đạo của họ phải chịu trách nhiệm về việc làm xáo trộn sự yên bình của đất nước, điều này cũng có nghĩa là quá trình bầu cử đã bị phá vỡ. Tổ chức đảng và lãnh đạo của họ phải chịu trách nhiệm về bất kỳ sự tổn thất nào về sinh mạng, thương tích hoặc thiệt hại tài sản gây ra từ những hành vi bạo lực chính trị mà họ hỗ trợ và khuyến khích. Liên minh đối lập MDC và lãnh đạo đảng của họ cần phải lên tiếng kéo những ủng hộ viên quấy rối của họ ra khỏi đường phố thì hòa bình mới trở lại đất nước chúng ta. "

Sự thất vọng của phe đối lập xuất phát từ sự chậm trễ của Ủy ban bầu cử Zimbabwe trong việc công bố kết quả bầu cử.

Nhưng người đứng đầu Ủy ban Bầu cử, Priscilla Chigumba nói rằng sự chậm trễ là do số lượng ứng cử viên.

"Tôi đã được thông báo bởi Ban Thư ký rằng kết quả của hầu hết các ứng cử viên tổng thống thực sự ở đây với chúng tôi ở Trung tâm Chỉ huy. Tuy nhiên, vì đây là cuộc bầu cử đầu tiên của chúng tôi, có một lượng ứng viên tổng thống chưa từng có - với 23 ứng cử viên - - mà theo điều khoản trong Luật bầu cử thì tất cả 23 ứng cử viên tổng thống đều phải được cho phép, thông qua đại diện đảng, đại lý bầu cử của họ,để thực sự trải qua quá trình xác minh, do vậy mà việc công bố kết quả bị kéo dài là vậy. "

Các quan sát viên của Liên minh châu Âu nói rằng cuộc bầu cử có một số vấn đề, bao gồm những sự thiên vị trên các phương tiện truyền thông, đe dọa cử tri, và có sự ngờ vực trong Ủy ban Bầu cử, cũng như các câu hỏi về sự chậm trễ trong việc công bố kết quả.

Giám sát viên trưởng EU Elma Brok nói rằng sự chậm trễ càng kéo dài càng làm tổn thương mức độ tin cậy.

"Điều quan trọng là cần truy xuất nguồn gốc của các kết quả. Thời gian kiểm phiếu càng dài thì sự thiếu tin cậy càng lớn lên, vì người ta nghi ngờ rằng họ đang ngụy tạo bằng chứng. Do đó, cần phải có cách để truy nguyên tất cả nguồn gốc từ trên xuống dưới đến từng phòng phiếu mà các đơn vị phụ trách đã ký kết với tất cả các bên để đưa ra được bằng chứng rằng không có gì xảy ra trong khoảng thời gian từ giữa ngày bầu cử và ngày kiểm phiếu của các cuộc bầu cử. "

Đánh giá của EU về cuộc bầu cử là rất quan trọng trong việc xác định liệu Zimbabwe có thể được sự chấp nhận quốc tế hay không, từ đó mở đầu cho một cuộc hồi sinh kinh tế.

Nếu không có sự chấp thuận từ cộng đồng quốc tế, lãnh đạo tiếp theo của Zimbabwe có thể sẽ phải vất vả để có thể tiếp cận hàng tỷ đô la ủng hộ tài chính từ quốc tế.

Mời vào phần audio để nghe toàn bộ nội dung

Thêm thông tin và cập nhật Like SBS Vietnamese Facebook  

Nghe SBS Radio bằng tiếng Việt mỗi tối lúc 7pm tại sbs.com.au/Vietnamese