Στην εποχή της διαρκούς συνδεσιμότητας, τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης έχουν μετατραπεί σε αναπόσπαστο κομμάτι της καθημερινότητάς μας, επηρεάζοντας τον τρόπο που επικοινωνούμε, εργαζόμαστε και αντιλαμβανόμαστε τον εαυτό μας. Πίσω όμως από την ευκολία και την αμεσότητα που προσφέρουν, κρύβεται ένα φαινόμενο που ολοένα και περισσότερο απασχολεί την επιστημονική κοινότητα: ο εθισμός στα social media. Στο νέο επεισόδιο της σειράς DeCode του SBS Greek, η ψυχολόγος Ελένη Καλαμπούκα φωτίζει τις λιγότερο ορατές πλευρές αυτής της σύγχρονης εξάρτησης, εξηγώντας γιατί μας αφορά όλους και πώς μπορεί να επηρεάσει βαθιά την ποιότητα της ζωής μας.
Ο εθισμός στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης δεν αποτελεί πλέον ένα περιθωριακό φαινόμενο, αλλά μια καθημερινή πρόκληση που επηρεάζει ανθρώπους κάθε ηλικίας. Από τους εφήβους μέχρι τους ενήλικες, η συνεχής σύνδεση με τον ψηφιακό κόσμο διαμορφώνει συνήθειες, σχέσεις και την ψυχική μας ισορροπία.
Στη σειρά DeCode: Complex topics simply explained του SBS Greek, η ομογενής ψυχολόγος Ελένη Καλαμπούκα αναλύει τις αιτίες, τις συνέπειες και τους τρόπους αντιμετώπισης αυτής της σύγχρονης μορφής εξάρτησης.
Όπως εξηγεί, η έννοια του εθισμού στα social media δεν αφορά μόνο την υπερβολική χρήση, αλλά κυρίως την αδυναμία ελέγχου.
«Είναι μια καινούργια μορφή εξάρτησης που όλοι λίγο πολύ έχουμε, όταν χρησιμοποιούμε κινητό τηλέφωνο. Το ότι όλοι ασχολούμαστε πολύ περισσότερο με αυτό το κινητό, με τις πληροφορίες και με τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, πολύ περισσότερο από ότι θα έπρεπε. Ότι θέλουμε να κάνουμε μόνο μισή ώρα και κάνουμε δύο ώρες ή τρεις ώρες χωρίς να το θέλουμε. Παρασυρόμαστε», σημειώνει.
Η διάδοση των μέσων κοινωνικής δικτύωσης έχει δημιουργήσει μια νέα πραγματικότητα, όπου η ψηφιακή παρουσία συχνά υπερισχύει της φυσικής.
Η κ. Καλαμπούκα επισημαίνει ότι το πρόβλημα είναι εκτεταμένο και ορατό σε κάθε πτυχή της καθημερινότητας:
«Είναι αρκετά σοβαρό και το βλέπουμε σε όλες τις εκφάνσεις της ζωής. Μας επηρεάζει όλους γενικά, τις σχέσεις μας. Λένε ότι υπάρχουν 210 εκατομμύρια χρηστών στο διαδίκτυο αυτή τη στιγμή και ότι ο καθένας περίπου ξοδεύει 144 λεπτά, που είναι πάνω από δύο ώρες καθημερινά. Οπότε το πρόβλημα γίνεται σοβαρό. Και αν κοιτάξουμε γύρω μας, όπου να πάμε, σε ένα ζαχαροπλαστείο, στο πάρκο, οι περισσότεροι είναι στο κινητό τους. Αντί να βλέπουν τη φύση, να μιλάνε με τους φίλους τους, είναι όλοι μέσα στο κινητό και ψάχνουν απαντήσεις και πληροφορίες μέσα στο κινητό. Οπότε είναι μέρος της καθημερινής μας ζωής πια. Όλοι μας επηρεαζόμαστε», αναφέρει.
Η υπερβολική χρήση δεν επηρεάζει μόνο την παραγωγικότητα ή τον ελεύθερο χρόνο, αλλά και την ποιότητα των ανθρώπινων σχέσεων, οδηγώντας συχνά σε απομόνωση, υπογραμμίζει η ομογενής ψυχολόγος.
«Υπάρχουν ψυχολογικές επιπτώσεις, ότι έχουμε ανησυχία, εκνευρισμό, αν δεν μπορούμε να έχουμε το τηλέφωνο, κάτι μας λείπει βασικό, όταν δεν έχουμε το ίντερνετ. Ότι πάρα πολύ παραμελούμε την προσωπική μας ζωή ή την πραγματική μας ζωή, είτε είναι η εργασία, είτε οι σχέσεις μας, είτε οι δουλειές που πρέπει να κάνουμε και αφιερώνουμε πολύ περισσότερο χρόνο από ό,τι θα έπρεπε στα μέσα δικτύωσης», είπε.
Γιατί είναι τόσο εθιστικά;
Η απάντηση, σύμφωνα με την ειδικό, βρίσκεται σε έναν συνδυασμό παραγόντων. Η μοναξιά, η άμεση πρόσβαση σε πληροφορίες και η ανάγκη για κοινωνική σύνδεση καθιστούν τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης ιδιαίτερα ελκυστικά.
«Όλος ο κόσμος είναι μέσα στο διαδίκτυο. Ότι μπορούμε να βρούμε ό,τι μας χρειάζεται, ό,τι μας ενδιαφέρει εκεί. Βέβαια να πούμε ότι υπάρχουν και κάποια θετικά στοιχεία. Τα οποία θετικά στοιχεία είναι ότι μειώνει τη μοναξιά, ότι βοηθάει στην κοινωνική σύνδεση. Νέοι, μεγαλύτεροι άνθρωποι που είναι μόνοι τους μπορούν να βρουν κάποια παρέα, κάποια συντροφιά. Και η αυτοέκφραση, ότι πολλά άτομα, κυρίως οι νέοι, μπορούν να εκφραστούν μέσω από αυτά τα μέσα, να κάνουν παρέες, να κάνουν συντροφιές, να μην είναι μόνοι τους.», σημειώνει, υπογραμμίζοντας ωστόσο ότι, παρά τα θετικά στοιχεία, υπάρχουν και σοβαροί κίνδυνοι.
Ακούστε ολόκληρη τη συζήτηση με την ομογενή Ψυχολόγο, Ελένη Καλαμπούκα, στο podcast της σειράς DeCode: Complex topics simply explained.
