Σε μια εποχή όπου η ακρίβεια πιέζει ολοένα και περισσότερο τα νοικοκυριά και οι αποφάσεις των κεντρικών τραπεζών επηρεάζουν άμεσα την καθημερινότητα των πολιτών, οι όροι «πληθωρισμός» και «επιτόκια» βρίσκονται συνεχώς στο επίκεντρο της δημόσιας συζήτησης. Τι σημαίνουν όμως πραγματικά αυτές οι έννοιες και γιατί επηρεάζουν τόσο έντονα την οικονομία, τις επιχειρήσεις και το πορτοφόλι των πολιτών; Στο νέο επεισόδιο της σειράς DeCode: Complex topics simply explained, ο Οικονομικός Αναλυτής Χρήστος Μπελέρχας εξηγεί με απλά λόγια πώς λειτουργεί ο μηχανισμός των επιτοκίων, και γιατί ο πληθωρισμός οδηγεί τις κεντρικές τράπεζες σε αυξήσεις.
Ο πληθωρισμός και τα επιτόκια είναι δύο όροι που ακούγονται καθημερινά στις ειδήσεις, στις ανακοινώσεις των τραπεζών και στις συζητήσεις για το κόστος ζωής. Παρότι συχνά μοιάζουν πολύπλοκες οικονομικές έννοιες, στην πραγματικότητα επηρεάζουν άμεσα την καθημερινότητα των πολιτών, από το σούπερ μάρκετ και τα ενοίκια μέχρι τα στεγαστικά δάνεια και τις αποταμιεύσεις.
Αυτό εξηγεί, μιλώντας στο SBS Greek και στη σειρά DeCode: Complex topics simply explained, ο Οικονομικός Αναλυτής Χρήστος Μπελέρχας, ο πληθωρισμός δεν είναι τίποτα άλλο από την αύξηση των τιμών που μειώνει σταδιακά την αγοραστική δύναμη των πολιτών, ενώ τα επιτόκια αποτελούν το βασικό εργαλείο των κεντρικών τραπεζών για να περιορίσουν αυτή την άνοδο.
«Ο πληθωρισμός είναι η δυνατότητα που έχουν οι άνθρωποι, επειδή κυκλοφορεί πολύ χρήμα, να αγοράζουν πράγματα, αλλά τα πράγματα είναι λιγοστά. Δεν μπορούν δηλαδή όλοι να αγοράσουν αυτά που θέλουν με τα χρήματα που έχουν. Και ο κόσμος το αντιλαμβάνεται απλά σαν ακρίβεια. Ακριβαίνουν δηλαδή τα πράγματα επειδή δεν επαρκούν για όλους και για όλο το χρήμα που κυκλοφορεί στην αγορά», αναφέρει.
Όπως εξηγεί ο κ. Μπελέρχας, όταν οι τιμές ανεβαίνουν υπερβολικά, οι κεντρικές τράπεζες αυξάνουν τα επιτόκια ώστε να περιορίσουν την κατανάλωση και τη ροή χρήματος στην αγορά.
«Τα επιτόκια τα ορίζει το διοικητικό συμβούλιο της Αποθεματικής Τράπεζας και ο ρόλος τους είναι να ρυθμίζουν την ποσότητα του χρήματος που κυκλοφορεί στην αγορά, ούτως ώστε η αγορά να μην υπερθερμαίνεται, αλλά και να μην πέφτει σε οικονομική ύφεση. Να μην πηγαίνει δηλαδή προς τα πίσω. Και ο μηχανισμός των επιτοκίων ρίχνει πολύ χρήμα στην αγορά όταν είναι χαμηλά τα επιτόκια και όταν χρειάζεται να πατήσει φρένο στην οικονομία η Αποθεματική Τράπεζα, τότε ανεβάζει τα επιτόκια και ο κόσμος έχει λιγότερο χρήμα να ξοδέψει», σημειώνει.
Η σύνδεση ανάμεσα στα επιτόκια και τον πληθωρισμό είναι άμεση, όμως - όπως λέει - συχνά παρεξηγείται από το κοινό.
«Ο κόσμος συγχέει το πώς ανεβαίνει ο πληθωρισμός και τι ρόλο παίζουν τα επιτόκια. Δηλαδή νομίζουν ότι τα επιτόκια φέρνουν τον πληθωρισμό. Αυτό είναι λάθος. Πρώτα ανεβαίνει ο πληθωρισμός και ύστερα ανεβαίνουν τα επιτόκια για να τον ρίξουν πάλι ανάμεσα στο δύο με τρία τοις εκατό που έχει σαν στόχο η Αποθεματική Τράπεζα», είπε.
Όταν το «φρένο» της οικονομίας γίνεται πολύ ισχυρό
Η αύξηση των επιτοκίων, ωστόσο, δεν είναι χωρίς συνέπειες. Όσο πιο ακριβά γίνονται τα δάνεια, τόσο περισσότερο περιορίζονται οι δαπάνες νοικοκυριών και επιχειρήσεων. Αυτό μπορεί να επιβραδύνει την οικονομική δραστηριότητα και σε ορισμένες περιπτώσεις να οδηγήσει ακόμη και σε ύφεση.
«Όταν ανεβαίνουν τα επιτόκια, οι περισσότεροι άνθρωποι έχουν ένα δάνειο, είτε για σπίτι, είτε για επιχείρηση. Οι επιχειρήσεις έχουν δάνεια για να χρηματοδοτήσουν τη δραστηριότητά τους και η άνοδος των επιτοκίων σημαίνει ότι τους αδειάζει το πορτοφόλι πιο γρήγορα και έχουν λιγότερα χρήματα να ξοδέψουν για να αγοράσουν καταναλωτικά αγαθά και για να επενδύσουν. Και αυτό παγώνει λίγο την αγορά και ανάλογα με το πόσο ψηλά ανεβαίνουν τα επιτόκια, μπορεί η αγορά να φρενάρει λίγο και μετά, όταν επιστρέψει στο κανονικό επίπεδο, τότε αρχίζει πάλι να αναπτύσσεται. Διαφορετικά, εάν τα επιτόκια μείνουν πολύ ψηλά για πολύ καιρό, τότε η οικονομία αρχίζει και πηγαίνει προς τα πίσω και έχουμε δυσάρεστα αποτελέσματα», εξηγεί.
Σύμφωνα με τον ίδιο, όταν τα υψηλά επιτόκια παραμένουν για μεγάλο χρονικό διάστημα, η κατανάλωση μειώνεται αισθητά, επιχειρήσεις δυσκολεύονται να επιβιώσουν και η ανεργία αρχίζει να αυξάνεται.
«Εάν παραμείνουν πολύ ψηλά τα επιτόκια για πολύ χρονικό διάστημα, τότε σημαίνει ότι περιορίζεται η ποσότητα του χρήματος και αρχίζει να ανεβαίνει η ανεργία. Ο κόσμος δεν έχει να ξοδέψει όπως πριν», υπογραμμίζει.
Ακούστε ολόκληρο το επεισόδιο της σειράς DeCode: Complex topics simply explained για τα επιτόκια και τον πληθωρισμό στο podcast που συνοδεύει αυτό το άρθρο.
