အီစထြ့လယါကီၢ်မၤဂ့ၤထီၣ်ကျိၤကျဲလၢ တၢ်ဟဲတုၤလီၤကးဒ်—arrival card အဂီၢ် ဒ်သိးဒီးတၢ်လၢအချုးထီၣ်စိၤခ့ခါဆၢကတီၢ်အသိး— ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့ တဃ့ၢ်အလွဲၢ် လံာ်က့ လၢတၢ်သ့ၣ်ညါညီနုၢ်အီၤန့ၣ် အတလီၤမၢ်ကွံာ် ခဲလၢာ်ခဲဆ့ဒ်ဘၣ်.
ဖီးခးစ်တၢ်ကလုၢ်အဂုၤအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်: https://www.sbs.com.au/language/ karen/ kar/collection/podcast/0ms9u5vjn
Digital arrival cards—ဒံၢ်ကၠံၢ်ထၢၣ်တၢ်ဟဲတုၤလီၤကးဒ်န့ၣ်တၢ်ကစးထီၣ်မၤအီၤသကုၤအီစထြ့လယါကီၢ်ဒီဘ့ၣ်အပူၤ, လၢထံဂုၤကီၢ်ဂၤပှၤလဲၤတၢ်ဖိအကကွဲၢ်အါမးအဂီၢ် မ့ၢ်တၢ်ဟ့ၣ်လီၤကျိၤကျဲအဂၤတဘိ ဖဲတၢ်မၤပှဲၤအီၤဒီးစုတၢ်ကွဲးလံာ်က့အလီၢ်န့ၣ်လီၤ.
စးထီၣ်လၢ ၂ဝ၂၄နံၣ် လါအီးကထိဘၢၣ်န့ၣ်, Australia Traveller Declaration — အီစထြ့လယါကီၢ် ပှၤလဲၤတၢ်ဖိအတၢ်ဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါ ဒံၢ်ကၠံၢ်ထၢၣ် အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤ တၢ်မၤကွၢ်အီၤဖဲ တၢ်ဃုထၢထီၣ်ပာ် Qantas ကဘီယူၤ အတၢ်လဲၤတၢ်က့ၤသ့ၣ်တဖၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.
ဒံၢ်ကၠံၢ်ထၢၣ် တၢ်ဟဲတုၤလီၤ ကးဒ်အံၤ အကအိၣ်ထီၣ်အခါဖဲလဲၣ်
စးထီၣ်ဖဲတၢ်မၤကွၢ် အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤ အိၣ်ဒီးတၢ်တုၤထီၣ်ထီၣ်ဘးဂ့ၤဂ့ၤဝံၤအလီၢ်ခံ, ကီၢ်စၢဖှိၣ်ပဒိၣ် ဘိးဘၣ်သ့ၣ်ညါလီၤလၢ အကမၤလဲၢ်ထီၣ် တၢ်မၤအံၤ ဆူထံဂုၤကီၢ်ဂၤ ကဘီယူၤသန့သ့ၣ်တဖၣ်ဒီး ကဘီသန့သ့ၣ်တဖၣ် ဖဲဆူမဲာ်ညါ ၁၂လါတုၤ ၁၈လါအတီၢ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.
အသီခါန့ၣ် အကအိၣ်ဝဲဒၣ်ဒ်သိးလၢတၢ်ဘၣ်မၤအီၤဖဲလီပှာ်ယဲၤသန့တခါအပူၤ ဒီး လၢတၢ်ကပာ်ဖှိၣ်ဃုာ်အီၤဖဲအဝဲသ့ၣ် အဲးဘ်- apps အပူၤအဂီၢ် ပဒိၣ်မၤသကိးတၢ်ဒီး ကဘီယူၤခီပနံၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဒ်သိးတၢ်လူၤထီၣ်စိၤခ့ခါဒီးမၤဂ့ၤထီၣ်ပှၤလဲၤတၢ်ဖိ အတၢ်ဟဲတုၤလီၤ သနူကျိၤကျဲ လၢအအိၣ်ဖဲထံကီၢ်ဒီဘ့ၣ် ကဘီယူၤသန့သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ် ကီၢ်စၢဖှိၣ်ပဒိၣ်စံးလၢ လွံၢ်နံၣ်အဂီၢ်တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤ အကသူဝဲဒၣ် စ့ဒီလၣ် ၅၆.၁ ကကွဲၢ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်မၤကွၢ် အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ လၢအပၣ်ဃုာ် ပှၤလဲၤတၢ်ဖိအါန့ၢ် ၄၅ဝ,ဝဝဝ ဂၤ လၢအဟဲတုၤလီၤဖဲ ဆ့ၣ်ဒနံၤ, မဲလ်ဘၢ, ဒီး ဘြံၣ်စဘဲ သ့ၣ်တဖၣ် ဒီးအမ့ၢ်တုၤလီၤဖဲနံၣ်ကတၢၢ်အံၤန့ၣ် တၢ်ကမၤလဲၢ်ထီၣ်အီၤတုၤလၢ ဝ့ၢ်ခိၣ်အဂုၤအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်မနုၤအဃိ အီစထြ့လယါကီၢ် စးထီၣ်သူ ဒံၢ်ကၠံၢ်ထၢၣ်တၢ်ဟဲတုၤလီၤကးဒ်လဲၣ်?
မ့ၢ်ဝဲဒၣ်တၢ်မၤဂ့ၤထီၣ် တၢ်ဖံးတၢ်မၤတဆီဘၣ်တဆီလၢပှၤလဲၤတၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်အသိး, ပဒိၣ်စံးဝဲဒၣ် ဒံၢ်ကၠံၢ်ထၢၣ် အတၢ်ထၢဖှိၣ်န့ၣ် မၤဂ့ၤထီၣ်ဝဲဒၣ် တၢ်ထၢဖှိၣ်န့ၢ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤအကံၢ်အစီ လၢတၢ်သမံသမိးထံတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်ဒီး မ့ၢ်တၢ်ဟ့ၣ်ထီၣ်စ့ၢ်ကီး တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢခံကတၢၢ် ဆူဟီၣ်ခိၣ်ဒီဘ့ၣ် တၢ်မၤအသးလၢ အအိၣ်ဒီးတၢ်လီၤဘၣ်ယိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်, လၢအမ့ၢ် တၢ်ကဲထီၣ်ဖုးအသးဒီး တၢ်မူတဝၢအတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်မၤစၢၤကျိၣ်စ့သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် တၢ်ကဟ့ၣ်လီၤစ့ၢ်ကီးအီၤဆူ တၢ်မၤဂ့ၤထီၣ် ကဘီယူၤသန့ တၢ်ဟးထီၣ် ကျိၤကျဲသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်, လၢအမ့ၢ် တၢ်ကမၤသကိးအီၤဒီး ကဘီယူၤ စဲးဖီကဟၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤခီပနံၣ်, လၢန့ၣ်အမဲာ်ညါ တၢ်ကဟ့ၣ်လီၤစ့ၢ်ကီးအီၤဆူ တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤ ကီၢ်ဆၢတၢ်ဖံးတၢ်မၤဝဲၤကျိၤသ့ၣ်တဖၣ်, လၢအမ့ၢ် ခိဘံး ဝံၤအလီၢ်ခံ ပှၤလဲၤတၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ် ဟဲအါထီၣ် ဒီး တချုးလၢ တၢ်မၤဝဲဒၣ် ၂ဝ၃၂ ဘံးစဘဲ အိးလါဘ့း ဒီး ဖးရးလါပ့း—2032 Brisbane Olympics and Paralympics တၢ်လိာ်ကွဲအမူးသ့ၣ်တဖၣ်ဒ်ဘၣ်အခါန့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဟးဆှၣ်ကီၢ်ဝဲၤကျိၤကိတိာ် Don Farrell စံးဝဲဒၣ် တၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤအံၤ ကမၤညီထီၣ် ဒီး မၤချ့ထီၣ်ဝဲဒၣ်တၢ်လၢ ပှၤဟဲဟးသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ် လၢအမ့ၢ် တဘၣ်သူ တၢ်ဆၢကတီၢ်အါအါဒ်သိး တၢ်မၤပှဲၤစုတၢ်ကွဲးလံာ်က့အသိးဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
“တၢ်အဝဲအံၤန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲတၢ်ဂ့ၤတခါ လၢပှၤဟးဆှၣ်ကီၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ် ဒီး မ့ၢ်စ့ၢ်ကီးတၢ်ဂ့ၤတမံၤလၢ တၢ်ဟးဆှၣ်ကီၢ်ဝဲၤကျိၤ တၢ်ဝးတရံးဖံးမၤတၢ်အဂီၢ်, လၢအမၤစၢၤ တၢ်မၤညီဒိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ် အီစထြ့လယါကီၢ် ဒ်သိးတၢ်ဟဲဟး အလီၢ်တတီၤ လၢအအိၣ်ဒီးတၢ်တူၢ်လိာ်မုာ်ဂ့ၤဂ့ၤန့ၣ်လီၤ.”
ထံလီၢ်ကီၢ်ပူၤဂ့ၢ်ဝီကိတိာ် Tony Burke စံးဝဲဒၣ်: “တၢ်မၤလဲၤထီၣ်လဲၤထီ ပှၤလဲၤတၢ်ဖိန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲတၢ်လိၣ်ဘၣ်မၤအီၤတခါ လၢအီစထြ့လယါကီၢ် တၢ်အိၣ်ဘီၣ်အိၣ်ညီဒီး ထံကီၢ်တၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ."
“ပှၤဟဲဟးလိာ်ကွဲသ့ၣ်တဖၣ်ဒီး အီစထြ့လယါပှၤလဲၤတၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ် ကန့ၢ်ဘၣ်ဝဲတၢ်အဘျုးဒီး ကီၢ်ဆၢတၢ်သမံသမိးထံအတၢ်ဖံးတၢ်မၤတဆီဘၣ်တဆီသ့ၣ်တဖၣ်, လၢအကဆီတလဲကွံာ်ဝဲဒၣ်အသးဒ်သိး ကိးနံၤဒဲး ဒံၢ်ကၠံၢ်ထၢၣ် အတၢ်အိၣ်မူန့ၣ်လီၤ.”
ဒံၢ်ကၠံၢ်ထၢၣ်ကးဒ်အံၤ အကမၤတၢ်မၤဒ်လဲၣ်?
ခဲကနံၣ်အံၤန့ၣ်, ပှၤတဂၤလၢ်လၢ် လၢအဟဲနုာ်လီၤဆူအီစထြ့လယါကီၢ်, လၢကဘီယူၤတကပၤမ့ၢ်ဂ့ၤ လၢပီၣ်လဲၣ်တကပၤမ့ၢ်ဂ့ၤန့ၣ် အကဘၣ်မၤပှဲၤဝဲဒၣ် တဃ့ၢ်လွဲၢ် တၢ်ဟဲတုၤလီၤ ကးဒ် လၢအဝဲသ့ၣ်စုအတၢ်ကွဲးန့ၣ်လီၤ.
ကးဒ်ဖိအဝဲန့ၣ် ညီနုၢ် တၢ်နီၤဟ့ၣ်လီၤအီၤဆူ ပှၤလဲၤတၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်အအိၣ် တချုးလၢ ကဘီယူၤ မ့တမ့ၢ် ကဘီထံအံၤ ဟဲတုၤလီၤဒ်ဘၣ်န့ၣ်လီၤ. ဖဲပှၤလဲၤတၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်ဟဲတုၤလီၤတဘျီ ဘၣ်ဟ့ၣ်လီၤဝဲဒၣ် တၢ်မၤပှဲၤလံာ်က့ဖိအံၤဆူ Australian Border Force —အီစထြ့လယါကီၢ်ဆၢပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါသ့ၣ်တဖၣ်အအိၣ်န့ၣ်လီၤ.
မ့မ့ၢ်လၢ ဒံၢ်ကၠံၢ်ထၢၣ်အကျိၤအကျဲတခီန့ၣ်, ပှၤလဲၤတၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ် ကဟ့ၣ်လီၤ အဝဲသ့ၣ်တၢ်ဟဲတုၤလီၤ အဂ့ၢ်အကျိၤ လီၤတံၢ်လီၤဆဲး ဖဲ Qantas app—အဲးဘ် အပူၤ တချုးလၢအဝဲသ့ၣ်စးထီၣ်ဟဲဒ်ဘၣ်သၢသီန့ၣ်လီၤ.
အဲးဘ်အံၤကတ့ဒုးအိၣ်ထီၣ်ဝဲဒၣ် QR code, လၢအအိၣ်ဖျါထီၣ်ဝဲဒၣ်ဖဲ အဲးဘ် အပူၤ မ့တမ့ၢ် ပှၤအဝဲန့ၣ် အလီပရၢ—အံမ့လ် အပူၤ, လၢကီၢ်ဆၢပှၤဘၣ်မူဘၣ်ဒါ က စကဲန် သမံသမိးမၤလီၤတံၢ်အီၤ ဖဲအဟဲတုၤလီၤဝဲဒၣ်ဖဲ တၢ်သမံသမိးတၢ်အပဲတြီခိၣ်တိးအခါန့ၣ်လီၤ.
လံာ်က့ တၢ်ဟဲတုၤလီၤ ကးဒ်န့ၣ် မ့ၢ်အကအိၣ်ဒံးဧါ?
တၢ်မၤပှဲၤအီၤဖဲ လီပှာ်ယဲၤသန့ အပူၤ အကျိၤအကျဲန့ၣ် တၢ်ကစးထီၣ်မၤလဲၢ်ထီၣ်အါထီၣ်အီၤဖဲ ၂ဝ၂၇နံၣ် လၢအပၣ်ဃုာ် အီစထြ့လယါ ထံဂုၤကီၢ်ဂၤ ကဘီယူၤသန့ ဒီး ကဘီသန့ သ့ၣ်တဖၣ်, ဃုာ်ဒီး ကဘီယူၤ ခဲလၢာ်န့ၣ်လီၤ. ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့ ပှၤလဲၤတၢ်ဖိ လၢအနုာ်လီၤမၤန့ၢ် ဒံၢ်ကၠံၢ်ထၢၣ်ဒးဒ် တန့ၢ်ဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ် တၢ်မၤပှဲၤအီၤလၢစုတၢ်ကွဲးလံာ်က့န့ၣ် အကအိၣ်ဒံးဝဲဒၣ်န့ၣ်လီၤ.
လၢတၢ်မၤန့ၢ် SBS တၢ်ကစီၣ်လၢခံကတၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်, ထုးလီၤန့ၢ်ပအဲးဘ်—app ဒီး subscribe-ဆဲးလီၤမံၤလၢတၢ်မၤန့ၢ်ပလံာ်တၢ်ကစီၣ် အဂီၢ်တက့ၢ်.
