Key Points
- လၢကမၤစၢၤနဲၣ်ကျဲ နတၢ်ဆီတလဲ တၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူ အတၢ်ဖံးတၢ်မၤအဂီၢ် မဲာ်သကိးမဲာ်တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲအသိး ပဒိၣ်တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤ ဂံၢ်ထံးသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ.
- ပှၤသုးလီၢ်အိၣ်ဆိးသ့ၣ်တဖၣ် ဟဲစိာ်ဃုာ် တၤလၣ်အကလုာ်ကလုာ်ဖဲ တၢ်ဖံးတၢ်မၤလီၢ်အပူၤသ့ဝဲဒၣ်, ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့ ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ်န့ၣ် ကလိၣ်ဘၣ်မၤန့ၢ်ဝဲ တၢ်သိၣ်လိ မ့တမ့ၢ် မၤန့ၢ်အါထီၣ် တၢ်လဲၤခီဖျိလၢ တၢ်ဖံးတၢ်မၤ လီၤတံၢ်လီၤဆဲးတခါအဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
- မုၢ်မဆါတနံၤအံၤ ပှၤမၤတၢ်ဖိ တၢ်ဆါတၢ်ပှ့ၤဖၠါအပူၤန့ၣ် ယီၤကူၣ်ဆး—AI အတၢ်ပြၢလိာ်သးန့ၣ် တၢ်ပာ်လုၢ်ပာ်ပှ့ၤအီၤအါဝဲန့ၣ်လီၤ.
ဖီးခးစ်တၢ်ကလုၢ်အဂုၤအဂၤသ့ၣ်တဖၣ်: https://www.sbs.com.au/language/ karen/ kar/collection/podcast/0ms9u5vjn
- How common is it for Aussie workers to change jobs or careers?
- What if I’m too old or too inexperienced to switch careers?
- Where can I find information and advice on career change in Australia?
- What are some current and future trends in Australia’s labour market?
- How do I know it’s time to leave a career?
တၢ်နုာ်လီၤဆူ တၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူ အတၢ်ဖံးတၢ်မၤ အသီတခါအပူၤန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲတၢ်ကီတၢ်ခဲတခါဒီး တၢ်တခါလၢ အအိၣ်ဒီးတၢ်သူၣ်ကိၢ်သးဂီၤန့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့ ပှၤသ့ပှၤဘၣ်စဲၤနီၣ်သ့ၣ်တဖၣ်စံးလၢအမ့ၢ်စ့ၢ်ကီး တၢ်အိးထီၣ်ကျဲလၢတၢ်ခွဲးတၢ်ယာ်အသီသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
လၢအီးစံးပှၤမၤတၢ်ဖိသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ် တၢ်ဆီတလဲ တၢ်ဖံးတၢ်မၤ မ့တမ့ၢ် တၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူ အတၢ်ဖံးတၢ်မၤန့ၣ် အကဲထီၣ်ညီနုၢ်ထဲလဲၣ်?
ဖဲအအီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤအံၤ တၢ်သုးဝ့ၤဝီၤ တၢ်ဖံးတၢ်မၤန့ၣ် အတမ့ၢ်တၢ်လီၤတိၢ်လီၤဆီတခါဘၣ်. ဖဲအီစထြ့လယါတၢ်ဃုထၢပာ်ဖှိၣ်နီၣ်ဂံၢ်စရီဝဲၤလီၢ်ခိၣ်သ့ၣ် ABS တၢ်ဂ့ၢ်တကျိၤ လၢခံကတၢၢ်အပူၤန့ၣ် , ဖဲ ၂ဝ၂၄နံၣ် လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤ တုၤလၢ ၂ဝ၂၅နံၣ် လါဖ့ၤဘြူၤအါရံၤအတီၢ်ပူၤ ပှၤမၤတၢ်ဖိလၢ အဆီတလဲအတၢ်ဖံးတၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ်အိၣ်ဝဲအါန့ၢ် တကကွဲၢ်န့ၣ်လီၤ.
တၢ်ဆီတလဲတၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူတၢ်ဖံးတၢ်မၤအဂ့ၢ်န့ၣ် တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလီၤတံၢ်လီၤဆဲးလၢတၢ်မၤန့ၢ်ဃာ်အီၤမ့ၢ်တအိၣ်ဘၣ်ဆၣ်, ဖဲ ၂ဝ၂၄နံၣ် တၢ်ဃုထၢပာ်ဖှိၣ်တခါပူၤန့ၣ်စံးဝဲဒၣ် အီစထြ့လယါ ပှၤမၤတၢ်ဖိ ခံဂၤအကျါတဂၤန့ၣ် သးအိၣ်ဆီတလဲအတၢ်ဖံးတၢ်မၤန့ၣ်လီၤ.
တၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူတၢ်ဖံးတၢ်မၤဂ့ၢ်ဝီ ပှၤနဲလိတၢ် Alice Cheng စံးဝဲဒၣ်, “တၢ်ဆီတလဲ တၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူ အကျိၤအကျဲန့ၣ် ကဲထီၣ်ဝဲ တၢ်တခါလၢ အညီနုၢ်မၤအသးန့ၣ်လီၤ.”
ကဆီတလဲ တၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူတၢ်ဖံးတၢ်မၤအဂီၢ် ယသးမ့ၢ်ပှၢ်တလၢ မ့တမ့ၢ် တၢ်လဲၤခီဖျိတအိၣ်ဒ်ဘၣ်န့ၣ် ကမၤအသးဒ်လဲၣ်?
လၢတၢ်မၤကွၢ်တၢ်သ့တၢ်ဘၣ်အသီတခါအဂီၢ် ပှၤသးနံၣ်လၢအအိၣ်ဖဲ ၂ဝ အခိၣ်အဃၢၤတဂၤအဂီၢ်န့ၣ် ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ် ကမ့ၢ်တၢ်လၢ အဘၣ်ဂ့ၢ်ဘၣ်ကျိၤဒိၣ်ဝဲဒၣ်, မ့ၢ်လၢအဝဲသ့ၣ်န့ၣ် အိၣ်ဒံးဝဲဒၣ်ဖဲ တၢ်သူၣ်ထီၣ် အတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်ဒီး မ့ၢ်ဝဲဒၣ်ဖဲလၢအဟးကွၢ်ဃုအတၢ်အိၣ်မူအကျိၤအကျဲအခါန့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့ Ms Cheng စံးဝဲဒၣ် ပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ် အဝဲသ့ၣ်အသးမ့ၢ်အိၣ်နီၣ်နီၣ်လၢအအဲၣ်ဒိးမၤတၢ်ဆီတလဲန့ၣ် သးနံၣ်ကရူၢ်ကိးပတီၢ်ဒဲး မၤအီၤသ့ဝဲန့ၣ်လီၤ.
“နသးနံၣ်မ့ၢ်အိၣ်ဖဲ ၄ဝ အခိၣ်အဃၢၤန့ၣ်, မ့ၢ်ဝဲအဆၢကတီၢ်ဖဲလၢ နအိၣ်ဒီးတၢ်နာ်န့ၢ်လီၤသးအါထီၣ် ဒီး နအဲၣ်ဒိးမၤတၢ်မနုၤလဲၣ်န့ၣ် နသ့ၣ်ညါလီၤနသးဂ့ၤဂ့ၤ, နဂံၢ်နဘါလၢအလၢၤကွံာ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်မ့မ့ၢ်မနုၤလဲၣ်ဒီး နတၢ်ဂံၢ်တၢ်ဘါသ့ၣ်တဖၣ် မ့ၢ်မနုၤလဲၣ်န့ၣ် နသ့ၣ်ညါအီၤဂ့ၤဂ့ၤန့ၣ်လီၤ.
“နသးနံၣ်မ့ၢ်အိၣ်ဖဲ ၅ဝ အခိၣ်အဃၢၤတခီ, မ့ၢ်ဝဲဖဲ နတၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူ တၢ်ဖံးတၢ်မၤ အမုၢ်လီၤနုာ်အကတီၢ်အဃိ, မ့ၢ်ဝဲတၢ်ဆၢကတီၢ်လၢနကဘၣ်ဆၢတဲာ်
မ့ၢ်နအဲၣ်ဒိးဆဲးမၤဝဲဒၣ်တၢ်လၢနမၤအီၤခဲကနံၣ်အံၤဧါ မ့တမ့ၢ်ဘၣ်တခါ ဆူမဲာ်ညါ နံၣ် ၁ဝ—၁၅နံၣ်အတီၢ်ပူၤန့ၣ် နအဲၣ်ဒိးတၢ်အိၣ်မူလၢအလီၤဆီဧါန့ၣ်လီၤ.”
ဒိးသန့ၤထီၣ်အသးလၢစဲးဖီကဟၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤလီၢ်အဖီခိၣ်, ပှၤသုးလီၢ်အိၣ်ဆိးအသီဖဲအီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤသ့ၣ်တဖၣ် ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ် လၢမူဒါတၢ်ဖံးတၢ်မၤအလီၢ်တနီၤနီၤအဂီၢ်န့ၣ် အတအိၣ်ဒီးလီၢ်ကဝီၤ တၢ်လဲၤခီဖျိဒ်သိးတၢ်လိၣ်ဘၣ်အီၤအသိးဘၣ်န့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့ နမ့ၢ်တမ့ၢ်ပှၤတဂၤလၢ အစးထီၣ်မၤလိတၢ်ဖံးတၢ်မၤအသီဘၣ်တခီ, နမ့ၢ်မၤတၢ်မၤလၢ အဒိးန့ၢ်ဘၣ်အဘူးအလဲမ့ၢ်ဂ့ၤ, တဒိးန့ၢ်ဘၣ် အဘူးအလဲဘၣ်မ့ၢ်ဂ့ၤ,
ဆိကမိၣ်ထီၣ်ဘၣ်ဃး နတၢ်သ့တၢ်ဘၣ် ဒီးတၢ်လဲၤခီဖျိ လၢအဟဲပၣ်ဃုာ်ဒီးနၤဒီး နဆဲးသူအီၤသ့တခါခါတက့ၢ်.
Ms Cheng စံးဝဲဒၣ်, “ဆိကမိၣ်ထီၣ်, ‘ယတၢ်ဂံၢ်ဆူၣ်ဘါဆူၣ်သ့ၣ်တဖၣ်မ့ၢ်မနုၤလဲၣ်?’လၢယမၤအီၤသ့ဂ့ၤဂ့ၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်မနုၤလဲၣ်? ‘မ့ၢ်ထိၣ်သတြီၤဒီးလီၢ်ကဝီၤပှၤပတံထီၣ်တၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ယဟဲစိာ်နုာ်တၢ်အဂုၤအဂၤမနုၤသ့ၣ်တဖၣ်သ့လဲၣ်?’ ဒီးမ့ၢ်ဝံၤန့ၣ် ဆါလီၤနသး လၢအမ့ၢ် နဂ့ၢ်နကျိၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤန့ၣ် ပာ်ဖျါထီၣ်အီၤဖဲ နနီၣ်ကစၢ်အဂ့ၢ်ဖုၣ်ကိး —resume အပူၤ, ဒီးလဲၤနုာ်လီၤတၢ်သံကွၢ်သံဒိးလၢအပှဲၤဒီး တၢ်နာ်န့ၢ်လီၤနနီၣ်ကစၢ်အသး. ပှၤမ့ၢ်တဟံနၤ မ့ၢ်ဂ့ၢ်လိာ်နၤ နာ်သက့န့ၣ် တဘၣ်ပျံၤတဂ့ၤ.”
နတၢ်ကီတၢ်ခဲမ့ၢ်အိၣ်ဒီး တၢ်ကတိၤအဲကလံးကျိာ်အကလုၢ်သီၣ်န့ၣ်, အဝဲဟ့ၣ်ကူၣ်ဝဲလၢ ပာ်လီၤဒၣ်နတၢ်ပညိၣ်ဖဲ နကလဲၤထီၣ်မၤန့ၢ်ဝဲဒၣ် နကျဲခီ တၢ်ဖံးတၢ်မၤအသီအံၤအပူၤတက့ၢ်.
ယနဲၣ်လိဘၣ် ပှၤကညီလၢအကထိကယၤအါမး လၢအဲကလံးကျိာ်မ့ၢ်အဝဲသ့ၣ် တၢ်ကတိၤကျိာ်ကလုာ် ခံခါတခါ, အဝဲသ့ၣ်ဆိကမိၣ်လၢ အတၢ်တြီတံာ်တာ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲဒၣ်တၢ်ကတိၤအဲကလံးကျိာ် လၢအဝဲသ့ၣ်ပာ်အီၤဖဲအတၢ်ဆိကမိၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.Alice Cheng
အဝဲစံးဝဲဒၣ်, မုၢ်မဆါတနံၤအံၤ အီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤ ပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ် အါတက့ၢ် အိၣ်ဒီး တၢ်ကတိၤကျိာ် အကလုၢ်သီၣ်လၢအတလီၤဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
အီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤအံၤ တၢ်ဆီတလဲ တၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူ အတၢ်ဖံးတၢ်မၤအဂီၢ် တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤဒီး တၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖးသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် ယဃုမၤန့ၢ်အီၤသ့ဖဲလဲၣ်?
တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤ လၢပဒိၣ်ဟ့ၣ်လီၤခီဖျိအီၤ ဆူဝဲၤကျိၤဝဲၤဒ့သ့ၣ်တဖၣ်အအိၣ်စ့ၢ်ကီး အိၣ်ဝဲန့ၣ်လီၤ. လၢတၢ်မၤအါထီၣ်တၢ်သ့တၢ်ဘၣ်, တၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူ တၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့တၢ်မၤလိသ့ၣ်တဖၣ်ဒီး စဲးဖီကဟၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤလီၢ်အတၢ်မၤလၢ တၢ်လိၣ်ဘၣ်အီၤအါဖဲနလီၢ်ကဝီၤအပူၤအဂီၢ် နဃုသ့ၣ်ညါအါထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤဖဲ နကီၢ်စဲၣ် မ့တမ့ၢ် ကဝီၤဒိၣ်တၢ်ပၢ အလီပှာ်ယဲၤသန့လၢအဘၣ်ဃးတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤသ့ၣ်တဖၣ်အံၤသ့ဝဲန့ၣ်လီၤ.
လၢနကသူ Job Switch တၢ်သုးဆီတလဲတၢ်ဖံးတၢ်မၤ အတၢ်ပီးတၢ်လီအဂီၢ် နလဲၤနုာ်လီၤဖဲ workforceaustralia.gov.au အလီပှာ်ယဲၤသန့အပူၤသ့ဝဲဒၣ် လၢအကမၤစၢၤ နတၢ်ဃုထၢမၤန့ၢ် တၢ်ဖံးတၢ်မၤ လၢအဘၣ်လိာ်အသးဒီး နတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်ဒီး နလံာ်အုၣ်သးသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.
နသးနံၣ် မ့မ့ၢ် ၄၅နံၣ် ဆူအဖီခိၣ်တခီ နုာ်လီၤကွၢ်ဃုဘၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤဖဲ Career Transition Assistance — တၢ်ဆီတလဲ တၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူ အတၢ်ဖံးတၢ်မၤ တၢ်ဆီၣ်ထွဲမၤစၢၤ အတၢ်ရဲၣ်တၢ်ကျဲၤ အပူၤသ့ဝဲန့ၣ်လီၤ.
တၢ်စံၣ်ညီၣ်ပၢပြးတၢ်လီၢ်တနီၤနီၤ, လၢအလီၤဂာ်ဒ်သိး ဝံးထံရံယါဒီး Western Australia န့ၣ် အိၣ်ဝဲဒီး တၢ်လီၢ်တီၤဃီ လၢအဟ့ၣ်လီၤကလီ တၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူတၢ်ဖံးတၢ်မၤ, တၢ်ဟ့ၣ်လီၤတၢ်သိၣ်လိၣ်ဒီး တၢ်ဃုမၤန့ၢ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤအဂီၢ် တၢ်မၤစၢၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.
Craig Robertson မ့ၢ်ဝဲ Victorian Skills Authority ကရၢခိၣ်ဒိၣ်တဂၤ လၢအမ့ၢ်တၢ်ကရၢကရိတခါလၢ အဟ့ၣ်လီၤ တၢ်သ့တၢ်ဘၣ်ဒီး တၢ်ဖံးတၢ်မၤ အတၢ်မၤလိသ့ၣ်တဖၣ် အါမး သကုၤကီၢ်စဲၣ်ဒီဘ့ၣ်အပူၤန့ၣ်လီၤ.
Mr Robertson စံးဝဲဒၣ် ကရၢအံၤ မ့ၢ်ဆီတလဲကွံာ်အါတၢ်လီၢ်ဖဲ TAFE ကၠိကရၢၢ်သ့ၣ်တဖၣ်အပူၤနာ်သက့, တၢ်ကရၢကရိအံၤ ပာ်လီၤဝဲ အတၢ်ပညိၣ်ထဲတခါဧိၤဖဲ တၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူ တၢ်စုသ့ အတၢ်ကူၣ်ဘၣ်ကူၣ်သ့ တၢ်မၤလိ အပူၤန့ၣ်လီၤ.
Mr Robertson စံးဝဲဒၣ်, ““အဝဲသ့ၣ်န့ၣ်မ့ၢ်ဝဲၤကျိၤတခါလၢ အအိၣ်ဝဲဒၣ်လၢ ကမျၢၢ်ခဲလၢာ်အဂီၢ်န့ၣ်လီၤ.”
“အဝဲသ့ၣ်န့ၣ် မ့ၢ်လၢအဖံးမၤဝးတရ့းတၢ်ဖဲ ပှၤတဝၢအပူၤအဃိ, လီၢ်ကဝီၤ လီၤတံၢ်လီၤဆဲးတခါခါ အပူၤ တၢ်ဖံးတၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ် အဂ့ၢ်အကျိၤန့ၣ် အဝဲသ့ၣ် သ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်အီၤဂ့ၤဒိၣ်… အဝဲသ့ၣ်န့ၣ် အိၣ်ဒီး ပှၤသ့ပှၤဘၣ်စဲၤနီၣ် လၢအဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖး တၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူတၢ်ဖံးတၢ်မၤအဂီၢ် လၢအဟ့ၣ်လီၤ တၢ်ဖံးတၢ်မၤအတၢ်ဟ့ၣ်ဟ့ၣ်ဖး သဘျ့သ့ၣ်တဖၣ် သ့ဝဲန့ၣ်လီၤ.”
နမ့ၢ်ဟးကွၢ်ဃုတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤဘၣ် ပှၤအီစထြ့လယါဖိပှၤမၤတၢ်ဖိအတၢ်ဆါတၢ်ပှ့ၤဖၠါအဂ့ၢ်န့ၣ်, Mr Robertson ဟ့ၣ်ကူၣ်ဝဲဒၣ်လၢနကသူ လီၤမုၢ်ပျီ တၢ်စုကဝဲၤဖဲ yourcareer.gov.au လီပှာ်ယဲၤသန့အပူၤန့ၣ်လီၤ.
“မ့ၢ်ဝဲ လီမုၢ်ပျီ တၢ်ကွၢ်ဃု အစဲးခိၣ်လၢၢ်တခါ လၢအဘၣ်ဃး တၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူ အတၢ်ဖံးတၢ်မၤ လၢနဆိကမိၣ်ထီၣ်အီၤအဟီၣ်ကဝီၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ် နပၢနုာ်လီၤ သံကွၢ် တၢ်သံကွၢ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၢ်အါမးန့ၣ်လီၤ.”
အကဟ့ၣ်လီၤကဒါက့ၤနၤ တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤသ့ၣ်တဖၣ် ဒ်သိး:
- တၢ်ဖံးတၢ်မၤလၢ နမုၢ်လၢ်ပာ်အီၤသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်မနုၤလဲၣ်?
- တၢ်ဟ့ၣ်လီၤတၢ်ဖံးတၢ်မၤအဘူးအလဲသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်အိၣ်ဒ်လဲၣ်?
- လၢတၢ်ဖံးတၢ်မၤအံၤအဂီၢ် ကဘၣ်အိၣ်ကတီၤပာ်သးလၢတၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤမနုၤသ့ၣ်တဖၣ်ဒီး ကဘၣ်ထီၣ်ပာ်တၢ်မၤလိမနုၤသ့ၣ်တဖၣ်လဲၣ်?
အီစထြ့လယါကီၢ် ပှၤမၤတၢ်ဖိ တၢ်ဆါတၢ်ပှ့ၤအဖၠါပူၤအံၤ အခဲအံၤဒီးဆူညါ ပှၤမၤတၢ်ဖိလၢ တၢ်လိၣ်ဘၣ်အီၤအါသ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်မ့ၢ်မနုၤလဲၣ်?
ဒ်သိး နုာ်လီၤပြၢတၢ်ဖဲ အီစထြ့လယါကီၢ် ပှၤမၤတၢ်ဖိ တၢ်ဆါတၢ်ပှ့ၤ အဖၠါပူၤ ကန့ၢ်အဂီၢ် မၤအါထီၣ် နတၢ်သ့တၢ်ဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်, လၢအမ့ၢ် ဆိကမိၣ်ဘၣ်ဃး တၢ်မၤလိသ့သးလၢ ယီၤကူၣ်ဆး AI တၢ်သ့တၢ်ဘၣ်အဂ့ၢ်န့ၣ်လီၤ.
ပတီၢ်ထီသရၣ်မုၣ်သိလိတၢ်ဖဲ University of Queensland Business School, Dr Caroline Knight စံးဝဲဒၣ်, “စဲးဖီကဟၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤလီၢ်သ့ၣ်တဖၣ် လီၤဆီဒၣ်တၢ်န့ၣ် ကွၢ်ဃုဝဲပှၤကညီလၢသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ် AI တၢ်သ့တၢ်ဘၣ်သ့ၣ်တဖၣ်န့ၣ်လီၤ.”
Dr Knight စံးဝဲဒၣ်, ဖဲအံၤန့ၣ်, စဲးဖီကဟၣ်တၢ်ဖံးတၢ်မၤလီၢ် လၢအပာ်ဖှိၣ်ဃုာ် တၢ်ဖံးတၢ်မၤသ့ၣ်တဖၣ် အိၣ်ဝဲအါမးန့ၣ်လီၤ.
ဘၣ်ဃးဒီး စဲးဖီကဟၣ်ဒီးတၢ်ဘံၣ်တၢ်ဘၢသ့ၣ်တဖၣ် လဲၤထီၣ်လဲၤထီ အဂ့ၢ်န့ၣ် ကဲထီၣ်ဝဲဒ်သိး လုၢ်လၢ်တခါအသိး လၢပဖံးဘၣ် မၤဘၣ်တၢ်လၢဟံၣ်ပူၤသ့ညီဒိၣ်ထီၣ်န့ၣ်လီၤ.Dr Caroline Knight
မ့မ့ၢ်ပှၤလၢ အဘၣ်ဖံးတၢ်မၤတၢ်ဖဲပျီပူၤသ့ၣ်တဖၣ်ဒု တန့ၢ်မၤဘၣ်တၢ်မၤဖဲဟံၣ်ပူၤနီတဘျီဘၣ်ဒုပသ့ၣ်ညါနၢ်ပၢၢ်အီၤန့ၣ်လီၤ.
Dr Knight စံးဝဲဒၣ်, “ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့ တၢ်ဖံးတၢ်မၤလီၢ်အါတက့ၢ်န့ၣ် အိၣ်ဝဲဒီး မူဒါလီၢ်လးလၢ ပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ် မၤတၢ်မၤဖဲဟံၣ်ပူၤသ့န့ၣ်လီၤ.”
တၢ်ဆၢကတီၢ်ဘၣ်လၢ ယကဘၣ်ဟးထီၣ်ကွံာ်ဖဲ တၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူ တၢ်ဖံးတၢ်မၤ အလီၢ် တခါအပူၤလံန့ၣ် ယသ့ၣ်ညါအီၤကသ့ဒ်လဲၣ်?
လၢကကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်ဒီး တၢ်တာ်တၢ်အသီသ့ၣ်တဖၣ်ဒီး ဒိးန့ၢ်ဘၣ် ခိၣ်ဖးသ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ်, ပှၤကညီသ့ၣ်တဖၣ် တဆၢတဲာ်လၢ အကဆီတလဲ အတၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူတၢ်ဖံးတၢ်မၤဘၣ်.
ပှၤတနီၤနီၤန့ၣ် ဆီတလဲကွံာ် အတၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူတၢ်ဖံးတၢ်မၤ ဒ်သိး ကဟးထီၣ်ကွံာ်လၢ တၢ်အိၣ်သးအအၢအသီအပူၤ, တၢ်ဖံးတၢ်မၤလီၢ်လၢ အအိၣ်ဒီး အစုၣ်အပျၢ်, မ့တမ့ၢ်ဘၣ်တခီ ခီဖျိလၢ ဘၣ်မၤတၢ်မၤအါတလၢကွံာ်အခၢးအဃိန့ၣ်လီၤ.
Dr Knight စံးဝဲဒၣ်, မ့ၢ်တၢ်ဆၢကတီၢ်ဘၣ်လၢ ကဘၣ်ဆဲးလဲၤဆူညါဧါန့ၣ် ပှၤထဲတဂၤဧိၤလၢ အသ့ၣ်ညါအီၤန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲနၤ နနီၣ်ကစၢ်န့ၣ်လီၤ.
တဘျီတခီၣ်န့ၣ်, တၢ်ဂ့ၢ်ကီလၢ နဘၣ်ကွၢ်ဆၢၣ်မဲာ်အီၤသ့ၣ်တဖၣ် နတၢၣ်ပီၣ်တဲသကိးဆိအီၤဒီး နတၢ်မၤအခိၣ်န့ၣ် ဘၣ်သ့ၣ်သ့ၣ် အကမ့ၢ်တၢ်လၢအဂ့ၤတခါန့ၣ်လီၤ.
“နတၢ်လုၢ်အီၣ်သးသမူ အတၢ်ဖံးတၢ်မၤအံၤ နအဲၣ်အီၤ နာ်သက့ မ့ၢ်လၢ တၢ်မၤအါတလၢကွံာ်ဒီး နရ့လိာ်ဒီး တၢ်မၤလီၢ်အံၤတန့ၢ်လၢၤဘၣ်အဃိ နဘၣ်ဟးထီၣ်ကွံာ်ဖဲတၢ်မၤလီၢ်အံၤန့ၣ် မ့ၢ်တၢ်လၢအလီၤမဲာ်ဆှးတခါန့ၣ်လီၤ.”
“ဘၣ်ဆၣ်သနာ်က့ နမ့ၢ်တူၢ်ဘၣ်လၢ တၢ်မၤလီၢ်အံၤ အတဘၣ်လိာ်အသးဒီးနၤဘၣ်သပှၢ်ကတၢၢ်တခီ, ဟးထီၣ်ကွံာ်ဒီးဆဲးလဲၤဆူညါန့ၣ် မ့ၢ်ဝဲတၢ်ဆိကမိၣ်လၢအဂ့ၤတခါန့ၣ်လီၤ.”
ဒ်သိးကသ့ၣ်ညါအါထီၣ်တၢ်ဂ့ၢ်တၢ်ကျိၤလၢအကါဒိၣ်သ့ၣ်တဖၣ်အဂီၢ် ဒီး တၢ်ဟ့ၣ်ကူၣ်ဟ့ၣ်ဖးလၢ နတၢ်အိၣ်မူအသီဖဲအီစထြ့လယါကီၢ်ပူၤအဂီၢ် Subscribe မ့တမ့ၢ် follow အီစထြ့လယါကီၢ်အဂ့ၢ်အကျိၤ Australia Explained တၢ်ကလုၢ်တက့ၢ်.
နတၢ်သံကွၢ်အိၣ်တမံၤမံၤဧါ? မ့တမ့ၢ် နတၢ်ဆိကမိၣ်အိၣ်လၢ တၢ်ဂ့ၢ်ခိၣ်တီ တခါခါဂီၢ်ဧါ? နဆှၢန့ၢ်ပှၤလီပရီ အံမ့လ် ဖဲ australiaexplained@sbs.com.au အပူၤသ့ဝဲန့ၣ်လီၤ.
