ในออสเตรเลีย คุณอาจเห็นธงสามผืนโบกสะบัดเคียงกัน ได้แก่ ธงชาติออสเตรเลีย ธงอะบอริจิน และธงชาวเกาะช่องแคบทอร์เรส ชาวอะบอริจินและชาวเกาะช่องแคบทอร์เรสเป็นชนพื้นเมืองของออสเตรเลียสองกลุ่มที่แตกต่างกัน โดยแต่ละกลุ่มมีประวัติศาสตร์ วัฒนธรรม ภาษา และธงของตนเอง สำหรับชาวเกาะช่องแคบทอร์เรสจำนวนมาก ธงผืนนี้เป็นสัญลักษณ์อันทรงพลังของอัตลักษณ์และความรู้สึกเป็นส่วนหนึ่ง ไม่ว่าพวกเขาจะอาศัยอยู่บนหมู่เกาะ บนแผ่นดินใหญ่ หรือในต่างประเทศ
ประเด็นสำคัญ
- ธงชาวเกาะช่องแคบทอร์เรสเป็นตัวแทนของผืนดิน ทะเล และผู้คน
- ธงผืนนี้ออกแบบขึ้นในปี 1992 โดยศิลปินชาวเกาะช่องแคบทอร์เรส อังเคิล เบอร์นาร์ด นาม็อก ซีเนียร์ และปัจจุบันเป็นหนึ่งในธงชาติทั้งสามผืนของออสเตรเลีย
- การออกแบบด้วยสีเขียว น้ำเงิน ดำ และขาว ประกอบด้วยดารี หรือเครื่องประดับศีรษะแบบดั้งเดิม และดาวห้าแฉกที่แทนกลุ่มเกาะทั้งห้ากลุ่มของช่องแคบทอร์เรส
- ธงผืนนี้เป็นสัญลักษณ์ของอัตลักษณ์ ความภาคภูมิใจ และการอยู่รอด
ฟังพอดคาสต์เรื่องอื่นของเอสบีเอสไทยที่นี่
หมู่เกาะช่องแคบทอร์เรสเป็นกลุ่มเกาะที่ตั้งอยู่ระหว่างปลายคาบสมุทรเคปยอร์กในรัฐควีนส์แลนด์ และประเทศปาปัวนิวกินี หมู่เกาะเหล่านี้เป็นส่วนหนึ่งของออสเตรเลีย และเป็นถิ่นอาศัยของชาวเกาะช่องแคบทอร์เรส ซึ่งมีวัฒนธรรม ประวัติศาสตร์ และภาษาที่เป็นเอกลักษณ์
เมื่อปี 1992 สภาประสานงานหมู่เกาะ (Island Coordinating Council) ได้จัดประกวดออกแบบธงประจำชุมชนสำหรับชาวเกาะช่องแคบทอร์เรส และผลงานที่ชนะเลิศเป็นของลุงเบอร์นาร์ด นาม็อก จากเกาะเธิร์สเดย์
ต่อมาลุงเบอร์นาร์ดเสียชีวิตลงไม่นานหลังการประกวด ก่อนจะได้เห็นผลงานออกแบบของตนกลายเป็นสัญลักษณ์สำคัญเช่นทุกวันนี้ สำหรับลูกชายของเขา เบอร์นาร์ด นาม็อก จูเนียร์ ธงผืนนี้ช่วยคงสายสัมพันธ์กับพ่อเอาไว้ เมื่อใดที่เขาเห็นธง เขาจะนึกถึงวัยเด็กและค่ำคืนที่เฝ้าดูพ่อวาดภาพ
ทุกสีและทุกสัญลักษณ์บนธงล้วนมีความหมาย สีเขียวแทนผืนดิน สีน้ำเงินแทนผืนน้ำของช่องแคบทอร์เรส และสีดำแทนชาวเกาะช่องแคบทอร์เรส ส่วน “ดารี” สีขาวเป็นสัญลักษณ์ของอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมของชาวเกาะช่องแคบทอร์เรส ขณะที่ดาวสีขาวห้าแฉกเป็นสัญลักษณ์ของกลุ่มเกาะหลักทั้งห้ากลุ่มของช่องแคบทอร์เรส
ไทเรลล์ วีตี นักศึกษากฎหมายชาวอะบอริจินและชาวเกาะช่องแคบทอร์เรส เกิดและเติบโตบนเกาะเธิร์สเดย์ ก่อนย้ายมาอาศัยอยู่ที่เมืองทาวน์สวิลล์ รัฐควีนส์แลนด์ เขากล่าวว่าธงผืนนี้เป็นตัวแทนของชุมชน วัฒนธรรม และผู้คนชาวเกาะช่องแคบทอร์เรส
“สำหรับผม ธงชาวเกาะช่องแคบทอร์เรสเป็นส่วนหนึ่งของอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมของเราโดยตัวมันเอง เป็นส่วนสำคัญของเรื่องราวของเรา และการมีสัญลักษณ์ที่เป็นตัวแทนของเราก็เป็นเรื่องที่ดีมาก โดยเฉพาะในฐานะชุมชนขนาดเล็ก เมื่อคุณเห็นธงผืนนี้ มันบอกเล่าเรื่องราวว่าเราเป็นใคร เรากำลังมุ่งหน้าไปทางไหน และเราก้าวเดินต่อไปอย่างไร ผ่านพ้นความอยุติธรรมทั้งหมดนับตั้งแต่ยุคอาณานิคม"
ครั้งหนึ่งผู้คนของเราถูกมองว่าเป็นพืชและสัตว์ ไม่ใช่มนุษย์ ดังนั้นสำหรับผม ธงผืนนี้สื่อความหมายได้ด้วยตัวเอง มันทำให้ผมรู้สึกว่าตัวตนของผมได้รับการมองเห็นในฐานะมนุษย์ เพราะธงนี้เป็นตัวแทนของผู้คนของผมวีตีกล่าว
ทั้งเบอร์นาร์ด จูเนียร์ และไทเรลล์เติบโตบนเกาะเธิร์สเดย์ ซึ่งทั้งคู่บรรยายว่าเป็นชุมชนเล็ก ๆ ที่คึกคัก เต็มไปด้วยครอบครัวและวัฒนธรรม
ธงผืนนี้เป็นส่วนหนึ่งของชีวิตประจำวัน สำหรับไทเรลล์
“การได้เห็นธงในสถานที่อย่างห้องพิจารณาคดี หรือในสถานที่ต่าง ๆ บนแผ่นดินใหญ่ในชีวิตประจำวัน ทำให้ผมรู้สึกว่าผู้คนมองเห็นตัวตนของผมจริง ๆ แม้ว่าผมจะมาจากเกาะเล็ก ๆ นอกชายฝั่งแผ่นดินใหญ่ แต่เมื่อเข้ามาบนแผ่นดินใหญ่ แล้วเห็นธงของผมในสถานที่ต่างๆ เห็นธงของผมที่ไปรษณีย์ในท้องถิ่น หรือเห็นบางคนสวมสัญลักษณ์นี้บนเสื้อผ้า มันทำให้ผมรู้สึกว่าผู้คนบนแผ่นดินใหญ่มีความรักและให้ความเคารพต่อพวกเราที่อยู่บนเกาะมากมาย มันทำให้เราทุกคนรู้สึกว่าเป็นส่วนหนึ่งของออสเตรเลีย และเห็นว่าเรามีความเชื่อมโยงกันและกำลังพยายามก้าวไปข้างหน้าร่วมกัน”
ปัจจุบัน ธงชาวเกาะช่องแคบทอร์เรสโบกสะบัดอยู่ทั่วออสเตรเลีย คุณอาจเห็นธงผืนนี้อยู่นอกโรงเรียน มหาวิทยาลัย รัฐสภา เทศบาลท้องถิ่น และศาล โดยมักโบกสะบัดเคียงคู่กับธงอะบอริจินและธงชาติออสเตรเลีย
เบอร์นาร์ด จูเนียร์ ยังจดจำชีวิตก่อนที่ธงผืนนี้จะเป็นที่รู้จักอย่างแพร่หลาย เขาเห็นธงค่อย ๆ แพร่หลายไปทั่วหมู่เกาะหลังการประกวดในช่วงทศวรรษ 1990
เขายังเคยเห็นธงชาวเกาะช่องแคบทอร์เรสในดินแดนอันห่างไกลจากบ้าน เขาเดินทางนำสารคดีเรื่อง แคร์ริง เดอะ แฟล็ก (Carrying the Flag) ไปฉายในเทศกาลต่าง ๆ ทั่วโลก และเคยเห็นธงผืนนี้ที่สถานเอกอัครราชทูตออสเตรเลียในกรุงลอนดอน กรุงปารีส และนครนิวยอร์ก
เขากล่าวว่าทุกครั้ง ธงผืนนี้จะพาเขาหวนกลับไปเป็นเด็กบนเกาะเธิร์สเดย์ ที่เฝ้ามองพ่อทำงานออกแบบธงเป็นครั้งแรก
“ไม่ว่าผมจะอยู่ที่ไหน เมื่อเห็นธงผืนนี้ ผมจะเห็นภาพวัยเด็กของตัวเองที่เติบโตบนเกาะ และนึกถึงตอนที่เฝ้ามองข้ามไหล่พ่อ ขณะที่พ่อกำลังวาดภาพร่างเหล่านั้น แม้ตอนที่ผมนำสารคดีไปแคนาดา และเห็นธงผืนนี้โบกสะบัดอยู่ที่นั่น มันพาผมกลับไปออสเตรเลีย และผมไม่ได้คิดเลยว่าตัวเองอยู่ในอีกส่วนหนึ่งของโลก ผมแค่นึกถึงวัยเด็ก แล้วจู่ ๆ ก็กลับมารับรู้ความจริงว่า ‘อ้อ ใช่สิ ผมอยู่ต่างประเทศ’ นั่นคือความรู้สึกที่ผมมีทุกครั้งที่เห็นธงผืนนี้”
เบอร์นาร์ด จูเนียร์ ต้องการให้เด็ก ๆ เติบโตขึ้นมาโดยรู้เรื่องราวเบื้องหลังธงชาวเกาะช่องแคบทอร์เรส เขาร่วมเขียนหนังสือสำหรับเด็กเรื่อง อาวร์ แฟล็ก, อาวร์ สตอรี (Our Flag, Our Story) กับโทมัส เมโย โดยมีทอรี-เจย์ มอร์ดี เป็นผู้วาดภาพประกอบ
“ผมได้ไปอ่านหนังสือในโรงเรียนหลายแห่ง โดยเฉพาะช่วงสัปดาห์แห่งการปรองดอง (Reconciliation Week) และสัปดาห์เนด็อก (NAIDOC) ความเห็นที่ผมได้รับจากครูและเจ้าหน้าที่ในโรงเรียนก็คือ เด็ก ๆ สนุกกับการอ่านหนังสือเล่มนี้มาก"
เมื่อคุณเห็นธงชาวเกาะช่องแคบทอร์เรส คุณกำลังเห็นสัญลักษณ์ที่มีชีวิตของผืนดิน ทะเล และผู้คน
ธงผืนนี้สะท้อนวัฒนธรรมที่ยังคงเติบโตและเข้มแข็งในช่องแคบทอร์เรส ทั่วออสเตรเลีย และทั่วโลก
ไทเรลล์กล่าวว่า ธงผืนนี้บอกเล่าเรื่องราวของอดีตและปัจจุบัน และยังเป็นแรงบันดาลใจให้กับเรื่องราวในอนาคตด้วย
“เป็นเรื่องที่ดีที่เรามีธงซึ่งอุทิศให้กับเรา และออกแบบโดยเรา เพื่อเรา เพื่อสร้างแรงผลักดันให้เราเดินทางต่อและก้าวไปข้างหน้า เพื่อที่เราจะได้ภาคภูมิใจในการยอมรับอัตลักษณ์ทางวัฒนธรรมของเรา”
อ่านเพิ่มเติม:
- ธงชาวเกาะช่องแคบทอร์เรสมีที่มาอย่างไร
- ความหมายของธงชาวเกาะช่องแคบทอร์เรสมีความหมายอย่างไรบ้าง
- การเติบโตมาพร้อมกับธงผืนนี้เป็นอย่างไร
- เราเห็นธงผืนนี้ได้ที่ไหนบ้าง
- ธงผืนนี้มีความหมายต่อคนรุ่นหลังอย่างไร
Australia Explained เป็นพอดคาสต์ข้อมูลและความรู้เกี่ยวกับการปรับตัวให้เข้ากับชีวิตใหม่ในออสเตรเลีย
คุณสามารถส่งคำถามหรือไอเดียหัวข้อที่น่าสนใจมาได้ที่ australiaexplained@sbs.com.au
ติดตามข่าวสารล่าสุดจากเอสบีเอส ไทยได้ที่ เว็บไซต์ เฟซบุ๊ก อินสตาแกรม และ ยูทูบ
