Anh Tuấn đang lái xe trên đường Springvale Road, con đường mà rất nhiều người Việt ở Melbourne qua lại mỗi ngày thì bất ngờ một chiếc xe từ đường ngang lao ra đâm thẳng vào hông xe bên phải. Xe hư nặng. May mắn là anh chỉ bị đau cổ và vai.
Nhưng khi hai bên dừng lại trao đổi thông tin, mọi chuyện mới thực sự phức tạp.
Người lái xe gây tai nạn là một du khách Ấn Độ đang du lịch Úc. Anh ta chỉ có bằng lái quốc tế (International Driving Permit), không có địa chỉ cố định tại Úc, chỉ có tên khách sạn tạm trú. Chiếc xe là xe thuê, và không có bảo hiểm hai chiều (comprehensive insurance).
Còn anh Tuấn? Anh cũng không có bảo hiểm comprehensive. Anh chỉ mua Third Party Property loại bảo hiểm chỉ chi trả thiệt hại mà xe mình gây ra cho người khác, chứ không bao gồm thiệt hại cho xe của chính mình.
Kết quả anh Tuấn phải tự bỏ tiền túi gần 8.000 đô để sửa xe, dù tai nạn hoàn toàn không phải lỗi của anh.
Câu chuyện của anh Tuấn không phải là trường hợp hiếm. Nó đặt ra một loạt câu hỏi mà rất nhiều người Việt tại Úc chưa bao giờ nghĩ đến, cho đến khi chính mình gặp phải.
Ngay tại hiện trường: luật bắt buộc mình phải làm gì?
Theo hướng dẫn của Transport Victoria (transport.vic.gov.au), khi xảy ra tai nạn xe, người lái xe bắt buộc phải dừng xe ngay lập tức.
Rời khỏi hiện trường mà không dừng lại là vi phạm Phần 6 Luật An toàn Đường bộ 1986 (Road Safety Act 1986). Nếu có người bị thương mà bỏ chạy, mức phạt có thể lên đến 10 năm tù.
Tiếp theo, kiểm tra xem có ai bị thương không. Nếu có, gọi 000 ngay lập tức.
Sau đó, trao đổi thông tin với bên kia: tên, địa chỉ, số đăng ký xe (rego), và tên chủ xe. Từ chối cung cấp thông tin này là phạm pháp tại tất cả các tiểu bang ở Úc.
Nếu có người bị thương mà cảnh sát không có mặt tại hiện trường, hoặc nếu có thiệt hại tài sản mà chủ tài sản không có mặt, người lái xe bắt buộc phải báo cáo tại đồn cảnh sát gần nhất.
Sai lầm lớn nhất của anh Tuấn: không ghi đủ thông tin
Anh Tuấn đã trao đổi thông tin cơ bản với người lái xe du khách: tên, số bằng lái quốc tế, số điện thoại Úc tạm thời. Nhưng anh quên ghi lại một thứ cực kỳ quan trọng: tên công ty cho thuê xe.
Hai tuần sau khi tai nạn xảy ra, anh gọi lại số điện thoại Úc của người du khách, số đã bị ngắt kết nối. Người đó đã rời Úc. Và vì không biết tên công ty cho thuê xe, anh không có cách nào liên hệ để đòi bồi thường thông qua bảo hiểm của hãng cho thuê.
RACV và Victoria Legal Aid đều khuyến cáo: tại hiện trường tai nạn, hãy ghi lại tất cả những gì có thể.
Ngoài thông tin bắt buộc theo luật, nên ghi thêm thời gian chính xác, điều kiện thời tiết, tốc độ xe, tên và số liên lạc của nhân chứng.
Chụp ảnh từ nhiều góc: vị trí các xe, biển số, thiệt hại xe, tình trạng đường. Nếu có dashcam, giữ nguyên video ngay lập tức vì dữ liệu có thể bị ghi đè.
Đặc biệt quan trọng khi tai nạn liên quan đến du khách quốc tế hoặc xe thuê: ghi tên công ty cho thuê xe, chụp ảnh hợp đồng thuê nếu có, ghi số hộ chiếu, và hỏi xem người đó có bảo hiểm du lịch hay không vì nhiều loại bảo hiểm du lịch có bao gồm phần bồi thường thiệt hại xe cộ.
Ba loại bảo hiểm xe ở Úc mà người Việt cần phân biệt rõ
Loại thứ nhất: CTP (Compulsory Third Party). Đây là bảo hiểm bắt buộc, đã bao gồm trong tiền đăng ký xe hàng năm. Tại Victoria, CTP được quản lý bởi TAC (Transport Accident Commission).
Theo TAC, đây là hệ thống "no-fault" nghĩa là bất kể ai gây ra tai nạn, nếu bạn bị thương thì TAC sẽ chi trả chi phí y tế, phục hồi chức năng, và hỗ trợ thu nhập trong thời gian bạn không làm việc được.
Tuy nhiên, CTP chỉ bao gồm thương tích cá nhân, không bao gồm thiệt hại xe hay tài sản.
Loại thứ hai: Third Party Property. Bảo hiểm này chi trả thiệt hại mà xe của bạn gây ra cho xe hoặc tài sản của người khác. Nhưng nếu xe của bạn bị hư do lỗi người khác và người đó không có bảo hiểm thì bạn phải tự lo.
Loại thứ ba: Comprehensive (bảo hiểm hai chiều). Bao gồm tất cả: thiệt hại cho xe mình, xe người khác, cháy, trộm, mưa bão. Nếu anh Tuấn có loại bảo hiểm này, anh chỉ cần trả khoản excess (phần mình tự chịu, thường từ 500 đến 1.500 đô) rồi công ty bảo hiểm sẽ lo phần còn lại, kể cả khi người gây lỗi đã rời khỏi Úc.
Điều đáng lưu ý: theo Financial Rights Legal Centre, một số policy Third Party Property có bao gồm một khoản nhỏ, thường từ 3.000 đến 5.000 đô để sửa xe của mình trong trường hợp bị người không có bảo hiểm đâm, với điều kiện mình phải xác định được danh tính người gây lỗi.
Đây là quyền lợi mà nhiều người không biết mình có. Hãy đọc kỹ Product Disclosure Statement (PDS) của policy mình.
Khi người gây tai nạn không có bảo hiểm: đòi ai, đòi ở đâu?
Đây là câu hỏi nan giải nhất, và cũng là tình huống mà anh Tuấn rơi vào.
Theo Victoria Legal Aid, nếu bạn không phải người gây lỗi và người gây lỗi không có bảo hiểm tài sản, bạn có một số lựa chọn.
Đầu tiên là thương lượng trực tiếp: gửi cho người gây lỗi một "letter of demand" (thư yêu cầu bồi thường) nêu rõ số tiền sửa xe kèm báo giá, và đặt thời hạn thanh toán. Nếu họ từ chối hoặc không trả lời, bạn có thể kiện tại Magistrates' Court hoặc VCAT.
Nếu người gây lỗi có bảo hiểm, dù chỉ là Third Party, bạn có thể claim trực tiếp với công ty bảo hiểm của họ. Nếu công ty bảo hiểm từ chối mà số tiền claim dưới 16.300 đô, bạn có quyền khiếu nại miễn phí lên AFCA (Australian Financial Complaints Authority).
Trong trường hợp người gây tai nạn là du khách lái xe thuê, một hướng giải quyết khả thi là liên hệ công ty cho thuê xe, vì các hãng lớn thường có bảo hiểm riêng bao gồm thiệt hại cho bên thứ ba.
Nhưng điều kiện tiên quyết là bạn phải biết tên hãng cho thuê và đây chính là thông tin mà anh Tuấn đã không ghi lại.
TAC: Quyền lợi y tế mà nhiều người Việt chưa biết
Trong câu chuyện của anh Tuấn, có một điểm sáng: phần điều trị thương tích của anh được TAC chi trả toàn bộ.
Theo TAC (tac.vic.gov.au), bất kỳ ai bị thương trong tai nạn giao thông tại Victoria dù là lái xe, hành khách, người đi bộ, hay người đi xe đạp đều có quyền claim TAC, bất kể ai gây ra tai nạn.
TAC sẽ chi trả chi phí y tế, vật lý trị liệu, phục hồi chức năng, và hỗ trợ thu nhập nếu bạn không thể đi làm trong thời gian hồi phục.
Nhiều người Việt không biết về quyền lợi này, hoặc nghĩ rằng phải đợi giải quyết xong vụ tai nạn mới đi khám. Điều đó hoàn toàn sai. Hãy đi khám ngay và nộp đơn claim TAC càng sớm càng tốt.
TAC được tài trợ từ phần phí TAC charge trong tiền đăng ký xe hàng năm mà tất cả người lái xe ở Victoria đóng.
Năm 2025, 288 người đã tử vong trên đường bộ Victoria, mỗi vụ tai nạn chết người khiến TAC chi trả trung bình 170.000 đô, và mỗi trường hợp thương tích nghiêm trọng lên đến 2,25 triệu đô.
Đừng nhận lỗi tại hiện trường
Câu nói đó có thể được sử dụng làm bằng chứng chống lại bạn nếu vụ việc phải ra tòa. Bạn không phải là chuyên gia xác định lỗi, hãy để cảnh sát và bảo hiểm quyết định.
Hãy giữ bình tĩnh, trao đổi thông tin cần thiết một cách lịch sự, chụp ảnh, ghi chú, và rời đi. Đó là tất cả những gì bạn cần làm tại hiện trường.
Victoria Legal Aid đưa ra một lời khuyên mà nhiều người Việt cần ghi nhớ: đừng bao giờ nói "lỗi tại tôi" hay nhận trách nhiệm tại hiện trường tai nạn.
Bảy điều cần nhớ khi bị tai nạn xe ở Úc
Từ câu chuyện của anh Tuấn và hướng dẫn từ các cơ quan chính thức, đây là bảy điều mà mọi người Việt tại Úc nên nằm lòng.
Thứ nhất, hãy mua bảo hiểm comprehensive nếu có khả năng. Giá bảo hiểm toàn diện cho xe trung bình thường từ 800 đến 1.500 đô một năm rẻ hơn rất nhiều so với chi phí sửa xe khi tai nạn xảy ra mà không ai chịu trả.
Thứ hai, luôn ghi lại mọi thứ tại hiện trường. Chụp ảnh, quay video, ghi tên, số phone, số rego, tên công ty cho thuê xe, số passport. Nên để sẵn trong xe một cây bút và tờ giấy, hoặc dùng điện thoại ghi note ngay.
Thứ ba, báo cảnh sát trong mọi trường hợp liên quan đến du khách quốc tế, xe thuê, hoặc người không có bảo hiểm. Báo cáo cảnh sát là bằng chứng mạnh nhất khi cần kiện đòi bồi thường.
Thứ tư, nếu bị thương, hãy nộp đơn claim TAC ngay, đừng chờ đợi. TAC chi trả bất kể ai gây lỗi.
Thứ năm, đừng nhận lỗi tại hiện trường. Để cảnh sát và bảo hiểm xác định.
Thứ sáu, đọc kỹ policy bảo hiểm của mình. Kiểm tra xem có "uninsured motorist cover" tức là bảo vệ khi bị người không có bảo hiểm đâm hay không.
Thứ bảy, thông báo cho công ty bảo hiểm ngay sau tai nạn, kể cả khi bạn không định claim. Nếu không báo, sau này họ có thể từ chối khi bạn cần claim.
Lưu ý: Những thông tin trong bài viết chỉ mang tính tổng quát. Nếu quý vị gặp tai nạn và cần tư vấn pháp lý, xin liên hệ Victoria Legal Aid (1300 792 387 có dịch vụ phiên dịch) hoặc Community Legal Centre.
Nguồn tham khảo:
Transport Victoria (transport.vic.gov.au)
TAC (tac.vic.gov.au)
Victoria Legal Aid (legalaid.vic.gov.au)
RACV (racv.com.au)
Financial Rights Legal Centre (financialrights.org.au)
Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese
Chúng tôi cũng có mặt trên YouTube
Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play
