Chuyên gia nói luật mới của Lãnh thổ Bắc Úc có thể dẫn đến một "Thế hệ bị đánh cắp" khác

Cảnh báo: Nội dung sau đây có chứa tên của một người bản địa đã qua đời.

Hàng trăm người đã tụ tập bên ngoài nghị viện Lãnh thổ Bắc Úc nhằm thể hiện sự phẫn nộ trước những cải cách đối với hệ thống an toàn trẻ em, mà họ cho rằng có thể dẫn đến một Thế hệ bị đánh cắp mới.

Đạo luật mới được xem là cuộc cải cách lớn nhất trong một thế hệ, đạo luật được thông qua tại phiên họp muộn vào tối thứ Ba tuần trước, bất chấp sự phản đối mạnh mẽ từ các tổ chức Thổ dân và các chuyên gia về bảo vệ trẻ em

Trong số 150 đệ trình nhận được trong thời gian ngắn được Quốc hội xem xét, thì đã có 120 ý kiến kêu gọi bãi bỏ hoặc sửa đổi đáng kể đạo luật này.

Đầu tháng Bảy, Ủy viên Trẻ em Lãnh thổ Bắc Úc - Shahleena Musk - đã từ chức, luật sư người Larrakia này cho hay bà không thể ủng hộ cách tiếp cận của chính phủ.

Sue-Anne Hunter, một phụ nữ người Wurundjeri và Ngurai Illum Wurrung, là Ủy viên Quốc gia về Trẻ em Thổ dân và dân đảo Torres Strait. Bà nói:

"Khi một người có nhiệm vụ bảo vệ trẻ em Lãnh thổ Bắc Úc không còn có thể làm công việc của mình trong hệ thống, thì chuyện này nói cho chúng ta biết đã có điều gì đó về hệ thống này."

Chính phủ Lãnh thổ Bắc Úc cho biết luật mới sẽ ưu tiên đặt sự an toàn của trẻ em lên trên hết, bất kể xuất thân của các em, thế nhưng những người ủng hộ nói rằng luật mới đã không đánh giá đúng về văn hóa như một yếu tố bảo vệ trẻ em.

Lời chỉ trích mạnh mẽ nhất đó là luật này tước bỏ tính hiệu lực về pháp lý của Nguyên tắc Sắp xếp Trẻ em Thổ dân và dân đảo Torres Strait. ỦY viên Sue-Anne Hunter nói:

"Khi bạn làm suy yếu Nguyên tắc Sắp xếp Trẻ em, bạn sẽ dễ dàng tách một đứa trẻ bản địa ra khỏi gia đình, cộng đồng và văn hóa của chúng vĩnh viễn. Đây chính là cấu trúc đã tạo ra Thế hệ bị đánh cắp. Nó chỉ được khoác lên mình ngôn ngữ của năm 2026."

Nguyên tắc Sắp xếp Trẻ em Thổ dân và dân đảo Torres Strait xuất phát từ các khuyến nghị của báo cáo Bringing Them Home - "Đưa họ về nhà" - điều tra về Thế hệ bị đánh cắp.

Việc sắp xếp cho trẻ em sống với gia đình, cộng đồng hoặc người chăm sóc thuộc các dân tộc bản địa chỉ là một trong năm yếu tố cấu thành nguyên tắc này.

Nguyên tắc còn bao gồm việc ngăn chặn việc tách các em ra khỏi gia đình, hợp tác với các tổ chức do cộng đồng bản địa, tham vấn với gia đình và cộng đồng khi ra quyết định, và kết nối với người thân, cộng đồng, văn hóa và quê hương.

Cindy Torrens là một phụ nữ người Warlmanpa/Wambaya và là giám đốc điều hành tại Dịch vụ Pháp lý Gia đình Bản địa Bắc Úc. Bà nói:

"Ý tưởng đằng sau nguyên tắc này rất đơn giản. Nó nói rằng trẻ em Thổ dân sẽ an toàn và mạnh mẽ nhất khi được bảo bọc bởi gia đình, văn hóa, cộng đồng và quê hương của mình."

Lidia Thorpe, một phụ nữ thuộc các dân tộc Gunnai, Gunditjmara và Djab Wurrung, là Thượng nghị sĩ độc lập của tiểu bang Victoria.

Bà cho rằng Nguyên tắc Sắp xếp Trẻ em Thổ dân chưa bao giờ được áp dụng đầy đủ, nhưng việc làm suy yếu nó thêm nữa sẽ gây ra những hậu quả tàn khốc.

"Điều này chỉ gây hại và chúng ta sẽ thấy ngày càng nhiều trẻ em Thổ dân bị đưa vào nhà của người không phải Thổ dân, điều đó có nghĩa là bị tách rời khỏi gia đình, họ hàng, văn hóa, khỏi bản chất cốt lõi của những đứa trẻ này. Chúng sẽ hoàn toàn bị tước đoạt quyền sinh quán thông qua những luật mới này."

Nguyên tắc Sắp xếp Trẻ em Thổ dân và dân đảo Torres Strait vốn được công nhận trên toàn quốc như một cơ chế quan trọng, nhằm giảm thiểu tình trạng trẻ em Thổ dân bị đưa vào các cơ sở chăm sóc ngoài gia đình quá mức.

Nó cũng là một phần trong các cam kết của nhiều đời chính phủ, dựa trên Thỏa thuận Quốc gia về Thu hẹp Khoảng cách.

Trong một tuyên bố chung, tất cả các chính phủ, trừ Queensland, đều bày tỏ sự lo ngại về các cải cách vừa xảy ra ở Lãnh thổ Bắc Úc.

Trưởng lão người Larrakia, Uncle Richy Fejo, đã nhấn mạnh về phản ứng toàn quốc đó tại cuộc biểu tình.

"Vì vậy, chỉ có Lãnh thổ Bắc Úc và Queensland là không đồng ý. Chúng tôi biết lý do tại sao, nhưng thông điệp mà tôi nhận được là chúng tôi không đơn độc. Chúng tôi có các khu vực pháp lý khác trên khắp nước Úc đang theo dõi, lắng nghe, và thấu hiểu nỗi đau mà chúng tôi trải qua, nỗi đau mà chúng tôi đang phải chịu đựng, nỗi đau mà chính phủ này đang gây ra cho chúng tôi."

Chính phủ Lãnh thổ Bắc Úc vẫn giữ vững lập trường rằng các cải cách trong luật mới sẽ cho phép can thiệp sớm. Chính phủ liên hệ vấn đề này với biện pháp tiếp cận cứng rắn đối với tội phạm trong hệ thống tư pháp dành cho thanh thiếu niên.

Bộ trưởng Trẻ em Lãnh thổ Bắc Úc Robyn Cahill cho biết luật này là cần thiết để đặt sự an toàn lên hàng đầu.

"Những gì các khu vực pháp lý khác đã làm, và những gì họ cho là đúng đối với khu vực pháp lý của họ là hoàn toàn tùy thuộc vào họ. Tôi xin lưu ý rằng không một ai trong số họ liên hệ với tôi để thảo luận về lý do tại sao chúng tôi lại áp dụng cách tiếp cận như vậy. Không một ai hỏi tại sao chúng tôi lại cảm thấy việc đặt an toàn lên hàng đầu lại quan trọng đến thế, và thành thật mà nói, việc họ không nghĩ điều đó (sự an toàn) là quan trọng là điều mà tôi thực sự thấy khó hiểu. Vì vậy, bất cứ điều gì các bạn cần đưa vào luật ở phía nam, các bạn cứ việc làm. Nhưng ở đây, trong lãnh thổ này, chúng tôi chỉ có một mục tiêu, đó là giữ an toàn cho con em chúng ta."

Đây là lập luận đã bị nhiều người bác bỏ, trong đó có bà Cindy Torrens, bà nói sự an toàn vốn đã là ưu tiên hàng đầu theo luật hiện hành.

" Nguyên tắc Sắp xếp Trẻ em Thổ dân và dân đảo Torres Strait không phải là quy tắc đặt văn hóa lên trên sự an toàn. Điều đó chưa bao giờ đúng. Nó không ngăn cản chính quyền hành động khi một đứa trẻ gặp nguy hiểm. An toàn của trẻ em là ưu tiên hàng đầu theo luật hiện hành. Điều mà Nguyên tắc Sắp xếp Trẻ em Thổ dân và dân đảo Torres Strait đặt ra là một câu hỏi tốt hơn: Làm thế nào để giữ an toàn cho trẻ em Thổ dân mà không tước đoạt đi tất cả những gì giúp đứa trẻ nhận ra mình là ai và thuộc về nơi đâu trên thế giới này."

Dân biểu độc lập của Lãnh thổ Bắc Úc Justine Davis đã tham gia một ủy ban do chính phủ đề nghị, có nhiệm vụ xem xét lại đạo luật này.

"Tôi nghĩ rằng trong suốt quá trình xem xét, đã có một sự thiếu thiện chí đáng kinh ngạc, trong việc lắng nghe người dân, cả bên trong ủy ban, từ bộ trưởng, và từ chính phủ nói chung. Đó là một mô hình mà chính phủ này đã thể hiện hết lần này đến lần khác. Thủ hiến đã nói, nếu các bạn không đồng ý với tôi, các bạn có thể rời khỏi lãnh thổ. Rõ ràng là không có thiện chí lắng nghe bằng chứng, ý kiến ​​của các chuyên gia, ý kiến ​​của người dân địa phương, trừ khi họ đồng ý với quan điểm của chính phủ."

Phát ngôn nhân về Trẻ em phe đối lập Chansey Paech cũng đã chỉ trích luật này.

Người đàn ông thuộc dân tộc Eastern Arrernte và Gurindji cho biết ông đã đưa ra 30 ý kiến sửa đổi, và tất cả đều bị bác bỏ.

Bộ trưởng Trẻ em Lãnh thổ Bắc Úc Robyn Cahill lập luận rằng luật mới đã bị xuyên tạc.

"Đã có một số điều khoản trong luật mới mà mọi người nhắm đến, và trích dẫn ngoài ngữ cảnh. Thành phần quan trọng nhất của luật này là nó không hề làm giảm nghĩa vụ của chính phủ, hoặc các đơn vị liên quan, trong việc bảo đảm trẻ em được kết nối với gia đình, với văn hóa, với đất nước. Điều mà luật này muốn nói là đừng chờ đến khi quá muộn. Đừng chờ đến khi xảy ra thảm họa."

Đao luật mới cũng áp đặt nghiêm khắc giới hạn thời gian đối với các lệnh bảo vệ ngắn hạn tối đa là hai năm - chính phủ cho rằng đây là một phần của việc tăng cường can thiệp sớm và giúp việc sắp xếp các em vào nơi ở mới được ổn định lâu dài.

Những người ủng hộ thì cho rằng điều này làm thay đổi cán cân theo hướng các trường hợp sắp xếp nơi ở mới cho trẻ em ngoài gia đình kéo dài lâu hơn, trong khi đó theo luật thì yêu cầu chính phủ cần chủ động hỗ trợ đoàn tụ gia đình trong vòng 24 tháng.

Giám đốc điều hành của Cơ quan Tư pháp Thổ dân Bắc Úc, gọi tắt là NAAJA, Ben Grimes, cho biết luật này thay thế các quyền pháp lý quan trọng bằng ngôn ngữ mơ hồ hơn, và ít có trọng lượng hơn tại tòa án.

"Hiện tại, ví dụ, luật pháp quy định rất rõ ràng rằng các gia đình Thổ dân có quyền tham gia và được tạo điều kiện tham gia vào các quyết định hành chính và tòa án, liên quan đến con cái của họ. Điều này cũng mở rộng đến những người là thân nhân phù hợp trong gia đình Thổ dân của đứa trẻ."

Ông nói rằng quyền tham gia trước đây đã tạo cơ hội để phản đối các lệnh bảo vệ hoặc việc sắp xếp chỗ ở lâu dài, khi các gia đình cảm thấy họ bị thúc ép quá mức.

"Và điều đó đang được thay thế bằng luật mới nói rằng 'nên được trao cơ hội tham gia'. Ý nghĩa đã hoàn toàn khác biệt. Sẽ rất khó để chúng ta đứng ra trước tòa và lập luận rằng có sự bất công cố hữu, khi cha mẹ đứa trẻ thậm chí có thể không hay biết về các quyết định đối với con cái của họ đã được đưa ra. Và một lần nữa, nếu bạn là một bậc cha mẹ sống ở một cộng đồng hẻo lánh, và vé máy bay để bay đến Darwin có giá 1.200 đô la, thì việc 'nên được trao cơ hội' chẳng giúp ích gì cho bạn cả."

Ông Grimes dự đoán khối lượng công việc của Cơ quan Tư pháp Thổ dân Bắc Úc NAAJA sẽ tăng gấp đôi do luật mới, với các dịch vụ tuyến đầu trải dài từ việc hỗ trợ gia đình đến kháng cáo việc bị tước quyền nuôi con tại tòa án, mà không có thêm kinh phí.

Ông Grimes kêu gọi chính phủ tập trung nhiều hơn vào các rào cản hành chính, mà ông cho rằng thường cản trở việc đưa trẻ em vào các nhà an toàn, với gia đình hoặc thân nhân - chẳng hạn như các vấn đề về tiếp cận nhà ở và tình trạng quá tải dân số.

"Và rồi sẽ có rất nhiều ví dụ khác mà chúng ta thấy, họ lấy cớ rằng nhà cửa của ai đó đang trong tình trạng xuống cấp làm lý do để từ chối giao một đứa trẻ cho gia đình đó. Nhưng tất nhiên, sự trớ trêu hoặc đạo đức giả ở đây là trong hầu hết các trường hợp, chính phủ Lãnh thổ Bắc Úc lại chịu trách nhiệm sửa chữa và bảo trì nhà cửa."

Tuần này, hiệu quả hoạt động của chính phủ Lãnh thổ Bắc Úc cũng được chú ý đến, thông qua một cuộc đánh giá độc lập về Sở Trẻ em và Gia đình Lãnh thổ Bắc Úc.

Một cựu ủy viên cảnh sát và công chức đã mô tả những thất bại mang tính hệ thống trong bản dự thảo báo cáo và đề nghị một cuộc cải tổ đáng kể Sở Trẻ em và Gia đình.

Cuộc đánh giá được tiến hành sau vụ sát hại bé gái 5 tuổi Kumanjayi Little Baby ở Alice Springs.

Ủy viên Sue-Anne Hunter cho biết báo cáo đã xác nhận những gì các chuyên gia nói.

"Những thất bại ở Lãnh thổ Bắc Úc là về mặt điều hành. Chúng ta cần nhớ điều đó. Chúng nằm trong thực tiễn, chứ không phải trong luật pháp. Vì vậy, bạn không thể khắc phục thất bại trong thực tiễn bằng cách tước bỏ quyền của trẻ em."

Mặc dù cuộc đánh giá không liên kết cái chết của bé gái người Warlpiri với những thất bại của Sở Trẻ em và Gia đình, thế nhưng nó đã nêu lên những lo ngại rằng tác động của bạo hành gia đình đã không được nhận biết và giải quyết.

Cuộc đánh giá cho thấy mẹ của Kumanjayi thực tế phải gánh vác trách nhiệm bảo vệ con mình mà không có sự hỗ trợ, trong khi bản thân cũng đang phải chịu đựng sự bạo hành.

Báo cáo cho thấy sự an toàn của một đứa trẻ phụ thuộc vào phán đoán chủ quan, và đánh giá rủi ro của các nhân viên xã hội.

Thủ hiến Lãnh thổ Bắc Úc, Lia Finocchiaro, đã nói với quốc hội rằng luật mới sẽ rõ ràng hơn.

"Quyền được an toàn của trẻ em là ưu tiên hàng đầu. Đạo luật cũ có đến nửa tá, nếu không muốn nói là nhiều hơn, các nguyên tắc khác nhau, mà không nguyên tắc nào được sắp xếp theo thứ bậc, và do đó chúng ta có một hệ thống mà các nhân viên chăm sóc sức khỏe và bảo vệ trẻ em, về cơ bản đã bị đặt vào thế thất bại, bởi vì họ có vô số các lựa chọn khác nhau, nhằm xác định xem một đứa trẻ và gia đình của chúng có cần một hình thức can thiệp nào đó hay không."

Bà nói rằng chính phủ của bà đã làm được công việc khó khăn đó.

"Để phác thảo và sắp xếp theo trình tự sao cho có một cấu trúc phân cấp hoặc phân tầng trong luật này, nhằm cung cấp hướng dẫn rất rõ ràng và cẩn thận cho các chuyên gia của chúng ta, những người phải làm công việc rất khó khăn, rất thường xuyên và đau lòng này, để tìm ra những sự can thiệp, nếu có, vô cùng cần thiết. Rõ ràng là tùy thuộc vào rất nhiều hoàn cảnh mà họ gặp phải mỗi ngày."

Báo cáo đánh giá cũng xác định những thách thức đáng kể về năng lực của lực lượng lao động, quá trình tuyển dụng, giữ chân nhân viên, nguồn lực, chia sẻ thông tin và khả năng lãnh đạo.

Dân biểu độc lập Justine Davis cho rằng các cải cách của chính phủ sẽ không giải quyết được những vấn đề sâu xa đang gây khó khăn cho hệ thống bảo vệ trẻ em ở Lãnh thổ Bắc Úc.

"Chúng ta đã có cơ hội để thực sự làm cho mọi thứ tốt hơn cho trẻ em ở đây. Hệ thống bảo vệ trẻ em đang trong khủng hoảng. Mọi nhân chứng mà chúng ta đã nghe đều đồng ý với điều đó. Hôm qua, báo cáo của chính phủ đã được công bố và nói rằng vấn đề không nằm ở luật, mà là ở hệ thống. Các bộ trưởng bảo vệ trẻ em trên khắp nước Úc nói rằng luật này sẽ không hiệu quả. Nó rất nguy hiểm. Khi bạn có một chính phủ không lắng nghe những bằng chứng áp đảo được trình bày, không lắng nghe các bộ trưởng bảo vệ trẻ em trên khắp nước Úc, ủy ban đã xem xét và vẫn tiếp tục làm những việc mà họ được thông báo một cách rõ ràng là sẽ gây hại cho những người dễ bị tổn thương nhất trong cộng đồng này. Tôi nghĩ tất cả chúng ta cần phải rất, rất lo lắng."

Thượng nghị sĩ Thorpe nói rằng đã đến lúc chính phủ Liên bang sử dụng quyền lực hiến pháp của mình để can thiệp.

“Nếu chính phủ liên bang muốn giải quyết tình huống này, họ có thể tại kỳ họp quốc hội tiếp theo bác bỏ luật của vùng lãnh thổ và bảo đảm rằng Nguyên tắc Sắp xếp Trẻ em Thổ dân được thông qua ở cấp liên bang, bằng luật của chính phủ liên bang. Điều đó sẽ ghi đè lên luật của vùng lãnh thổ."

Bộ trưởng Liên bang Murray Watt cho biết liên bang không có kế hoạch can thiệp.

Đồng hành cùng chúng tôi tại SBS Vietnamese Facebook và cập nhật tin tức ở sbs.com.au/vietnamese

Nghe SBS Tiếng Việt trên ứng dụng miễn phí SBS Audio, tải về từ App Store hay Google Play